VII SAB/Wa 115/19
WyrokWSA w Warszawie2019-10-24
Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Joanna Gierak-Podsiadły
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu skargi A. B. na naruszenie przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu skargi A. B. na naruszenie przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, ponieważ sprawa nie została załatwiona w ustawowym terminie, a organ nie podjął odpowiednich działań informacyjnych. Bezczynność ta została uznana za mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ przekroczenie terminu było znaczne, pozbawione uzasadnienia i naruszało podstawowe uprawnienia procesowe strony. Sąd zobowiązał organ do rozpoznania skargi w terminie 30 dni.Stan faktyczny
A. B. złożył skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w sprawie rozpoznania jego wniosku o stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w związku z odwołanym lotem. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących terminów załatwiania spraw oraz obowiązku informacyjnego. Organ administracji argumentował, że opóźnienia wynikają ze znacznego wzrostu liczby spraw i starań o rzetelne rozpatrzenie wniosków.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego do rozpoznania skargi A. B. w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oddalił skargę w pozostałym zakresie i zasądził od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz A. B. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2019 r. sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego I. zobowiązuje Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego do rozpoznania skargi A. B. na naruszenie przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 i wydania rozstrzygnięcia - w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku i zwrotu akt organowi, II. stwierdza, że bezczynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. oddala skargę w pozostałym zakresie, IV. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz A. B. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z 31 lipca 2019 r. skarżący A. B., reprezentowany przez adwokata W. K., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, wskazując, że bezczynność organu dotyczy rozpoznania sprawy z wniosku A. B. o stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004, w związku z odwołaniem lotu z [...] października 2018 r. o oznaczeniu kodowym [...] na trasie [...] - [...].
W skardze A. B. podniósł, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego dopuścił się bezczynności i miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ do chwili wniesienia skargi do Sądu, tj. po upływie ponad 6 miesięcy od złożenia wniosku nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia i merytorycznego zakończenia sprawy.
Wobec powyższego skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania:
art. 35 § 1 i § 2 oraz § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwana dalej k.p.a., poprzez nieuzasadnioną bezczynność w odniesieniu do złożonego wniosku o naruszenie przepisów przez przewoźnika [...] S.A. z siedzibą w [...] w sytuacji, gdy przepis ten wyznacza konkretne terminy, w których organ winien załatwić sprawę;
art. 36 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na zaniechaniu udzielenia skarżącemu informacji o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, braku wyznaczenia terminu do załatwienia sprawy oraz braku pouczenia o przysługującym prawie do wniesienia ponaglenia w sytuacji, gdy przepis ten nakłada na organ obowiązek informacyjny w ww. zakresie.
Wobec powyższego skarżący wniósł o:
1. zobowiązanie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego do rozpoznania wniosku A. B. i do wydania rozstrzygnięcia - w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku;
2. stwierdzenie, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu skargi A. B., oraz że miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2.000,00 zł;
4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Z akt sprawy wynika, że pismem z 7 stycznia 2019 r. (doręczonym organowi w 14 stycznia 2019 r.) A. B. złożył na urzędowym formularzu do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w [...] skargę na działalność [...], zarzucając naruszenie przez przewoźnika lotniczego art. 7 oraz art. 14 ust. 2 rozporządzenia (WE) 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004 r. W skardze domagał się zobowiązania przewoźnika do wypłaty odszkodowania w wysokości 600 euro oraz zadośćuczynienia w związku z odwołanym rejsem [...] z [...] do [...] z [...] października 2018 r. Złożenie przedmiotowej skargi poprzedzone zostało wyczerpaniem trybu reklamacyjnego w [...], w którym to przewoźnik odmówił skarżącemu wypłaty odszkodowania wskazując, że rejs odwołany z powodu strajku, tj. z przyczyn od niego niezależnych.
Sprawa została zarejestrowana pod znakiem: [...].
Pismem z 27 maja 2019 r. (doręczonym organowi 30 maja 2019 r.) skarżący wniósł do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego ponaglenie w związku z bezczynnością organu.
Pismem z 31 lipca 2019 r. skarżący wniósł, opisaną na wstępie, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w sprawie z wniosku skarżącego o stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004.
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego pismem z 13 sierpnia 2019 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania oraz zobowiązał przewoźnika do udzielenia wszelkich informacji mających związek z uzasadnionym podejrzeniem działania lub zaniechania sprzecznego z przepisami prawa oraz złożenia do akt sprawy wszelkich dokumentów, w jakiejkolwiek formie, związanych z tym działaniem lub zaniechaniem. Ponadto organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 grudnia 2019 r.
W odpowiedzi na skargę, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że nie pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego, gdyż jako organ administracji publicznej, stał na straży praworządności i podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes stron, nie naruszając przy tym także art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. Podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania organ poddał pełnej i wnikliwej ocenie wszystkie dokumenty przedłożone w toku postępowania przez strony i podjął wszelkie starania w celu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Działanie organu nie było i nie jest nacechowane złą wolą, gdyż dłuższe rozpoznanie skargi pasażera wniesionej na podstawie przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 na przewoźnika lotniczego, spowodowane było potrzebą rzetelnego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy z jednoczesnym uwzględnieniem konieczności zapewnienia stronom postępowania czynnego udziału w postępowaniu oraz uwzględnienia okoliczności, że w sprawie występowały strony o spornych interesach.
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego podniósł, że w 2018 r. do organu wpłynęło ponad 17.000 skarg w I i II instancji. Powyższe oznacza, że w 2018 r. nastąpił ponad 2-krotny wzrost liczby prowadzonych postępowań w porównaniu do analogicznego okresu w roku poprzednim, co pomimo ogromnych starań powoduje opóźnienia w rozpatrywaniu skarg. W okresie od 1 stycznia do 31 marca 2019 r. wpłynęło do organu ok. 7.200 skarg załatwianych w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Natomiast po 1 kwietnia 2019 r. wpłynęło ok. 2.600 spraw.
W ocenie organu jedną z przyczyn powyższej sytuacji, było wydanie przez Sąd Najwyższy 17 marca 2017 r. uchwały w sprawie o sygn. akt III CZP 111/16, którą przesądzono, że termin przedawnienia roszczeń cywilnoprawnych wynikających z przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 wynosi 1 rok. Ze względu na okoliczność, że przepisy Kodeksu cywilnego o przedawnieniu nie znajdują zastosowania do postępowań prowadzonych przez organ olbrzymia liczba roszczeń już przedawnionych została skierowana do rozpatrzenia przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego.
Dla zapewnienia bezstronności i obiektywizmu w toku prowadzonych postępowań, sprawy rozpatrywane są zgodnie z kolejnością wpływu do organu, a jednocześnie podejmowane są czynności w celu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Zdaniem Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, mając na uwadze powyższe okoliczności oraz art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.), należy w niniejszej sprawie uznać za niecelowe wymierzanie organowi kary grzywny, która ma charakter fakultatywny. Oceniając całokształt działań organu podjętych w rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że dążył on do rzetelnego i jednoznacznego jej rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1374/16). Dodatkowo nałożenie kary grzywny jest niecelowe i niezasadne ze względu na ilość spraw, które wpływają z terenu całego kraju do Urzędu Lotnictwa Cywilnego oraz inne pozaorzecznicze obowiązki nałożone na Prezesa Urzędu ustawą -Prawo lotnicze. Z powyżej wymienionych przyczyn za niezasadne należy również uznać zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a., tytułem zadośćuczynienia za niezałatwienie sprawy w wyznaczonym terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 cyt. ustawy, a więc również na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania kończącego się wydaniem decyzji lub postanowienia.
Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji w przypadkach określonych w powołanym wyżej przepisie (art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a.) może zostać złożona w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi A. B. jest bezczynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w zakresie rozpoznania wniosku A. B. z 7 stycznia 2019 r. o stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004, w związku z odwołaniem lotu z [...] października 2018 r. o oznaczeniu kodowym [...] na trasie [...] - [...].
Rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności organu określonej w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i jest dopuszczalna, bowiem przed jej wniesieniem skarżący skierował do organu ponaglenie, które to wpłynęło do tego organu 30 maja 2019 r.
Wyjaśnić należy, że celem skargi na bezczynność jest zobligowanie organu administracji publicznej do podjęcia działań, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1 tej ustawy, Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).
Stosownie do § 1b ww. przepisu, sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Na podstawie § 2 cytowanego przepisu, Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Przechodząc do rozważań, czy w rozpoznawanej sprawie doszło do zarzuconej w skardze bezczynności w rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004, Sąd wyjaśnia, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Bezczynność organu prowadzącego postępowanie administracyjne ma bowiem miejsce wówczas, gdy ten - będąc właściwym w sprawie - nie załatwia jej w ustawowym terminie, tj. nie wydaje rozstrzygnięcia bez usprawiedliwienia pozwalającego na przesunięcie tego terminu (v. wyrok NSA z 5 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2936/16). Przy czym, celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na bezczynność bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Dla stwierdzenia bezczynności konieczne jest więc ustalenie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione. Koresponduje to z treścią art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. w myśl którego bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.
Kierując się powyższym, Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, że organ w dacie wniesienia rozpoznawanej skargi pozostawał w bezczynności; ponadto, bezczynność organu w wydaniu decyzji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Przed przywołaniem okoliczności, które wskazują na ww. stan naruszenia prawa Sąd zauważa, że zgodnie z art. 12 § 1 i 2 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Przepis ten reguluje jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, tj. zasadę szybkości, a więc osiągania końcowego celu postępowania administracyjnego w najkrótszym czasie. Jak dostrzega się w doktrynie, zasada ta ma dla skuteczności ochrony interesu społecznego i interesu jednostki istotne znaczenie, bo kardynalne dla dobrego postępowania. Bezczynność, przewlekłość zawsze jest bowiem zaprzeczeniem stabilności i pewności w stosunkach społecznych, podważa w oczach społeczeństwa autorytet władzy oraz oddala moment wykonania nakazu prawa. Realizacja wskazanej zasady jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy i środkami ochrony przed przewlekłością oraz bezczynnością organów administracji publicznej, a także odpowiedzialnością pracownika organu administracji publicznej.
W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu, niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przy czym, do ww. terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (v. art. 36 k.p.a.).
W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (będąc do tego zobowiązanym) nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozpatrzenia sprawy z wniosku skarżącego (o stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004) "w rozsądnym" terminie (pozostając w ten sposób w bezczynności). Biorąc pod uwagę przedmiot sprawy należy przyjąć, że termin na wydanie decyzji wynosił jeden miesiąc od dnia wpływu do organu wniosku skarżącego inicjującego to postępowanie, co nastąpiło 14 stycznia 2019 r.; gdyby nawet uznać, że sprawa jest szczególnie skomplikowana - załatwienie sprawy powinno nastąpić nie później niż w ciągu dwóch miesięcy.
Z akt sprawy wynika, że do dnia wniesienia skargi do tut. Sądu organ nie wydał decyzji w sprawie z wniosku A. B. o stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004. Co więcej, pomimo ponaglenia, skierowanego przez skarżącego do organu 30 maja 2019 r. organ nie załatwił sprawy. Z akt zaś – na podstawie których Sąd orzeka – nie wynika, aby organ wydał decyzję w ww. sprawie przed datą wyroku, a jedynie pismem z 13 sierpnia 2019 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania oraz zobowiązał przewoźnika do udzielenia wszelkich informacji w sprawie i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do 31 grudnia 2019 r.
Mając na uwadze powyższe Sąd przyjął, że skarga zasługuje na uwzględnienie i konieczne jest zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004 w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku i zwrotu akt organowi (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
W związku z powyższym, Sąd uznał, że w sprawie organ dopuścił się bezczynności, gdyż od 14 stycznia 2019 r. nie załatwił sprawy z wniosku skarżącego. Bezczynność ta – w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Organ nie tylko nie załatwił sprawy w terminie nakazanym ustawą, ale również w stosownym terminie nie powiadomił skarżącego o przyczynach niezałatwienia jej w terminie; nie sposób również uznać, że organ podjął jakiekolwiek czynności rzeczywiście zmierzające do załatwienia sprawy. Od 6 miesięcy organ nie podjął w sprawie działań, które można byłoby uznać jako uzasadniające wydłużenie postępowania, co narusza art. 35 § 1 - § 3 k.p.a. Takie zaniechanie organu jest więc sprzeczne z art. 6 k.p.a. i stanowi o rażącym naruszeniu ww. przepisów.
Dla stwierdzenia bezczynności mającej charakter rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo tylko przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe, obiektywne naruszenie prawa (niedochowanie terminu). Wspomniane przekroczenie musi być znaczne, niezaprzeczalne, a nadto oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, czy wręcz nacechowane ewidentnym niedbalstwem organu (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13). W konsekwencji w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa.
Taka sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej; zwłaszcza, że organ całkowicie zaniechał poinformowania strony o przyczynach bezczynności i nie wyznaczył żadnego nowego terminu załatwienia sprawy. Wskazać należy, że dopiero pismem z 13 sierpnia 2019 r. (już po wniesieniu skargi do Sądu) organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania oraz zobowiązał przewoźnika do udzielenia wszelkich informacji w sprawie i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do 31 grudnia 2019 r. Należy też podkreślić, że nawet pomimo ponaglenia, wystosowanego przez skarżącego, organ nie podjął żadnych działań dla załatwienia sprawy i nie wydał decyzji.
W ocenie Sądu, okoliczności podniesione przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w odpowiedzi na skargę, w postaci znacznego i niespodziewanego wzrostu liczby spraw, które w 2018 r. wpłynęły do tego organu (w konsekwencji uchwały Sądu Najwyższego z 17 marca 2017 r. sygn. akt III CZP 111/16, przesądzającej o terminie przedawnienia roszczeń wynikających z przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004), jak również starań tego organu o możliwie jak najszybsze rozpoznawania wniosków, niewątpliwie przyczyniły się w konsekwencji do bezczynności organu. Tym niemniej, okoliczności te nie stanowią przesłanki wyłączającej rażący charakter stwierdzonej bezczynności – zwłaszcza, że organ bezspornie naruszył przepis o informowaniu stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i do dnia orzekania przez Sąd nie wydał żadnej decyzji w sprawie.
O ile Sąd byłby skłonny pewne obiektywne względy, do których organ nawiązał w odpowiedzi na skargę, traktować jako okoliczność znoszącą przynajmniej w części stan zawinienia za nierozpatrzenie sprawy w terminie, o tyle organizacyjne założenia przyświecające sposobowi korzystania przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z kompetencji do oceny przestrzegania przez przewoźników lotniczych przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 (rozpoznawanie skarg według kolejności ich wpływu) nie mogą tłumaczyć jednoczesnego jawnego nierespektowania przez organ podstawowych uprawnień procesowych, jakie posiada strona występująca z żądaniem konkretyzacji jej uprawnień w drodze wydania decyzji, która spotyka się z opóźnieniem w rozpoznaniu jej sprawy. Tym uprawnieniem jest obowiązek powiadomienia jej przez organ administracji w odpowiedniej formie i we właściwym terminie o przyczynach zwłoki, czasie, w którym może ona spodziewać się rozstrzygnięcia oraz pouczenie o środku prawnym, którym dysponuje, jeżeli chciałaby zwalczać stan opóźnienia, który w sprawie zaistniał (art. 36 § 1-2 k.p.a.). W przypadku złożenia ponaglenia, sposób postępowania organu wiążąco wyznacza art. 37 § 8 k.p.a.
Okoliczności, na które powołał się organ w odpowiedzi na skargę, miały jednak znaczenie dla Sądu w zakresie przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd uznał, że choć bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, to organowi nie można przypisać złej woli i umyślnego odwlekania wydania decyzji. Rzeczywiście, tak wielki napływ spraw o naruszenie prawa pasażerów, na który organ się powołuje mógł bowiem doprowadzić do faktycznych trudności w załatwieniu sprawy w terminie; ta zaś okoliczność uzasadnia odstąpienie przez Sąd od przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej i w konsekwencji Sąd oddalił skargę w tym zakresie.
Wobec powyższego Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego o stwierdzenie naruszenia praw pasażerów określonych przepisami rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. w związku z odwołaniem lotu z [...] października 2018 r. o oznaczeniu kodowym [...] na trasie [...] - [...] - w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku i zwrotu akt organowi.
W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło