VII SA/Wa 968/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 968/09 ze skargi S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu postanawia: odmówić S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2009 r. referendarz sądowy odmówił S. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W dniu 27 sierpnia 2009 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) na ww. postanowienie S. złożyło sprzeciw, tym samym postanowienie z dnia 10 sierpnia 2009 r. straciło moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wstępie wskazania wymaga, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a udzielenie stronie prawa pomocy przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy S. jest stowarzyszeniem zwykłym, które nie uzyskuje żadnych dochodów w ramach prowadzonej działalności statutowej, nie posiada żadnego majątku ani konta bankowego. Jak podnosi Stowarzyszenie – również w sprzeciwie – jedynym majątkiem jakim dysponuje są dobrowolne składki dziewięciu członków. Z protokołu zebrania Stowarzyszenia z dnia 22 marca 2007 r. wynika, że miesięczna składka członkowska wynosi 5 złotych. A zatem miesięczne wpływy z tytułu opłacanych składek przez członków Stowarzyszenia mogą zamykać się w kwocie 45 złotych. Tak zgromadzone środki pieniężne są przeznaczane przez Stowarzyszenie na pokrycie bieżącej korespondencji pocztowej. Z powyższego wynika, że niewątpliwie S. wykazało, że nie posiada niezbędnych środków na prowadzenie swojej działalności statutowej przed Sądem w charakterze strony skarżącej. Jednak powyższa okoliczność nie jest wystarczająca do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy, bowiem S. jako jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej (stowarzyszenie zwykłe), obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków, ale również że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 318/08, publ. LEX nr 479111). W niniejszej sprawie Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło wszystkie niezbędne kroki celem zapewnienia możliwości realizacji własnej działalności statutowej przed sądami administracyjnymi. Zgodnie ze statutem S. realizacja jego celów następuje m.in. poprzez prowadzenie działalności w zakresie realizacji celów Stowarzyszenia. A zatem działalność wnioskodawcy zgodnie z jego statutem winna zapewniać mu realizację celu, jakim w niniejszej sprawie jest skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855, ze zm.), stowarzyszenie zwykłe - jakim jest wnioskodawca - uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich, co znajduje również potwierdzenie w jego statucie, gdzie stwierdza się, że majątkiem są fundusze, na które składają się wpływy ze składek członkowskich. Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy niezależnie od charakteru prowadzonej działalności skarżące stowarzyszenie, chcąc realizować swą regulaminową działalność, musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Środki konieczne do prowadzenia działalności, stowarzyszenie powinno uzyskiwać od swych członków w postaci składek. Nie jest wytłumaczeniem, że Stowarzyszenie w niniejszej sprawie nie mogło przewidzieć, że celem realizacji swoich celów statutowych będzie musiało wnieść skargę do sądu administracyjnego. W związku z powyższym należy stwierdzić, że S. ustalając wysokość składki miesięcznej w wysokości 5 złotych, w ramach prowadzonej działalności statutowej, samo ograniczyło możliwość realizacji swoich celów statutowych w zakresie skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z jego statutu oraz przepisów prawa wynika, że winno ono prowadzić tak swoją działalność by możliwe było zrealizowanie celów Stowarzyszenia. W innym wypadku działalność Stowarzyszenia uzależniona byłaby na stałe od finansowania z budżetu państwa, co rodziłoby ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia stałaby się finansowana ze środków publicznych. A zatem w sposób oczywisty taka działalność i stanowisko w tej kwestii S. prowadzi do zaprzeczenia zasady, że prowadzi ono działalność na bazie własnego majątku (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 259/08, publ. LEX nr 440107). Stowarzyszenie winno mieć więc na uwadze, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tych też względów przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie również w części. W niniejszej sprawie wnioskodawca takich okoliczności nie wykazał. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.