VII SAB/Wa 10/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędziowie asesor WSA Karolina Kisielewicz, sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. K.i M. K. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] I. umarza postępowanie sądowe w sprawie zobowiązania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] do rozpoznania wniosku M. K. i A. K. z dnia [...] września 2015 r., II. stwierdza, że bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] na rzecz skarżących A. K. i M. K.solidarnie kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A.K. i M. K. pismem z dnia 4 stycznia 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] w sprawie wniosku z dnia [...] września 2015 r. o wydanie decyzji nakazującej współwłaścicielom nieruchomości przy ul. P. w W. (dz. ew nr [...] z obrębu [...]) rozbiórkę nieużytkowanej części budynku, obejmującej warsztat renowacji wyrobów futrzarskich, dobudowanej do budynku mieszkalnego usytuowanego na w/w nieruchomości. W uzasadnieniu skargi wskazali, że ich wniosek z dnia [...] września 2015 r. nie został rozpatrzony mimo, że w dniu 4 października 2016 r. złożyli do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie oraz na przewlekłe prowadzenia postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] w sprawie stanu technicznego części budynku obejmującego warsztat renowacji wyrobów futrzarskich na nieruchomości przy ul. P. w W. (dz. ew. [...] w obrębie [...]).[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem Nr [...] z dnia [...].11.2016 r. uznał zażalenie Skarżących za bezzasadne i odmówił wyznaczenia dodatkowego terminu na zakończenie w/w sprawy. W odpowiedzi na złożoną do Sądu skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że Inspektorat podjął postępowanie w sprawie stanu technicznego części budynku obejmującego warsztat renowacji wyrobów futrzarskich na nieruchomości przy ul. P. zgodnie z pierwotnym wnioskiem Skarżących tj. wnioskiem z dnia [...].11.2014 r. o wszczęcie postępowania w trybie art. 66 ustawy - Prawo budowlane. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że materiał dowodowy pozwolił na wydanie decyzji merytorycznej w trybie przepisów rozdziału VI ustawy - Prawo budowlane dotyczących utrzymania obiektów tj. decyzji Nr [...]. Decyzja ta jest ostateczna albowiem żadna ze stron nie wniosła odwołania, co oznacza, że wydane rozstrzygnięcie było satysfakcjonujące i zgodne z ich oczekiwaniami. Pomimo powyższego A. K. i M. K. złożyli wniosek o wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę w/w części budynku. Mając zatem na uwadze w/w wniosek Skarżących z dnia [...].09.2015 r., postanowieniem Nr [...] z dnia [...].01.2017 r. odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego na w/w wniosek o wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę w trybie art. 67 § 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, części budynku obejmującej warsztat renowacji wyrobów futrzarskich, dobudowanej do budynku mieszkalnego usytuowanego na nieruchomości przy ul. P. w W., z innych uzasadnionych przyczyn. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 2062 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w sprawie ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej rola sądu administracyjnego sprowadza się do ustalenia, czy w dniu orzekania przez sąd stan bezczynności organu nadal istnieje, czy może stan ten już ustał na skutek podjęcia przez organ czynności lub wydania aktu z zakresu administracji publicznej. Celem postępowania sądowoadministracyjnego jest bowiem zobowiązanie przez Sąd organu do podjęcia czynności bądź wydania aktu, jeżeli organ administracji "milczy w sprawie". Bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub podjęciem czynności. Istota skargi na bezczynność polega na tym, że Sąd uwzględniając ją, zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w skrócie - p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 j.t.), zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Celem wprowadzenia przez ustawodawcę instytucji skargi na bezczynność była ochrona uprawnień jednostki do żądania od organu zachowania gwarantowanego jednostce przez przepis prawa. Skarga ta stanowi zatem narzędzie, przymuszające organ do podjęcia żądanego działania. Aby uznać ją za uzasadnioną organ musi pozostawać w zwłoce zarówno w dacie wniesienia skargi jak też w dacie jej rozpoznawania przez Sąd. Szczególne znaczenie z punktu widzenia sprawności postępowania administracyjnego odgrywa wyrażona w art. 12 K.p.a. zasada szybkości i prostoty postępowania. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie oznaczało to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku skarżącego. Z artykułu 35 § 1 i 3 K.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwu miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 K.p.a. wymagane jest, by o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W tym stanie rzeczy, niewątpliwie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uchybił wymogowi szybkiego załatwienia sprawy administracyjnej określonemu w art. 12 § 1 K.p.a., załatwianiu jej bez zbędnej zwłoki - art. 35 § 1 K.p.a. i z pewnością uchybił ustawowemu terminowi wynoszącemu jeden miesiąc. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Z kolei załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Zatem z przytoczonych powyżej przepisów wynika jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego nakładająca na organy administracji publicznej obowiązek szybkiego i wnikliwego działania, z drugiej zaś strony w sposób jednoznaczny określono w nich terminy i sposób działania. Wobec powyższego bezczynność w prowadzeniu postępowania, dotyczyć będzie okresu do upływu terminu załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie, Skarżący złożył wniosek w dniu [...] września 2015r., który to wniosek organ rozpoznał dopiero w dniu [...] stycznia 2017 r. w sposób procesowy ustosunkował się do jego treści, wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania nakazu rozbiórki części budynku obejmującej warsztat renowacji wyrobów futrzarskich, dobudowanej do budynku mieszkalnego usytuowanego na nieruchomości przy ul. P. w W.. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też nie. Niewątpliwie w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki, uzasadniające twierdzenie o bezczynności organu. Należało jednak uwzględnić, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem Nr [...] z dnia [...].01.2017 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na w/w wniosek o wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę w trybie art. 67 § 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, części budynku obejmującej warsztat renowacji wyrobów futrzarskich, dobudowanej do budynku mieszkalnego usytuowanego na nieruchomości przy ul. P. w W., z innych uzasadnionych przyczyn. W tej sytuacji Sąd rozpoznający tę skargę nie może już zobowiązać organu do wydania rozstrzygnięcia, o czym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Należy jednocześnie wskazać, że w tym postępowaniu Sąd nie miał uprawnień do oceny prawidłowości podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Niewątpliwie jednak do chwili złożenia skargi, organ pozostawał bezczynny. Organ naruszył tym samym przepisy procedury administracyjnej w zakresie terminów przewidzianych na załatwienie sprawy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym (np. Naczelny Sąd Administracyjny postanowienie z dnia 19 września 2013 r. w sprawie o sygn. II OSK 2118/13), wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność, nie powoduje, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa - postępowanie stało się bezprzedmiotowe . Z tych też względów na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało w niniejszej sprawie umorzyć postępowanie sądowe jedynie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, albowiem wobec jego wydania, postępowanie tylko w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Natomiast, stosownie do wymogu wynikającego z treści art. 149 § 1 a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł, że bezczynność organu nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Chociaż doszło do naruszenia prawa, to jest przepisu postępowania - art. 35 § 3 k.p.a., to w odniesieniu do charakteru wniosku skarżącego nie miało ono znaczącego charakteru i nie było rażącym przekroczeniem terminu załatwienia przedmiotowej sprawy w postępowaniu odwoławczym. Dlatego skarga została częściowo uwzględniono. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1a - p.p.s.a. orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku. W przedmiocie zobowiązania organu do wydania orzeczenia, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe (pkt I sentencji wyroku).