VII SA/Wa 974/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Mirosława Kowalska, sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi Parafii [...] w S. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2016 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącej Parafii [...] w S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r., znak: [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpatrzeniu odwołania Parafii [...] w S. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], działając na podstawie art. 7 pkt 1, art. 49 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.) oraz art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Rozstrzygnięcie to wydane zostało w następujących okolicznościach sprawy. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków ww. decyzją z dnia [...] października 2015 r., w oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 49 pkt 1 ust. 1, art. 89 pkt 2 oraz art. 93 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 104 i art. 105 k.p.a. nakazał Parafii [...] w S. (dalej także jako: skarżący) wykonanie określonych w tej decyzji prac przy kościele pw. [...] w S. w terminie do dnia 31 października 2016 r. oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej przywrócenia na pierwotne miejsce balustrady chóru, wykonania przeglądu okien i podjęcia prac związanych z bieżącą konserwacją drewnianej elewacji kościoła. Decyzja z dnia [...] października 2015 r. została doręczona Parafii w dniu 23 października 2015 r., w związku z czym określony w art. 129 § 2 k.p.a. termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 6 listopada 2015 r. Wobec ustalenia, że strona odwołanie od decyzji z [...] października 2015 r. wniosła pismem z dnia 7 listopada 2015 r., nadanym w polskiej placówce pocztowej w dniu 9 listopada 2015 r., zaś odwołanie nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W skardze wniesionej na postanowienie z dnia [...] lutego 2016 r. przez Parafię [...] w S. reprezentujący Parafię proboszcz podniósł, że we wniesionym odwołaniu zaznaczył, że do uchybienia terminu doszło z powodu jego choroby i przyznał, że nie zwrócił się do organu z formalną prośbą o przywrócenie terminu. Strona przyznała się do nieznajomości prawa wnosząc zarazem o uwzględnienie skargi. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która realizowana jest w wymiarze odnoszącym się do oceny zgodności rozstrzygnięcia organu administracji publicznej z prawem materialnym, dochowania wymaganej procedury oraz zachowania reguł kompetencji. Wojewódzki sąd administracyjny ocenia zaskarżony akt - decyzję administracyjną lub postanowienie - z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, obowiązującymi w dacie jego wydania. W myśl zasady wyrażonej w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej; p.p.s.a.), Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że zobowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Zważywszy, że przedmiotem rozpoznawanej skargi jest postanowienie, o którym mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a., tj. postanowienie kończące postępowanie, stosownie do treści tego przepisu oraz art. 120 p.p.s.a. sprawa mogła być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga Parafii [...] w S. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2016 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów postępowania – art. 134 w zw. z art. 7, art. 9 w związku z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. O ile bowiem należy zgodzić się z organem, że do złożenia przez Parafię odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2015 r. doszło z uchybieniem terminu dla dokonywania tej czynności procesowej wskazanego w art. 129 § 2 k.p.a. z uwagi na wniesienie odwołania po upływie 14 dni od dnia doręczenia ww. decyzji, co pozostaje bezsporne w sprawie, o tyle istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia należało przypisać wskazanej w odwołaniu okoliczności związanej z podaną przez stronę przyczyną uchybienia terminu. W odwołaniu strona wskazała bowiem, że niezachowanie terminu do wniesienia odwołania spowodowane było chorobą proboszcza. Okoliczność, że z treści odwołania wynikało, że strona działała ze świadomością, iż wnoszone odwołanie jest spóźnione, a jednocześnie zawarła w tym piśmie wyjaśnienia dotyczące przyczyn tego opóźnienia nakazywało - kierując się zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, w szczególności zasadami wyrażonymi w art. 7 i art. 9 k.p.a. - działanie strony objąć z tego względu procedurą z art. 64 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu, to, że działająca samodzielnie strona nie miała świadomości prawnej co do konieczności złożenia wniosku w przedmiocie przywrócenia terminu, a jednocześnie odwołanie zawierało element, który mógł być odczytany jako wyrażający wolę strony do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, uzasadniało wezwanie Parafii do sprecyzowania zakresu pisma stanowiącego odwołanie w trybie art. 64 § 2 k.p.a. w celu ustalenia, czy żądanie zawarte w treści tego pisma ogranicza się wyłącznie od żądania rozpoznania odwołania, czy obejmuje także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dopiero takie ustalenie uznać można za realizację zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a., nakazującej organowi z urzędu podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przywrócenie terminu jest niewątpliwie instytucją procesową mającą na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu przed rozpatrzeniem prośby o przywrócenie terminu prowadzi do naruszenia prawa, gdyż to od rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu zależy to, czy określona czynność procesowa została dokonana w terminie, który to termin został stronie przywrócony, czy też po jego upływie – w przypadku nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jeśli się zatem zważy, że realizacja zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a. ma ścisły związek z wyrażoną w art. 6 k.p.a. zasadą praworządności, jako że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy warunkuje prawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego, a ponadto, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania poprzedzać musi rozpoznanie odwołania to nie może budzić wątpliwości, że przytoczone powyżej względy każą zakwestionować stanowisko Ministra, co do tego że okoliczności sprawy uprawniały ten organ do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania z pominięciem ustalenia, czy strona nie wnosiła także o przywrócenie terminu. Zauważyć trzeba, że wzgląd na konieczność stosowania w postępowaniu administracyjnym art. 9 k.p.a., zobowiązującego organ administracji do czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i do udzielania jej w tym celu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek prowadził do przyjmowania w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w sytuacji, gdy podmiot wnoszący odwołanie wskazał na uchybienie terminu i przytoczył okoliczności wyłączające, w jego ocenie, winę w uchybieniu terminu do złożenia środka odwoławczego, to obowiązek kierowania się przez organ zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego powinien prowadzić organ do uznania, że tego rodzaju oświadczenie strony wnoszącej odwołanie stanowiło zatem w istocie wniosek o przywrócenie terminu, mimo iż nie zawierało ono wyraźnego sformułowania "wnoszę o przywrócenie terminu", lecz wniosek o rozpatrzenie sprawy mimo uchybienia terminu, ze wskazaniem przyczyn tego uchybienia (zob. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. II OSK 1338/12). Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w całości wyrażone w powołanym powyżej wyroku stanowisko, w świetle którego skoro przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie określają formy w jakiej wniosek powinien być złożony, to w przypadku, gdy podanie wniesione osobiście przez stronę nie zawiera formalnego wniosku o przywrócenie terminu, niemniej wynika z niego, że wnoszący odwołanie ma świadomość uchybienia terminu i jednocześnie wyraża wolę ubiegania się o przywrócenie tegoż terminu organ ma obowiązek ustalić rzeczywistą wolę wnoszącego podanie. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi prowadzi zaś do naruszenia art. 134 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 9 i art. 58 k.p.a. Z powołanych względów, w toku ponownego rozpoznania sprawy Minister zobowiązany będzie podjąć czynności procesowe zmierzające do wyjaśnienia, czy odwołanie Parafii [...] w S. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2015 r. obejmowało żądanie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Mając zatem na uwadze, że dokonana przez Sąd ocena prawidłowości objętego skargą postanowienia doprowadziła do stwierdzenia, że wydane ono zostało przedwcześnie, z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za konieczne zaskarżone postanowienie uchylić. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.