VII SAB/Wa 109/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.R. na Zakład Ubezpieczeń Społecznych w [...] w przedmiocie : bezczynności organu postanawia : odrzucić skargę. W dniu 11 kwietnia 2012 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga K.R. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] polegająca na niewydaniu przez organ rozstrzygnięcia od wniesionego odwołania z dnia [...] o wydanie z akt sprawy odpisu orzeczenia z dnia [...] albo wydanie nowego orzeczenia o zaliczeniu do drugiej grupy inwalidów i uznaniu, iż inwalidztwo spowodowane jest stanem narządu ruchu, słuchu i wzroku odmiennie niż wynika to z treści dotychczasowego orzeczenia z dnia [...] nr akt [...]. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] do wydania nowego orzeczenia w myśl przepisów kpa. w związku z ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin – jako organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że [...] wysłała za pośrednictwem Poczty Polskiej do Dyrektora Oddziału ZUS w [...] odwołanie z dnia [...] w związku z niewydaniem rozstrzygnięcia oraz nie wydaniem z akt sprawy Nr [...] odpisu orzeczenia z dnia [...] o uznaniu, że brak jest podstaw do zaliczenia jej do jednej z grup inwalidów w związku ze stwierdzonymi chorobami jak również złożyła wniosek o wydanie nowego orzeczenia o innej od dotychczasowej treści. W odpowiedzi na skargę ZUS Oddział w [...] wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niewłaściwość Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne zostały powołane do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, która obejmować ma orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Ponadto sądy te orzekają w sprawach, w których przepisy ustawy szczególnej przewidują sądową kontrolę – art. 3 § 3 powołanej wyżej ustawy. Wskazać należy, że wniesienie skargi na bezczynność organu dopuszczalne jest jedynie w tym zakresie, w jakim stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, nie każda zatem bezczynność organu będzie podlegała kognicji sądów administracyjnych. Bezczynność organu następuje wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Innymi słowy bezczynność oznacza stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej. Jak już zostało powiedziane, składanie skargi na bezczynność dopuszczalne jest jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, nie może zatem ona dotyczyć innych czynności. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność, w której według skarżącej pozostaje Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poprzez nierozpoznanie jej odwołania z dnia 5 listopada 2009 r. o wydanie z akt sprawy odpisu orzeczenia z dnia [...] albo wydanie nowego orzeczenia o zaliczeniu do drugiej grupy inwalidzkiej oraz uznaniu, iż inwalidztwo spowodowane jest stanem narządu ruchu, słuchu i wzroku odmiennie niż wynika to z treści dotychczasowego orzeczenia z dnia [...] nr akt [...]. Ocena dopuszczalności wniesionej w niniejszej sprawie skargi na bezczynność organu wymaga zatem ustalenia, czy orzeczenie lekarskie wydawane w toku postępowania rentowego prowadzonego przez ZUS, bądź odmowa wydania orzeczenia o określonej treści, przybiera formę określoną w jednym z wyżej wymienionych punktów art. 3 § 2 ww. ustawy. Otóż zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy, związku przyczynowego niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji, celowości przekwalifikowania zawodowego, dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Od jego orzeczenia przysługuje sprzeciw, a w wyniku sprzeciwu stosowne orzeczenie wydaje komisja lekarska. Wskazać należy, że żaden przepis tej ustawy nie pozwala jednak uznać, że wydanie takiego orzeczenia następuje w drodze decyzji administracyjnej, postanowienia albo innego aktu bądź czynności, o których mowa w przywołanym przepisie. Dodać należy, że takie orzeczenie jest jedynie elementem, etapem postępowania prowadzonego przez ZUS, które zmierza do ustalenia uprawnień rentowych zainteresowanej osoby. Zatem nie można mówić o bezprawnej bezczynności organu w sytuacji, gdy organ lub lekarz orzecznik (komisja) nie wydają orzeczenia w tej kwestii bądź też wydali orzeczenie o odmiennej treści niż spodziewała się tego strona wnioskująca, jak w niniejszej sprawie. Skarga na tak rozumianą bezczynność jest niedopuszczalna. Żądanie skarżącej dotyczące wydania nowego orzeczenia odmiennego w swej treści od dotychczasowego, którym uznano, iż brak jest podstaw do zaliczenia jej do jednej z grup inwalidzkich należy niewątpliwie do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawy takie należą natomiast do właściwości sądu powszechnego, a konkretnie do sądów okręgowych, zgodnie z przepisem art. 477 (8) k.p.c. Ponadto, wskazać należy że stosownie do przepisu art. 476 § 3 k.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie oraz jeżeli organ rentowy (w tym wypadku ZUS) nie wyda decyzji w terminie dwóch miesięcy licząc od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisowy. W związku z powyższym uznać należy, iż w przypadku stwierdzenia przez skarżącą jakichkolwiek nieprawidłowości w postępowaniu organów ZUS, które mogą być uznane za bezczynność, zobowiązana jest ona poszukiwać ochrony w ramach właściwego postępowania przed sądem cywilnym, uregulowanego w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, nie może natomiast w tej sytuacji dochodzić swoich praw w drodze postępowania sądowoadministracyjnego. Wobec powyższego stwierdzić należy, że sprawa skarżącej nie należy do właściwości sądu administracyjnego i z tego względu skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm).