VII SA/Wa 990/13

WyrokWSA w Warszawie2013-11-05

Skład orzekający: Paweł Groński, Bogusław Cieśla, Włodzimierz Kowalczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy budowa budynku mieszkalnego na działce innej niż wskazana w pozwoleniu na budowę stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego, czy też istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego podlegające trybowi z art. 50 i 51 Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Budowa budynku mieszkalnego na działce innej niż wskazana w pozwoleniu na budowę stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego, a nie istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego. W takiej sytuacji niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania w oparciu o art. 50 i 51 Prawa budowlanego, a organ prawidłowo nałożył opłatę legalizacyjną.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o nałożeniu na K. L. i E. I. S. opłaty legalizacyjnej w wysokości 50 000 zł z tytułu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy ustaliły, że inwestorzy posiadali pozwolenie na budowę budynku na działce nr ew. (...) w m. (...), jednakże faktycznie wykonali budowę na działce nr ew. (...) w m. (...). Skarżące kwestionowały zastosowanie art. 48 i 49 Prawa budowlanego, domagając się zastosowania art. 50 i 51 tej ustawy.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant ref. staż. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2013 r. sprawy ze skargi K. L. i E. I. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty legalizacyjnej I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz r. pr. R. S. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). Postanowieniem z dnia (...) lutego 2013 r. Nr (...) (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej: kpa) oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.- dalej: Prawo budowlane) po rozpatrzeniu zażalenia K. L. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) ()dalej: PINB w (...)) z dnia (...) stycznia 2013 r., nr (...)nakładające na K. L. oraz E. I. S. opłatę legalizacyjną w wysokości 50 000,00 zł (słownie: pięćdziesiąt tysięcy złotych) z tytułu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego bez wymaganego pozwolenia na budowę zlokalizowanego na działce o nr ew. (...), położonej w m. (...), ul. (...) gm. (...). Opłatę należy wpłacić na rachunek bankowy (...) Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie Wydział Finansów nr rachunku (...) w terminie 7 dni licząc od daty otrzymania postanowienia, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Z akt administracyjnych wynika, że PINB w (...) wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr ew. (...) położonej w m. (...), ul. (...) gm. (...), której współwłaścicielami są K. L. i E. I. S. W dniu 7 marca 2012 r. PINB w (...) przeprowadził oględziny na ww. działce podczas których ustalił, że na nieruchomości zlokalizowanej jak wyżej wykonany jest w konstrukcji drewnianej o dachu dwuspadowym krytym blachą budynek mieszkalny z poddaszem użytkowym, częściowo podpiwniczony, przy czym w części podpiwniczonej znajduje się garaż. W trakcie oględzin organ ustalił, że obiekt ten w bryle głównej posiada wymiary 7,20 m x 5,20 m, wysokość w kalenicy ok. 7,00 m. Do budynku od strony działki nr ew. (...) przylega zadaszenie o wym. ok. 4,30 m x 7,26 m z wspólną z bryłą główną połacią dachu krytą blachą od strony działki nr ew. (...) znajduje się taras o wym. ok. 7,20 m x 4,00 m i wysokości do poziomu terenu ok. 1,50 m, częściowo zadaszony, przy czym wymiary zadaszenia również o wspólnej połaci z budynkiem wynoszą ok. 4,00 m x 3,90 m. Pod tarasem znajduje się garaż. Do budynku od strony działki nr ew. (...) dobudowany został ganek o wym. ok. 2,50 m x 3,00 m, z dachem jednospadowym krytym blachą. Według oświadczenia K. L. budynek w części podpiwniczenia i ganku wykonany został jako murowany, w pozostałej części jako drewniany, deskowany, ocieplony w ścianach zewnętrznych wełną, a na zewnątrz styropianem. Wyposażony jest w instalację elektryczną, wodę, ujęcia własnego oraz kanalizację z odprowadzeniem do szamba. W budynku brak jest instalacji centralnego ogrzewania. Według oświadczenia inwestora budowa obiektu została rozpoczęta ok. 1995 r., w 2007 r. trwały roboty wykończeniowe, a na przełomie 2009 r. i 2010 r. dobudowano ganek. W toku prowadzonego postępowania organ powiatowy ustalił, że inwestor uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego z dnia (...) sierpnia 1994 r. znak: (...) Decyzja ta udzielała K. i T. L. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego według projektu indywidualnego na działce położonej w m. (...) o nr ew. gr. (...). Według dokumentacji technicznej zatwierdzonej ww. decyzją budynek pierwotnie parterowy w części z poddaszem użytkowym, nie posiadał podpiwniczenia. Obiekt zaprojektowany został w dwóch bryłach: budynku o wym. 8,20 m x 15,00 m (parterowego z poddaszem użytkowym krytego dachem dwuspadowym) oraz garażu i pomieszczenia gospodarczego o wym. zewnętrznych 4,00 m x 9,70 m (parterowego krytego dachem jednospadowym). W wyniku powyższych ustaleń organ uznał, że inwestor przy realizacji budynku dopuścił się nie tylko zmiany charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, ale przede wszystkim samowoli budowlanej, bowiem inwestor posiadał pozwolenie na budowę budynku na działce położonej w m. (...) o nr ew. gr. (...), a wykonał budowę na działce położonej w m. (...) o nr ew. gr. (...). Postanowieniem z dnia (...) maja 2012 r. nr (...) PINB w (...) nałożył na K. L. oraz E. I. S. obowiązek przedstawienia w organie powiatowym dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego w terminie 3 miesięcy licząc od daty otrzymania postanowienia. Postanowieniem z dnia(...) sierpnia 2012 r. nr (...) PiNB w (...) zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ew. (...) położonej w miejscowości (...) ul. (...) gm. (...) do czasu uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. W dniu 3 grudnia 2013 r. zobowiązane przedłożyły wymagane postanowieniem nr (...) dokumenty, w związku z czym postanowieniem z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...) PINB w (...) podjął zawieszone postępowanie administracyjne. Następnie postanowieniem z dnia (...) stycznia 2013 r. nr (...) PINB w (...) nałożył na K. L. oraz E.I. S. opłatę legalizacyjną w wysokości 50 000,00 zł (słownie: pięćdziesiąt tysięcy złotych) z tytułu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego bez wymaganego pozwolenia na budowę zlokalizowanego na działce o nr ew. (...), położonej w m. (...), ul. (...) gm. (...). Po rozpatrzeniu zażalenia K. L. złożonego na powyższe postanowienie, WINB wskazał, że w niniejszej sprawie inwestor przystąpił do robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego bez uzyskania uprzednio decyzji o pozwoleniu na budowę. Wprawdzie K. L. okazała decyzję o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego z dnia (...) sierpnia 1994 r. znak: (...), jednakże decyzja zezwalała ona na budowę budynku na działce położonej w m. (...) o nr ew. gr. (...), natomiast skarżąca wykonała budynek na działce położonej w m. (...) o nr ew. gr. (...). Przesądziło to w ocenie organu o ustaleniu, iż omawiany budynek stanowi samowolę budowlaną. WINB wskazał na treść art. 48 i art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego i stwierdził, że z materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie wynika, że nie zaistniały przesłanki uniemożliwiające zalegalizowanie wykonanych prac, stąd organ powiatowy po zweryfikowaniu dokumentów złożonych przez inwestora prawidłowo nałożył obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Organ odwoławczy wskazał także na treść art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego stwierdzając, że skarżone postanowienie organu powiatowego zostało podjęte na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz w oparciu o prawidłową interpretację przepisów prawa materialnego i procesowego, a zatem brak jest podstaw do podważania jego treści. Powyższe postanowienie WINB z dnia (...) lutego 2013 r. Nr (...) zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez K. L. i E. I. S., które zarzuciły zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 48 ust. 1, art. 48 ust. 2, art. 48 ust. 3, art. 48 ust. 4, art. 49 ust.1, art. 49 ust. 2, art. 49 ust. 3, art. 49 ust. 4, art. 49 ust. 5, art. 49b ust. 1, art. 49b ust. 2, art. 49b ust. 3, art. 49b ust. 4, art. 49 ust. 5, art. 50 ust. 1, art. 50 ust. 2, art. 50 ust. 3, art. 51 ust. 1, art. 51 ust. 2, art. 51 ust. 3, art. 51 ust. 4, art. 51 ust. 6 i art. 59 f ust. 1, art. 59f ust. 2, art. 59f ust. 3, art. 59f ust. 4, art. 59f ust. 5 Prawa budowlanego poprzez błędne uznanie przez organy, że w niniejszej sprawie doszło do samowoli budowlanej, której skutki reguluje art. 48 i 49 Prawa budowlanego, zaś prawidłowo organy powinny uznać, że stan niniejszej sprawy obj ety jest dyspozycją art. 50 Prawa budowlanego i nie wydawać postanowienia w przedmiocie opłaty legalizacyjnej; 2. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 48 ust. 1, art. 48 ust. 2, art. 48 ust. 3, art. 48 ust. 4, art. 49 ust.1, art. 49 ust. 2, art. 49 ust. 3, art. 49 ust. 4, art. 49 ust. 5, art. 49b ust. 1, art. 49b ust. 2, art. 49b ust. 3, art. 49b ust. 4, art. 49 ust. 5, art. 50 ust. 1, art. 50 ust. 2, art. 50 ust. 3, art. 51 ust. 1, art. 51 ust. 2, art. 51 ust. 3, art. 51 ust. 4, art. 51 ust. 6 i art. 59 f ust. 1, art. 59f ust. 2, art. 59f ust. 3, art. 59f ust. 4, art. 59f ust. 5 Prawa budowlanego poprzez zaniechanie przez organ odwoławczy obowiązku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy i błędne ustalenie, że w niniejszej sprawie doszło do samowoli budowlanej, do której ma zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu skarżące wyraziły swoje niezadowolenie z wadliwie przeprowadzonego postępowania, błędów zawartych w decyzjach organów oraz zaskoczenia wysoką opłatą legalizacyjną nałożoną w toku postępowania legalizacyjnego. Podniosły argumenty wskazujące na konieczność zastosowania trybu z art. 50 i 51 Prawa budowlanego, a nie art. 48 i 49 tej ustawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W dniu 21 października 2013 r. do Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej K. L. uzupełniające skargę, w którym zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 48 w związku z art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie - przepisy te mogą być bowiem stosowane tylko wówczas, gdy w ogóle nie doszło do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś w okolicznościach niniejszego przypadku decyzja taka została wydana, (a co za tym idzie nie było żadnych podstaw do nakładania na skarżącą opłaty legalizacyjnej), 2. art. 51 ust. 1 punkt 3 w związku zart. 51 ust. 4 Prawa budowlanego poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy przepisy te stosuje się do robót budowlanych prowadzonych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, a co za tym idzie powinny one znaleźć zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy, 3. art. 138 § 1 punkt 1 w związku zart. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia PINB wydanego z naruszeniem ww. przepisów prawa. W uzasadnieniu tego pisma pełnomocnik skrażącej wskazał, że art. 48 i 49 stosuje się tylko wówczas, gdy dany obiekt budowlany został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy oczywistym zaś jest, że mąż skarżącej dysponował pozwoleniem na budowę (decyzja w aktach sprawy). W związku z powyższym art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nie mógł znaleźć zastosowania. Na poparcie swojego stanowiska przedstawił przykładowe orzecnictwo sądowoadministracyjne, w którym wielokrotnie wyrażano pogląd, że inwestorowi nie można uczynić zarzutu dopuszczenia się samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego, jeżeli w dacie rozpoczęcia robót budowlanych legitymował się ostateczna decyzją o pozwoleniu na budowę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. z 2012 r. poz. 270 (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego postanowienia przepisu art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. –Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Przepis art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego przewiduje, że w ww. postanowieniu ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 Prawa budowlanego (cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem potwierdzającym wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego autora projektu wydanym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności aktualnym na dzień opracowania projektu, zaświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, postanowienie o uzgodnieniu projektów rozwiązań w przypadku obiektów zakładów górniczych oraz obiektów usytuowanych na terenach zamkniętych i terenach wskazanych w art. 82 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, specjalistyczną opinię wydaną przez osobę fizyczną lub jednostkę organizacyjną wskazaną przez właściwego ministra w odniesieniu do niektórych obiektów budowlanych). W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie wskazanych obowiązków, organ nadzoru budowlanego obowiązany jest wydać nakaz rozbiórki obiektu wybudowanego bez wymaganego pozwolenia (art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego). Natomiast przedłożenie w wyznaczonym terminie wspomnianych dokumentów traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego). W świetle powyższego należy stwierdzić, że Prawo budowlane określa zasadę, zgodnie z którą obiekty wzniesione bez wymaganego pozwolenia na budowę podlegają przymusowej rozbiórce, z tym zastrzeżeniem, że organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności rozważyć możliwość legalizacji dokonanej samowoli budowlanej. Przepis art. 48 ust. 1 ma bowiem wprawdzie charakter restytucyjny, czyli ma na celu przywrócenie do stanu pierwotnego terenu, na którym doszło do tzw. samowoli budowlanej, czyli robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia, jednakże ustawodawca umożliwił legalizację w przypadku, gdy wzniesiony lub budowany obiekt jest zgodny z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W takim bowiem przypadku organ zobowiązany jest wstrzymać prowadzenie robót budowlanych i zażądać od inwestora przedłożenia w określonym terminie odpowiednich dokumentów, które pozwalałyby wydać decyzję zatwierdzającą projekt budowlany oraz pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, ewentualnie – w odniesieniu do obiektów, których budowa została zakończona – decyzję o zatwierdzeniu projektu. Dopiero niespełnienie tego warunku przez inwestora dokonującego samowolnie robót budowlanych skutkuje wydaniem nakazu o rozbiórce danego obiektu. Natomiast po przedłożeniu wymaganych prawem dokumentów organ nadzoru architektonicznego przed wydaniem wspomnianych decyzji bada ich prawidłowość i jednocześnie jest zobowiązany ustalić w drodze postanowienia opłatę legalizacyjną. Nie ulega zatem wątpliwości, iż ustalenie tej opłaty stanowi jeden z obowiązkowych elementów postępowania legalizacyjnego prowadzonego w stosunku do obiektu wzniesionego bez wymaganego prawem pozwolenia. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż w dniu (...) marca 2012 r. PINB w (...) przeprowadził oględziny dotyczące budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr ew. (...). Z oględzin tych wynika, że na działce znajduje się budynek mieszkalny z poddaszem użytkowym, częściowo podpiwniczony. Poza sporem jest również, że inwestor uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego z dnia (...) sierpnia 1994 r. znak: (...) Decyzja ta udzielała K. i T. L. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego według projektu indywidualnego na działce położonej w m. (...) o nr ew. gr. (...). W związku z powyższym w niniejszej sprawie organ ustalił ponad wszelką wątpliwość – czego nie kwestionują skarżące – że inwestor przy realizacji budynku dopuścił się nie tylko zmiany charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, ale posiadał pozwolenie na budowę budynku na działce położonej w m. (...) o nr ew. gr. (...), a wykonał budowę na działce położonej w m. (...) o nr ew. gr. (...). W ocenie Sądu powyższy stan faktyczny wypełnia całkowicie dyspozycję art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, albowiem nie ulega wątpliwości, że inwestor nie dysponował ostatecznym pozwoleniem na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o nr ew. (...). Nie można natomiast zupełnie podzielić poglądu zaprezentowanego w skardze oraz piśmie uzupełniającym skargę, że powyższe okoliczności stanowią podstawę do prowadzenia postępowania w sprawie odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. Wprawdzie w niniejszej sprawie doszło do istotnych odstępstw, jednakże najistotniejsze znaczenie ma fakt realizacji budynku na określonej działce bez ostatecznego pozwolenia na budowę dotyczącego tej działki budowlanej. W takiej sytuacji niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania w oparciu o art. 50 i 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Czym innym jest dokonanie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego co można ocenić dopiero w toku analizy sposobu realizacji inwestycji przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie, a czym innym samowolna realizacja zatwierdzonego wprawdzie projektu budowlanego ale w zupełnie innym miejscu, niż wskazane w ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Takie działanie inwestora nie jest odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego, lecz samowolą budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. Potwierdza to również brzmienie art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego, który zawiera katalog istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu. Zgodnie z powołanym przepisem jako istotne odstępstwa ustawodawca traktuje zmiany w zakresie projektu zagospodarowania działki lub terenu, charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji, zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne, zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części oraz ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Skoro ustawodawca jako istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego traktuje zmiany projektu zagospodarowania działki lub terenu to nie można twierdzić, że taką zmianą jest dokonanie realizacji inwestycji na zupełnie innej działce lub terenie. Tego rodzaju wykładnia prowadziłaby do wręcz absurdalnych wniosków pozwalających na przyjęcie, że dysponowanie przez inwestora ostatecznym pozwoleniem na budowę umożliwia mu realizację tej inwestycji na dowolnej działce w dowolnym miejscu, bez względu chociażby na sposób zagospodarowania terenu. Z powyższych względów Sąd uznał, że całkowicie nieuzasadnione są zarzuty skarżących dotyczące naruszenie prawa materialnego w postaci m. in. art. 48 ust. 1, art. 49 ust.1, art. 50 ust. 1 oraz art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez błędne uznanie przez organy, że w niniejszej sprawie doszło do samowoli budowlanej, której skutki reguluje art. 48 i 49 Prawa budowlanego. Również argumenty powołane przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z dnia 15 października 2013 r. nie zasługują na uwzględnienie albowiem orzecznictwo i ugruntowany pogląd w nim wyrażony dotyczą zupełnie innego stanu faktycznego, który sprowadza się do sytuacji, w której nastąpiła eliminacja z obrotu prawnego ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę po wykonaniu robót budowlanych (lub w ich trakcie) np. w drodze stwierdzenia nieważności decyzji. Nie ulega wątpliwości, że w takim przypadku zastosowanie znajdzie tryb naprawczy z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, który powinien zmierzać do legalizacji wykonanych robót budowlanych. W żadnym jednak przypadku nie dotyczy to sytuacji, w której realizacja inwestycji nastąpiła na zupełnie inne działce lub innym terenie. Zarzuty skarżących zmierzają w istocie jedynie do uniknięcia konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej, która nie jest przewidziana w ww. trybie legalizacyjnym, natomiast ma zastosowanie w przypadku samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Na marginesie należy także dodać, że postanowienie o nałożeniu opłaty legalizacyjnej stanowi wprawdzie obligatoryjny element procedury legalizacyjnej, niemniej jednak podstawowe zarzuty dotyczące niewłaściwego trybu należałoby kierować do decyzji kończącej to postępowanie co do istoty. Sąd kontrolując z zaskarżone postanowienie w zakresie nieobjętym zarzutami, stosowanie do treści art. 134 § 1 kpa również nie dostrzegł wad uzasadniających eliminacje postanowienia z obrotu prawnego. W szczególności w sposób prawidłowy dokonano obliczenia wysokości opłaty legalizacyjnej. Organ słusznie wskazał, że w niniejszym przypadku podstawą do obliczenia wymaganej należności jest współczynnik kategorii obiektu - 2,00, współczynnik wielkości obiektu - 1,0 oraz stawka opłaty - 500,00 zł, co przy pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu prowadzi do uzyskania ostatecznej kwoty 50 000,00 zł (słownie: pięćdziesiąt tysięcy złotych). Z tych też przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło