VII SA/Wa 972/16
WyrokWSA w Warszawie2017-04-11
Skład orzekający: Tadeusz Nowak, Joanna Gierak-Podsiadły, Tomasz Stawecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, będący właścicielami nieruchomości sąsiadujących z planowaną inwestycją (dom pogrzebowy), posiadają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli nie wykażą, że ich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania tej inwestycji w rozumieniu przepisów prawa budowlanego?Ratio decidendi
Skarżący, będący właścicielami nieruchomości sąsiadujących z planowaną inwestycją, nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli nie wykażą, że ich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania tej inwestycji, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Obszar oddziaływania wyznaczają przepisy odrębne wprowadzające ograniczenia w zagospodarowaniu terenu, a nie potencjalne uciążliwości czy spadek wartości nieruchomości.Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę domu pogrzebowego, zarzucając, że ich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji i nie brali udziału w postępowaniu. Wojewoda umorzył postępowanie, uznając skarżących za niemające przymiotu strony. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wnieśli skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędnej wykładni definicji obszaru oddziaływania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), Protokolant spec. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi H S, E S, D R, J R, T D, R S, A G i J G na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2016 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania H S, E S, D R, J R, T D, R S, A G i J G, zwanych dalej również "skarżącymi", od decyzji nr [...] Wojewody [...], znak: [...], z dnia [...] grudnia 2015 r. umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na wykonanie robót budowlanych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją z dnia [...] września 2014 r., znak: [...], Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na wykonanie robót budowlanych budynku usługowego z częścią mieszkalną na działce numer ewid. [...] w [...]. Inwestorem powyższego przedsięwzięcia była E F, zwana dalej "inwestorką". W ramach uzyskanego pozwolenia powstać miał dom pogrzebowy.
Następnie w dniu 19 czerwca 2015 r. skarżący złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności powyżej opisanej decyzji wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonalności. Skarżący zarzucili, że kwestionowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 28 ust. 2 oraz art. 35 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.), zwanej dalej "pr.bud.". Skarżący wskazali, że ze względu na charakter inwestycji, jej obszar oddziaływania rozciąga się nie tylko na działkę bezpośrednio sąsiadującą z przedmiotową nieruchomością o numerze ewid. [...] (której właścicielem jest R S), ale również na działki dalej położone, w szczególności działki nr ewid.: [...] (której właścicielami są H i E S), [...] (której właścicielami są D i R R), [...] (której właścicielem jest T D), [...] (których właścicielami są A i J G). W konsekwencji skarżący wskazali, że będąc właścicielami działek znajdujących się w obszarze oddziaływania inwestycji nie brali udziału w postępowaniu o udzieleniu pozwolenia na wykonanie robót budowlanych spornego budynku usługowego z częścią mieszkalną. Ponadto skarżący wskazali, że planowana inwestycja jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który stanowi, że na ww. terenie ma istnieć zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna oraz zabudowa rzemieślnicza.
Po rozpatrzeniu wniosku skarżących Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. wszczął postępowanie w przedmiocie nieważności, a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2014 r.
Organ pierwszej instancji wydał powyższą decyzję działając na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 157 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "k.p.a." oraz art. 82 ust. 3 pr.bud.
Wojewoda [...] stwierdził, że wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony postępowania o udzielenie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych na działce o nr. ewid. [...] w [...], ponieważ ich nieruchomości nie znajdują się w sferze oddziaływania przedmiotowej inwestycji. Organ uznał, że budowa domu pogrzebowego nie ogranicza zagospodarowania nieruchomości, których właścicielami są skarżący. Ze względu na brak przepisu szczególnego (konkretnej normy materialnoprawnej), który byłby podstawą do stwierdzenia, że planowana inwestycja ogranicza zagospodarowanie nieruchomości należących do skarżących, organ pierwszej instancji uznał, że wnioskodawcy nie posiadają legitymacji procesowej do zainicjowania i udziału w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, a co za tym idzie także w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji.
Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. odwołanie złożyli w dniu 7 stycznia 2016 r. skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Kwestionowanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucili:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
a) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w konsekwencji do załatwienia sprawy, uwzględniając interes społeczny oraz słuszny interes strony;
b) art. 8 k.p.a. poprzez niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób nie budzących zaufania jego uczestników do władzy publicznej, polegający na zastosowaniu mechanizmów powodujących iluzoryczne stosowanie prawa, nie uwzględniając przy tym zasad współżycia społecznego i dobra jedności;
c) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewywiązanie się w sposób wyczerpujący z obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego przedmiotowej sprawy;
d) naruszenie art. 105 § 1 w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 3 pkt 20 pr.bud. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na sprowadzeniu obszaru oddziaływania do terenu wyznaczonego wyłącznie w oparciu o warunki zawarte w przepisach techniczno – budowlanych.
Skarżący wskazali, że przy określaniu obszaru oddziaływania obiektu organ powinien wziąć pod uwagę szczególne przeznaczenie planowanej inwestycji, jakim jest zakład pogrzebowy, którego działalność polega m.in. na składowaniu ciał osób zmarłych do czasu ich pochowania na cmentarzu, wykonywaniu oględzin zwłok, jak również dokonywaniu szeregu innych czynności związanych z chowaniem zmarłych, takich jak m.in. kremacja czy też przeprowadzanie uroczystości pogrzebowych. W związku z tym – zdaniem skarżących – tego typu inwestycja – pogorszy standard życia mieszkańców oraz spowoduje spadek wartości okolicznych nieruchomości.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżących Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r.
Organ drugiej instancji wydał powyższą decyzję działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Organ odwoławczy stwierdził, że mając na uwadze przedstawione usytuowanie projektowanej inwestycji, jak również wysokość projektowanego budynku usługowego z częścią mieszkalną (wynosząca 9,95 m), nie można przyjąć, iż działki nr ewid. [...] (należące do skarżących) znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji. Sporne przedsięwzięcie nie powoduje bowiem jakichkolwiek ograniczeń – które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa – w zakresie możliwości zagospodarowana wymienionych działek. Innymi słowy, skarżący mogą bez przeszkód zagospodarować działki będące ich własnością, zaś sąsiedztwo spornej inwestycji w najmniejszym nawet stopniu nie wpływa na zakres – wyznaczony przepisami prawa – dopuszczalnego zagospodarowania.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ drugiej instancji wyjaśnił, że podnoszona przez skarżących argumentacja dotycząca potencjalnych uciążliwości związanych z realizacją spornej inwestycji (hałas związany z odbywającymi się uroczystościami żałobnymi, zwiększony ruch pojazdów, składowanie ciał osób zmarłych do czasu ich pochowania na cmentarzu, wykonywanie oględzin zwłok, przeprowadzanie uroczystości pogrzebowych, pogorszony standard życia mieszkańców), nie może być podstawą do uznania, iż należące do skarżących działki znajdują się w obszarze oddziaływania sporej inwestycji. Są to bowiem okoliczności faktyczne mogące jedynie powodować zmniejszenie komfortu korzystania z nieruchomości, nie powodują zaś ograniczeń w ich zagospodarowaniu. Skarżący mogą skorzystać ze środków prawnych przysługujących im z mocy przepisów prawa cywilnego, które zapewniają ochronę przed różnego rodzaju immisjami (art. 222 § 2 k.c. w zw. z art. 144 k.c.).
Mając na uwadze zarzut skarżących, że budynek inwestycyjny w przyszłości będzie wykorzystywany jako sala do organizowania przyjęć oraz jako spalarnia zwłok, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że ocena interesu prawnego skarżących w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę następuje w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności projekt budowlany, a nie na podstawie przypuszczeń skarżących co do przyszłego, hipotetycznego sposobu funkcjonowania inwestycji. Dlatego też podniesione okoliczności przyszłych ograniczeń praw mieszkańców nie mogą być wzięte pod uwagę.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem organu drugiej instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli w dniu 29 marca 2016 r. skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżący wnieśli o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.
Kwestionowanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucili:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
a) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w konsekwencji do załatwienia sprawy, uwzględniając interes społeczny oraz słuszny interes strony;
b) art. 8 k.p.a. poprzez niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób nie budzących zaufania jego uczestników do władzy publicznej, polegający na zastosowaniu mechanizmów powodujących iluzoryczne stosowanie prawa, nie uwzględniając przy tym zasad współżycia społecznego i dobra jednostki;
c) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewywiązanie się w sposób wyczerpujący z obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego przedmiotowej sprawy;
d) naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez całkowite zaniechanie ponownego rozpoznania niniejszej sprawy
e) naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie mimo że w niniejszej sprawie istniały do tego podstawy;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 3 pkt 20 pr.bud. poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na sprowadzeniu obszaru oddziaływania do obszaru wyznaczonego wyłącznie w oparciu o warunki zawarte w przepisach techniczno – budowlanych;
b) art. 28 ust. 2 pr.bud. poprzez zastosowanie błędnej wykładni tego przepisu, a w konsekwencji odmowę przyznania skarżącym przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu.
W uzasadnieniu skargi skarżący ponieśli argumenty takie same, jak w wyżej opisanym odwołaniu.
W odpowiedzi z dnia 26 kwietnia 2016 r. na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.
Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że podnoszony przez skarżących argument dotyczący uciążliwości związanych z realizacją spornej inwestycji w związku ze "znacznymi utrudnieniami w dojazdach do sąsiadujących nieruchomości" nie może być podstawą do uznania, iż należące do skarżących działki znajdują się w obszarze oddziaływania sporej inwestycji. Jest to bowiem okoliczność faktyczna mogąca jedynie powodować zmniejszenie komfortu korzystania z nieruchomości, nie powoduje zaś ograniczeń w ich zagospodarowaniu. Podnoszona kwestia odnosi się do fazy eksploatacji i realizacji przedsięwzięcia, a nie do projektowanych rozwiązań. Również podnoszona przez skarżących argumentacja wskazująca, że projektowany obiekt budowlany nie "nawiązuje do sąsiedniej zabudowy", gdyż jest większy od domów jednorodzinnych znajdujących się w sąsiedztwie, nie daje podstaw do przyjęcia, że działki należące do skarżących znajdują się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji. Ponadto zdaniem organu pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. pozostają bez wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpatrywanej sprawie, po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego materiału oraz rozważeniu stanowisk stron i podniesionych przez nie argumentów, Sąd stwierdza, że skarga na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzającą nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], którą organ powiatowy umorzył w całości postępowanie w sprawie legalności ogrodzenia między nieruchomościami przy ul. [...], jest bezzasadna.
Sąd podkreśla, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, tj. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na podstawie art. 156 § 1 i art. 157 k.p.a. Ma to wielorakie, istotne konsekwencje, zwłaszcza gdy organ rozpatruje sprawę co do meritum, czyli bada, czy w sprawie wystąpiły przesłanki nieważności.
Jeśli podstawą prawną stwierdzenia nieważności ma być art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. należy wykazać, że doszło do wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Nie każde uchybienie względem prawa będzie miało charakter "rażącego naruszenia prawa". Z taką szczególną wadą będziemy mieli do czynienia w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu (tj. na podstawie zwykłej analizy języka aktu prawnego), albo gdy skutków społeczno-gospodarczych naruszenia prawa nie sposób zaakceptować z punktu widzenia konstytucyjnej zasady praworządności (vide: J. Borkowski, Komentarz do art. 156 Nb 34 i 35, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 13. wyd., Warszawa 2014, s. 664-665).
Należy przy tym zauważyć, że właściwą metodą wykładni art. 156 k.p.a. oraz następnych przepisów powinna być wykładnia ścisła a niekiedy nawet wykładnia ścieśniająca (zwężająca). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił w jednym ze swoich orzeczeń, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 k.p.a. i zestawienie to stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Taka redakcja przepisu – pisze NSA - zważywszy również na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej tego przepisu (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 1889/97, LEX nr 47887).
Ten sam obowiązek stosowania wykładni ścisłej ciąży na organie administracji gdy bada wniosek w zakresie podmiotowym, czyli ustala krąg stron postepowania nieważnościowego lub stwierdza we wszczętym postępowaniu, że nikomu z wnioskodawców nie przysługuje przymiot strony.
Powyższe zasady rozumowania były zastosowane w rozpatrywanej sprawie Organ pierwszej instancji nie przeszedł do etapu ustalenia czy zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji były obarczone wadą nieważności. Przed taką analizą organ pierwszej instancji zobowiązany był do zbadania, czy wnioskującym o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] przysługuje przymiot strony. Przeprowadzenie takiego wstępnego etapu postępowania jest obowiązkiem organu, wynikającym z art. 157 § 2 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 pr.bud. W przypadku stwierdzenia, iż wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony organ zobowiązany był uznać, że mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania w całości. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi się w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jeden z rodzajów przyczyn bezprzedmiotowości postępowania może mieć charakter podmiotowy co oznacza, że osobom inicjującym postępowanie poprzez złożenie wniosku lub również uczestniczącym już w postępowaniu nie przysługuje przymiot strony. Nauka prawa administracyjnego podkreśla, że w trybach nadzwyczajnych postępowania, w tym w przypadku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, istnienie przesłanek umorzenia postępowania należy oceniać pod kątem dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia postępowania. Wystąpienie okoliczności polegającej na braku istotnych elementów stosunku prawnego nakłada na organ obowiązek umorzenia postępowania zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. (vide: B. Adamiak, Komentarz do art. 105 Nb 5, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 13. wyd., Warszawa 2014, s. 437).
W rozpatrywanej sytuacji brak przymiotu strony w przypadku osób, które złożyły wniosek o stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2014 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia inwestorce na wykonanie robót budowlanych, wynikał z przepisów ustawowych. W szczególności zastosowanie znalazły tu art. 28 ust. 2 pr.bud., w zw. z art. 3 pkt 20 pr.bud. i w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i doktrynie prawniczej powszechnie uznaje się, że art. 28 ust. 2 pr.bud. stanowi wyjątek, tj. przepis szczególny (lex specialis), w stosunku do art. 28 k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniach o udzielenie pozwolenia na budowę lub wykonanie robót budowlanych, zarówno w trybie zwyczajnym, jak i trybie nadzwyczajnym, nie stosuje się ogólnego kryterium posiadania przez określoną osobę interesu prawnego w rozstrzygnięciu sprawy, ale ustala się, czy osoba ubiegająca się o status strony należy do jednej z kategorii wymienionych w wskazanym przepisie prawa budowlanego. W szczególności należy ustalić, czy osoby zainteresowane (wnioskodawcy) są właścicielami, użytkownikami wieczystymi lub zarządcami nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego mającego być przedmiotem pozwolenia na budowę. Jednocześnie stosowanie art. 28 ust. 2 pr.bud. wymaga sięgnięcia do art. 3 pkt 20 pr.bud. zawierającego definicję legalną obszaru oddziaływania obiektu. Przez wyrażenie to należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu.
Wszystkie rodzaje wykładni wskazanych wyżej przepisów (językowa, systemowa i funkcjonalna) prowadzą do wniosku, że przymiot strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę przysługuje stronom, które wykażą, że: (1) są właścicielami, użytkownikami wieczystymi lub zarządcami nieruchomości, a także, iż (2) nieruchomości te są położone w takim miejscu względem obiektu budowlanego, że (3) odrębne przepisy prawa, obowiązujące w chwili wystąpienia do organu z wnioskiem o pozwolenie na budowę lub np. wnioskiem o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę, wprowadzają konkretne ograniczenia w zagospodarowaniu ww. nieruchomości i ograniczenia te są związane z obiektem mającym być lub będącym przedmiotem pozwolenia na budowę.
W rozpatrywanej sprawie skarżący wykazali, że są właścicielami nieruchomości położonych w sąsiedztwie lub niedalekiej odległości od działki nr ewid. [...] w [...], której dotyczyło pozwolenie na wykonanie robót budowlanych budynku usługowego z częścią mieszkalną, udzielone przez Starostę [...] w dniu [...] września 2014 r. Skarżący nie wykazali jednak, że z faktu takiego sąsiedztwa wynikają jakiekolwiek ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, należących do nich nieruchomości. Liczne argumenty podnoszone przez skarżących w skardze do niniejszego Sądu, a także we wcześniejszym odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, nie mogą być uznane za uzasadniające twierdzenie o położeniu nieruchomości należących do skarżących w obszarze oddziaływania ww. inwestycji.
Przede wszystkim Sąd stwierdza, że planowana inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co stanowi jeden z elementarnych warunków zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych. W piśmie Urzędu Miejskiego w [...] skierowanym do skarżących w dniu 11 marca 2015 r. wyraźnie wskazuje się, że teren na którym położona jest działka inwestycyjna oznaczony jest symbolem MN/UR, co oznacza zabudowę mieszkaniową, a także usługi o charakterze nieuciążliwym. W opinii organów, którą Sąd w pełni podziela, prowadzenie domu pogrzebowego stanowi nieuciążliwą działalność gospodarczą.
W szczególności nie mają charakteru ograniczeń w zagospodarowaniu sugerowane przez skarżących immisje, zwłaszcza odnoszące się do zapachów. Z projektu budowlanego przedłożonego przez inwestorkę oraz z zasad prowadzenia domu pogrzebowego przewidzianych przez przepisy sanitarne (okres przechowywania zwłok, wymagana temperatura) nie wynika, aby mogło dojść do rozprzestrzeniania się szkodliwych lub w inny sposób drażniących zapachów, będących następstwem przechowywania zwłok. Dodatkowo – w tym zakresie – należy stwierdzić, że w obecnym prawie polskim ochrona przed zapachami jest uregulowana w bardzo wąskim zakresie (patrz np. art. 222 ust. 1 i ust. 5-7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 672 ze zm., a także rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz.U. z 2010 r., Nr 16 poz. 87); § 152 pkt 9-14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.). Żaden z obowiązujących przepisów nie daje podstawy do stwierdzenia, że do nieruchomości skarżących docierałyby zapachy emitowane przez systemy wentylacyjne przedmiotowej nieruchomości, które to zapachy można byłoby uznać za ograniczające możliwości zagospodarowania, w tym zabudowy, działek należących do skarżących.
W odniesieniu do zarzutu możliwości pojawienia się emisji zapachów Sąd zwraca uwagę, że argument skarżących, iż w budynku na działce nr ewid. [...] może powstać spalarnia zwłok, zbliża się do granicy niedorzeczności. Przedmiotem oceny organów, a także w odpowiednim zakresie przedmiotem badania przez niniejszy Sąd, jest projekt budowlany, który nie obejmuje urządzeń służących do palenia zwłok ludzkich. Takie urządzenia podlegają szczegółowym i bardzo rygorystycznym wymogom sanitarnym, które wykluczają również na przyszłość możliwość dopuszczenia zainstalowania takich urządzeń w przedmiotowym budynku. Twierdzenie zatem, że istnieje groźba choćby potencjalnego oddziaływania projektowanego obiektu na nieruchomości sąsiednie nie znajduje żadnych podstaw faktycznych, ani prawnych.
Podobnie odprowadzanie ścieków z budynku będącego przedmiotem decyzji Starosty [...] zostało zaprojektowane w sposób zgodny z przepisami (odprowadzanie do lokalnego systemu kanalizacji). Oznacza to, że nie występuje w najmniejszym zakresie oddziaływanie na nieruchomości sąsiednie, które mogłoby być podstawą rozszerzenia terenu stanowiącego obszar oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego.
Nie sposób również uznać, że oddziaływanie badanej inwestycji na nieruchomości sąsiednie polega na emisji hałasu przez dom pogrzebowy usytuowany na nieruchomości inwestycyjnej. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę, znając obyczajowość polską, a także powszechnie przyjmowane ceremonie związane z pochówkiem zmarłych, uznaje powyższy zarzut skarżących za całkowicie bezpodstawny.
Ograniczenia dla możliwości zagospodarowania nieruchomości należących do skarżących nie powoduje również sugerowany przez ich zwiększony ruch drogowy i większa niż dotychczas liczba pojazdów parkujących przed zaprojektowanym budynkiem usługowo-mieszkalnym. Wynika to z funkcji, jakie pełni zaprojektowany dom pogrzebowy, w którym zmarli są przygotowywani do pogrzebu, ale w którym nie będą odbywały się (gdyż nie ma pomieszczeń przeznaczonych do takiego celu) żadne uroczystości obejmujące większą liczbę uczestników, np. stypy lub zbiorowe pożegnania. Ponadto, Sąd podziela w pełni stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że ewentualne zwiększenie ruchu drogowego związane z prowadzoną działalnością gospodarczą może być źródłem mniejszego komfortu sąsiadów, ale – co należy ponownie podkreślić – nie powoduje ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości skarżących.
Wskazując powyższe okoliczności wykluczające zaliczenie nieruchomości skarżących do obszaru oddziaływania rozpatrywanej inwestycji, Sąd podkreśla, że wbrew skarżącym okoliczności te nie są uregulowane w "przepisach techniczno – budowlanych", lecz są przedmiotem regulacji ustawowej. Z tego względu Sąd uznaje za bezzasadny zarzut naruszenia art. 3 pkt 20 pr.bud. formułowany przez skarżących. Nie wykazali oni bowiem jakichkolwiek realnych ograniczeń w zagospodarowaniu, w tym w zabudowie należących do nich nieruchomości, które wynikałyby z przepisów odrębnych, zwłaszcza przepisów rangi ustawy.
Analiza powyższych okoliczności faktycznych, a także ich statusu prawnego nie uzasadnia również w najmniejszym stopniu zarzutu naruszenia przez organy administracji właściwe w rozpatrywanej sprawie art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie. Sąd nie znalazł również podstawy do uznania, że został naruszony art. 8 k.p.a. ze względu na sugerowane prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej. Sąd zwraca uwagę, że źródłem zaufania obywateli do władzy publicznej jest prowadzenie przez organy władzy i administracji postępowań w sposób rzetelny i odpowiadający konstytucyjnemu standardowi państwa prawa, a nie – wbrew oczekiwaniom skarżących – zaspakajanie ich życzeń, znajdujących bardzo słabe uzasadnienie faktyczne i nie znajdujących uzasadnienia prawnego.
Sąd nie stwierdził również, aby postępowanie organu drugiej instancji naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 15 k.p.a.
Podsumowując, Sąd stwierdza, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji oparte były na prawidłowym przyjęciu, iż nieruchomości skarżących nie znajdują się w obszarze oddziaływania zaprojektowanego obiektu budowlanego. Organy słusznie uznały zatem, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielania pozwolenia na wykonanie budowlanych na działce o nr ewid. [...]. Nie ma zatem podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 28 ust. 2 pr.bud., ani art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Biorąc pod uwagę przedstawioną analizę przepisów prawa mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, zasady rozumowania prawniczego i okoliczności faktyczne istotne w sprawie, Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga całkowicie niezasadna.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2016 r., poz. 718, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło