VII SA/Wa 990/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. R. i R. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2018 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. E. R. i R. R. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z wniosku wynika, że skarżący posiadają dom o powierzchni 110 m2 oraz nieruchomość rekreacyjną o pow. 0,55 ha, utrzymują się z dochodów w łącznej wysokości 5.191 zł, uzyskiwanych z tytułu świadczeń emerytalnych. Skarżący w uzasadnieniu wniosku zwrócili uwagę na przewlekłe choroby i wiążące się z tym badania diagnostyczne (w tym odpłatne) i systematyczne leczenie farmakologiczne, wymagające znacznego budżetu. E. R. i R. R. wskazali ponadto, że spłacają kredyt w wysokości 250-280 zł miesięcznie (do września 2018 r.), pożyczkę z kasy zapomogowo-pożyczkowej przy Szkole Podstawowej w [...] w wysokości 700 zł miesięcznie (do lipca 2018 r.) oraz pożyczkę z zakładowego funduszu mieszkaniowego w wysokości 111 zł miesięcznie (do 30 czerwca 2018 r.). Do wniosku dołączono m.in. dokumentację medyczną (zaświadczenia lekarskie, wyniki badań, kartę informacyjną z leczenia szpitalnego), potwierdzenia uiszczenia opłat: za prąd w dniu 10 kwietnia 2018 r. na kwotę 524,94 zł, za wodę w dniu 4 kwietnia 2018 r. na kwotę 204,40 zł (za okres od 14 grudnia 2017 r. do 16 lutego 2018 r.), za telefon – w kwietniu 2018 r. na kwotę 114,80 zł, w maju – 88,90 zł. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Celem instytucji prawa pomocy, stanowiącej odstępstwo od tej generalnej reguły, jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania wiązałoby się z pozbawieniem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Informacje wynikające ze złożonego wniosku i dołączonych dokumentów nie wskazują natomiast, aby skarżący znajdowali się w takiej sytuacji. E. R. i R. R. posiadają dom o powierzchni 110 m2 oraz nieruchomość rekreacyjną o pow. 0,55 ha, utrzymują się z dochodów w łącznej wysokości 5.191 zł, uzyskiwanych z tytułu świadczeń emerytalnych. W związku z powołaniem się przez skarżących na konieczność spłacania kilku pożyczek zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednolicie, że zobowiązania kredytowe nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II GZ 96/14 LEX nr 1450831, z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt II OZ 919/12 LEX nr 1270362, z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II OZ 752/12 LEX nr 1327948). Pierwszeństwo przed kosztami związanymi z udziałem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym mają jedynie wydatki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny, a więc koszty zakupu żywności, odzieży, leków, wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych. Uzasadniając wniosek skarżący zwrócili również uwagę na problemy zdrowotne i związane z tym koszty leczenia stanowiące znaczne obciążenie budżetu, jednak nie określili ich wysokości, natomiast z nadesłanych wraz z wnioskiem dokumentów nie wynika, aby co miesiąc ponosili wysokie koszty leczenia. Skarżący nadesłali fakturę z 19 października 2017 r. za badanie stomatologiczne na kwotę 50 zł, z 24 stycznia 2018 r. za pobyt w sanatorium na kwotę 441 zł, z dnia 8 marca 2018 r. za zakup okularów (250 zł), a także faktury za zakup leków: w styczniu 2018 r. na kwoty 54,88 zł i 74,53 zł, w lutym na kwoty 44,99 zł i 65,86 zł, w marcu – 32,99 zł i 7,45 zł, w kwietniu – 12 zł i 23,98 zł, w maju – 15,99 zł i 17,72 zł. W ocenie referendarza sądowego E. R. i R. R. nie wykazali, aby nie byli w stanie - bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym – z dochodów w wysokości 5.191 zł miesięcznie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Podkreślić trzeba, że niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów postępowania zawsze powoduje uszczerbek w finansach strony i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże nie każdy wydatek, który subiektywnie postrzegany jest przez stronę jako dolegliwy finansowo, wiąże się z uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym strony. Prawo pomocy przysługuje wyłącznie w sytuacji, gdy poniesienie kosztów sądowych wiązałoby się z pozbawieniem środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Informacje wynikające ze złożonego wniosku i nadesłanych dokumentów nie pozwalają natomiast na stwierdzenie, że poniesienie kosztów sądowych uniemożliwiłoby skarżącym zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Brak jest zatem uzasadnienia dla przerzucenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie na współobywateli w ramach instytucji przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.