VII SAB/Wa 114/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 4 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. O. na bezczynność Starosty P. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie wypisu z rejestru gruntów postanawia : 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. R. O. pismem z 8 kwietnia 2024 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Starosty P. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie wypisu z rejestru gruntów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując jednocześnie, że w dniu 4 kwietnia 2024 r. wydał decyzję w sprawie z wniosku skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu. Stosownie natomiast do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W literaturze przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 84). W orzecznictwie sądów administracyjnych przed rokiem 2020 pojawiała się rozbieżność poglądów co do dopuszczalności skargi na bezczynność oraz przewlekłość organu w postępowaniu w sytuacji, gdy postępowanie to zostało już w chwili wniesienia skargi zakończone, jednakże wątpliwości w tym zakresie zostały rozwiane poprzez podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów uchwały z dnia 22 czerwca 2020 r. o sygn. akt II OPS 5/19 dotyczącej bezczynności, a następnie w uchwale z dnia 7 marca 2022 r. o sygn. akt II OPS 1/21 dotyczącej przewlekłości postępowań. Wprawdzie treść obydwu wskazanych uchwał nawiązuje do zakończenia postępowania administracyjnego aktem ostatecznym, co nie miało miejsca w realiach niniejszej sprawy, to jest oparta na ogólnym spostrzeżeniu, zgodnie z którym wydanie aktu w sprawie administracyjnej sprawia, że ewentualny stan bezczynności (przewlekłości) staje się stanem historycznym, co z kolei oznacza, że skarga wniesiona w czasie, w którym bezczynność (przewlekłość) jest już takim właśnie stanem historycznym, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Samo już wydanie aktu administracyjnego jest tym istotnym zachowaniem organu, które czyni z bezczynności stan historyczny uniemożliwiający przyjęcie, że istnieje przedmiot postępowania, w którym możliwe jest skorzystanie z kompetencji określonej w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. zobowiązania organu m.in. do wydania w określonym terminie aktu, skoro akt taki został już wydany (ustawodawca w treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. używa określenia "wydanie w określonym terminie aktu"). W związku z powyższym kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy, musi być w dacie wniesienia tej skargi aktualny nie zaś historyczny. Przy czym podzielić należy pogląd, że skarga na bezczynność postępowania administracyjnego podlega odrzuceniu, jeżeli została wniesiona po wydaniu decyzji przez organ, któremu zarzucono bezczynność, nawet wówczas, gdy decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1575/22). W niniejszej sprawie organ już w dniu 4 kwietnia 2024 r. wydał decyzję administracyjną w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie wypisu z rejestru gruntów. Oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy od dnia 4 kwietnia 2024 r. nie istniał podlegający badaniu stan bezczynności, jakiej dotyczyła, wywiedziona w dniu 8 kwietnia 2024 r. skarga, a tym samym nie istniał również przedmiot skargi w rozpatrywanej przez Sąd sprawie. Wydanie decyzji, nawet jeśli nie jest ona ostateczna, skutkuje tym, że ewentualny stan bezczynności staje się stanem historycznym. Warto zwrócić uwagę, że w treści uchwały z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt: II OPS 5/19, jak i w jej uzasadnieniu, Naczelny Sąd Administracyjny wiąże skutek w postaci przeszkody w merytorycznym rozpoznaniu przez sąd administracyjny skargi na z samym faktem "wydania decyzji" ("skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane"). Pogląd wiążący ustanie stanu bezczynności z faktem załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności jest poglądem dominującym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, jest poglądem trafnym (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3747/18, z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt I FSK 1401/17, z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. akt I FSK 198/10). W orzecznictwie tym zasadnie podnosi się, że "(...) Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Poza zakresem kontroli Sądu pozostaje prawna poprawność czynności załatwiających żądanie. Oznacza to, że Sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność czynności, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. (...)" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1295/17). Mając powyższe na względzie, skoro skarżący wniósł skargę na bezczynność po wydaniu decyzji, należało uznać, że stanowi to przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wobec tego Sąd stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Jednocześnie należy podkreślić, że uznanie niniejszej skargi za niedopuszczalną, nie zamyka skarżącemu drogi do zaskarżenia ewentualnej bezczynności czy też przewlekłości organu zaistniałej w późniejszym czasie, w sytuacji gdy stan ten znów byłby aktualny, a nie historyczny, jak w momencie wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu. Natomiast o zwrocie wpisu od skargi na rzecz skarżącego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.