VII SAB/Wa 105/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.J. na bezczynność Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w S. w przedmiocie usunięcia niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia w lokalu mieszkalnym postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 19 maja 2021 r. P. J. wniósł skargę na bezczynność Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w S. (dalej: KMPSP) w przedmiocie podjęcia środków zabezpieczających w celu usunięcia niebezpieczeństwa dla osób zamieszkujących lokal znajdujący się w budynku (od strony zachodniej), położonym przy ul. D. [...] w B., gmina S., na działce nr ew. [...], na koszt właściciela tego budynku, tj. P. J. w trybie art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), dalej: p.b. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że KMPSP nie podjął żadnych niezbędnych środków zabezpieczających, o których mowa w art. 69 ust. 2 p.b. Organ powinien niezwłocznie podjąć działania w celu usunięcia niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia w budynku przy ul. D.[...] w B. poprzez wyprowadzenie osób zajmujących lokal w tym budynku i zakwaterowanie ich w innym lokalu zorganizowanym przez organ oraz zabezpieczenie mienia tych osób tam znajdującego się. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Organ wskazał, że art. 69 ust. 2 p.b. nie daje samodzielnej podstawy Państwowej Straży Pożarnej do usunięcia niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia poprzez wyprowadzenie osób zamieszkujących ten lokal i zakwaterowania ich w innym lokalu zorganizowanym przez Komendę Miejską Państwowej Straży Pożarnej w S. na koszt właściciela tej nieruchomości. Analiza przytoczonego przepisu pozwala na uznanie, że działania te podejmowane są jedynie w sprawach niecierpiących zwłoki i mają charakter doraźny. Ich celem może być tymczasowe, niezwłoczne zastosowanie środków zabezpieczających usuwających bezpośrednio istniejące niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, a rola Państwowej Straży Pożarnej ogranicza się do współdziałania z organem nadzoru budowlanego w sprawach, które odnoszą się do techniczno-budowlanych przeciwpożarowych warunków lokalu mieszkalnego. Organ wskazał, że w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, organ nadzoru budowlanego ma kompetencje do podjęcia odpowiednich działań i w razie utrudnień z opróżnieniem lokalu podjęcia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji takich działań, jak wykonanie zastępcze czy przymus bezpośredni, o których stanowi kolejno art. 127 i art. 148 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427), dalej: u.p.e.a. Organ wskazał na fakt, iż załatwienie spraw określonych w art. 69 ust. 2 p.b. nie następuje w drodze decyzji administracyjnej lub ugody w postępowaniu głównym, wobec tego nie można z pewnością postawić KMPSP zarzutu bezczynności w załatwieniu sprawy administracyjnej poprzez wydanie decyzji administracyjnej lub zawarcie ugody, skoro taki obowiązek nie wynika z art. 69 ust. 2 p.b. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ sąd administracyjny nie jest właściwy do jej rozpoznania. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Ponadto, w myśl art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd stwierdził, że nie wyczerpuje ona żadnego z kryteriów określonych powyżej oraz nie dotyczy spraw poddanych kontroli sądu administracyjnego na podstawie przepisów szczególnych. Stosownie do art. 69 ust. 1 p.b., w razie konieczności niezwłocznego podjęcia działań mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, lub ingerencji lub naruszeń, o których mowa w art. 66 ust. 1a p.b., organ nadzoru budowlanego zapewni, na koszt właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, zastosowanie niezbędnych środków zabezpieczających. Równocześnie art. 69 ust. 2 p.b. stanowi, że do zastosowania, na koszt właściciela lub zarządcy, środków przewidzianych w art. 69 ust. 1 p.b. są upoważnione są również organy Policji i Państwowej Straży Pożarnej. O podjętych działaniach organy te powinny niezwłocznie zawiadomić organ nadzoru budowlanego. Na gruncie przytoczonej regulacji prawnej nie ulega wątpliwości, że jakkolwiek art. 69 ust. 1 i 2 p.b. stanowi podstawę nałożenia na organy nadzoru budowlanego, jak również organy Policji i Państwowej Straży Pożarnej obowiązku niezwłocznego zareagowania na stwierdzony stan zagrożenia ze strony obiektu budowlanego poprzez zapewnienie zastosowania niezbędnych środków mających na celu zabezpieczenie osób i mienia przed tym zagrożeniem, to nakaz zastosowania tychże środków zabezpieczających, których celem jest odwrócenie istniejącego niebezpieczeństwa, realizuje się na płaszczyźnie faktycznej a nie prawnej. Przybierają one charakter konkretnego zachowania funkcjonariuszy Policji i Państwowej Straży Pożarnej nakierowanego na doprowadzenie do eliminacji zagrożenia bądź wykonania czynności niezbędnych celem odpowiedniego zabezpieczenia obiektu (miejsca), np. przed dostępem osób trzecich. Podejmowane są one poza procedurą regulowaną przepisami prawa. W ich wyniku nie dochodzi do załatwienia sprawy w znaczeniu do jakiego odwołał się skarżący w treści złożonej skargi. Niewątpliwym również pozostaje, że stosowanie niezbędnych środków zabezpieczających należy do właściwości organów nadzoru budowlanego. Wynikająca z powołanego przepisu kompetencja dla organów Policji lub Państwowej Straży Pożarnej dotyczy wyłącznie uprawnienia do podjęcia czynności faktycznych w warunkach doraźnej (incydentalnej) potrzeby działania z pominięciem organu nadzoru budowlanego. Z przepisu tego, zdaniem Sądu, nie można zatem wyprowadzać własnej (w pełni samodzielnej) kompetencji tychże organów (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. sygn. II OW 3/05). Stosując niezbędne środki zabezpieczające w sytuacji nagłej organ Państwowej Straży Pożarnej nie wydaje żadnego aktu administracyjnego (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2009 r. sygn. II OSK 634/08). Czyni to, podejmując wyłączenie czynność faktyczną, a ta nie podlega kontroli sądowej. W związku z tym skarga na bezczynność polegającą na odstąpieniu w określonych warunkach faktycznych od zastosowania art. 69 § 2 p.b. nie podlega kognicji sądu. Stanowi o tym wyraźnie treść art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Wniesienie skargi na bezczynność organu jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. W tych warunkach, kierując się przedmiotem skargi odnoszącym się do zarzucanej przez skarżącego KMPSP bezczynności w przedmiocie niepodjęcia przez organ środków zabezpieczających w celu usunięcia niebezpieczeństwa dla osób zamieszkujących lokal znajdujący się w budynku przy ul. D. [...] w B., Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.