VII SA/Wa 967/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. T. i A. T. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 września 2016 r. w sprawie ze skargi A. T. i A. T. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2016 r., znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2016 r. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 967/16 wpłynął na formularzu PPF wniosek A. T. i A. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści nadesłanych przez wnioskodawców formularzy wniosków o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Utrzymują się z dochodów w wysokości ok. 6.650 złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się dochód wnioskodawczyni z tytułu renty w wysokości ok. 750 złotych i dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę z tytułu pracy w wysokości ok. 5900 złotych. Wnioskodawcy posiadają mieszkanie o pow. 103 m², nieruchomość rolną o pow. 0,12 ha oraz samochód osobowy [...] – rok produkcji 2001 o wartości ok. 5000 złotych. W uzasadnieniu wniosków wnioskodawcy podnieśli, że nie są w stanie bez uszczerbku dla rodziny ponieść kosztów postępowania. Wskazali, że zmuszeni są spłacać kredyty. Wnioskodawcy wyszczególnili, że ponoszą następujące wydatki miesięczne tj. ok. 830 złotych opłaty mieszkaniowe, w tym: 410 złotych opłatę za czynsz, opłatę wodę i kanalizację - 140 złotych, opłatę za energię elektryczną - 120 złotych, opłatę za gaz w wysokości - 90 złotych, opłatę za telewizor plus internet 70 złotych, opłatę za telefony komórkowe ok. 80 złotych. Na zakup żywności wnioskodawcy podali, że przeznaczają ok. 1500 złotych, na zakup lekarstw dla wnioskodawcy wydają kwotę 250 złotych, dla wnioskodawczyni 200 złotych. Ponadto wnioskodawcy ponoszą spłaty rat kredytowych: jedną ratę w [...] wysokości 2200 złotych (kredyt ma być spłacany do 2020r.) i drugą ratę w [...] w wysokości 890 złotych (kredyt ma być spłacany do 2019r). Po podsumowaniu ww. wydatków wnioskodawcy miesięcznie na bieżące utrzymanie ponoszą wydatki w wysokości ok. 2860,00 złotych, plus spłaty rat kredytów w wysokości 3090,00 złotych, łącznie w wysokości ok. 5950,00 złotych miesięcznie. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 967/16 odmówiono A. T. i A. T. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie wnioskodawcy podnieśli, że posiadany przez nich majątek nie może być traktowany jako okoliczność dyskwalifikująca wnioskodawców jako osoby, którym należałoby przyznać prawo pomocy – majątek ten jest w znacznej części wyeksploatowany i wymaga ponoszenia dodatkowych kosztów na utrzymanie jego substancji. Wnioskodawcy ponadto, z uwagi na ich stan zdrowia, oprócz stałych wydatków ponoszonych na zakup leków muszą w budżecie przewidzieć również wydatki na niespodziewane wizyty lekarskie (konsultacje lekarskie) oraz koszty dojazdów z tym związane (L., R.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, wobec czego postanowienie z 26 września 2016 r. należało utrzymać w mocy. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawców sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w oparciu zaś o art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie, brak regularnych wpływów w postaci wypłaty wynagrodzenia za pracę, emerytury, czy renty). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Podsumowując, instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie - jak słusznie zauważył referendarz w postanowieniu z 26 września 2016 r.- z wniosków nie wynika, że sytuacja finansowa wnioskodawców jest bardzo trudna. Wnioskodawcy posiadają stałe dochody i majątek w postaci mieszkania o pow. 103 m², nieruchomości rolnej o pow. 0,12 ha oraz samochodu osobowego [...]. Posiadają również zobowiązania kredytowe, a to oznacza zdolność kredytową, którą bardzo rzetelnie ocenia bank przy udzielaniu kredytu. Okoliczność, że majątek wnioskodawców jest wyeksploatowany i wymaga nakładów finansowych nie zmienia faktu posiadania tego majątku. Całokształt opisanej sytuacji finansowej wskazuje, że wnioskodawców nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy, jako umożliwienie dostępu do sądu. Dochód wnioskodawców jest wprawdzie obciążony koniecznością spłaty kredytów, jednakże należy zauważyć, że spłata kredytów konsumpcyjnych, czy innych zobowiązań cywilnoprawnych nie może mieć pierwszeństwa przed wydatkami publicznoprawnymi do jakich należy zaliczyć koszty sądowe. Skarżący nie wykazali, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, by stan majątkowy pozwalał zaliczyć wnioskodawców do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14 źródło www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd uznał, że skarżący nie wskazali okoliczności, które mogłyby świadczyć o ich szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a.