VII SA/Wa 979/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Moraczewski, , Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Protokolant Anna Mężyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2006 r. sprawy ze skargi S. C. i J. C. w przedmiocie skargi na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego [...] grzywnę w wysokości 5000 zł (pięć tysięcy) za niewykonanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2004 roku sygn. akt 7/IV SAB 169/03 Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2004 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt 7/IV SAB 169/03, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] został zobowiązany do wykonania własnej decyzji w sprawie rozbiórki ogrodzenia od strony drogi gminnej na działce położonej w [...] przy ul. [...] w ciągu 30 dni od otrzymania wyroku wraz z aktami. Akta sprawy i prawomocny wyrok zostały doręczone organowi w dniu 12 lipca 2004 r. jednakże nakaz rozbiórki orzeczony ostateczną decyzją tego organu nie został wykonany. Wobec powyższego, po wezwaniu w dniu [...] czerwca 2005 r. do wykonania powyższego wyroku, S. i J. C., inicjatorzy skargi na bezczynność organu zakończonej wymienionym wyżej wyrokiem, wnieśli do Sądu skargę na niewykonanie tego wyroku, wnosząc o ukaranie organu grzywną. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nadesłał do Sądu wyjaśnienie, z którego wynika, że prowadził postępowanie egzekucyjne związane z nakazem rozbiórki ogrodzenia, nakładając na zobowiązanych D. i Z. C. 1 000 zł grzywny w celu przymuszenia, która płacona była w ratach przez ok. pół roku. Następnie w dniu [...] czerwca 2004 r. wydał postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego oraz zobowiązał ww. wymienionych do wpłacenia zaliczki w kwocie 3 000 zł na poczet kosztów zastępczego wykonania nałożonego obowiązku i wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o egzekucję tej kwoty. Zobowiązani dokonali wpłaty części wymienionej kwoty w ratach, w sumie do 31 grudnia 2005 r. wpłacili 1560,78 zł, po czym wystąpili o wstrzymanie czynności egzekucyjnych w zakresie ściągania reszty należności. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował Sąd, że nie wyraził zgody na wstrzymanie czynności zajęcia emerytury zobowiązanych i wyjaśnił, że po ściągnięciu nałożonej zaliczki będzie nadal prowadził dalsze postępowanie w celu wykonania nałożonego obowiązku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu. . Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przewlekłość postępowania egzekucyjnego stwierdzona została wymienionym na wstępie wyrokiem WSA. Sąd nakazał w tym wyroku doprowadzenie do zakończenia egzekucji w zakreślonym terminie, wyrok ten nie został zaś przez organ wykonany. Wyjaśnienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] wskazują na niezrozumienie przez ten organ wymagań zawartych w cytowanym wyroku. Sąd wydał nakaz określonego zachowania się organu egzekucyjnego, którego skutkiem powinno być faktyczne wyegzekwowanie nakazu rozbiórki ogrodzenia, a nie podejmowanie kolejnych nieskutecznych środków zastępczych przymuszających do wykonania egzekucji. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. Wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. W postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego (art. 128 ww. ustawy). Nałożenie obowiązku wpłacenia zaliczki, jest tylko możliwością pozostającą w dyspozycji organu, nie stoi jednak na przeszkodzie zastępczemu wykonaniu egzekucji z środków samego organu. Wynika to z przepisów art. 64c § 4 i następnych przepisów cyt. ustawy. Rzeczą zupełnie odrębną od egzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym (rozbiórki ogrodzenia) było zatem prowadzenie egzekucji obowiązku pieniężnego (ściągnięcia zaliczki), którego wyrok Sądu nie dotyczył. Nakaz wykonania egzekucji, w zakreślonym przez Sąd terminie, oznaczał bowiem nałożenie na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] obowiązku doprowadzenia do wykonania w tym terminie czynności polegającej na faktycznej rozbiórce ogrodzenia, którego to nakazu Sądu organ ten nie wykonał, pomimo iż został do wykonania wyroku wezwany przez skarżących. Instytucja wezwania ma służyć temu, aby organ administracji wykonał wyrok lub załatwił sprawę, zanim interwencja sądu administracyjnego będzie konieczna. Dopiero, gdy organ administracji po wezwaniu nie wykona wyroku lub nie załatwi sprawy, albo gdy uczyni to dopiero po wniesieniu przez stronę skargi na bezczynność, wówczas istnieje przesłanka do ukarania organu grzywną, o której mówi przepis art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zw. dalej p.p.s.a.). Por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1981/04. Na podstawie art. 154 p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, Sąd wymierza organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (które w 2005 r. wynosiło 2 380,29 zł). Grzywna ta stanowi karę za ignorowanie przez organy administracji publicznej wyroków sądowych. Orzeczenie o ukaraniu grzywną podlega wykonaniu w drodze egzekucji sądowej, bez nadawania mu klauzuli wykonalności (art. 228 p.p.s.a.). Uruchomienie tego środka może doprowadzić do regresu w stosunku do pracownika zatrudnionego w urzędzie organu, który swoim zachowaniem naraził organ na zapłacenie grzywny (por. Z. Kmieciak, Prawo do sprawiedliwego procesu sądowego a standardy sądowej kontroli administracji określone przez ustawę o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, "Sam. Teryt." 1996, nr 7-8, poz. 3). Grzywna orzeczona na podstawie art. 154 § 1 nie może być umorzona ani jej zapłata nie może być odroczona albo rozłożona na raty (por. uwagi do art. 229 § 1). Por. Komentarz do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005. Jeśli chodzi o zarzut skargi dotyczący niewykonania drugiego punktu wyroku WSA z dnia 14 kwietnia 2004 r. w zakresie zwrotu skarżącym kosztów postępowania (5 zł) przez organ to podzielić należy pogląd zawarty w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 25 marca 2004 r. sygn. akt SA/Sz 2291/03, publ. w ONSAiWSA 2005/6/123, że ta część wyroku nie jest objęta dyspozycją art. 154 p.p.s.a. Jak uznał w tym wyroku Sąd: "1. Niewykonanie przez organ administracji orzeczenia sądu administracyjnego w części dotyczącej kosztów sądowych nie jest bezczynnością, o której mowa w art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). 2. Po stwierdzeniu prawomocności wyroku sądu administracyjnego (art. 169 powołanej ustawy) stanowi on tytuł egzekucyjny w sądowym postępowaniu egzekucyjnym; klauzulę wykonalności nadaje sąd rejonowy właściwości dłużnika (art. 781 § 2 K.p.c.). Po nadaniu klauzuli wykonalności wyrok sądu administracyjnego stanowi tytuł wykonawczy podlegający (we wskazanej części) wykonaniu przez komornika sądowego." W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1 i 5 p.p.s.a. orzekł o wymierzeniu Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego [...] kary grzywny w wysokości 5 000 zł.