VII SAB/Wa 121/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. i M. W. o zmianę postanowienia z 29 kwietnia 2015 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W. i M. W w zakresie przewlekłego rozpatrywania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia z 29 kwietnia 2015 r. w przedmiocie prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D. W. i M. W .przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 2 marca 2017 r. do Sądu wpłynęło pismo D. W. i M. W., w którym skarżący zwrócili się o przyznanie prawa pomocy. Sąd pismo to potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 29 kwietnia 2015 r. w przedmiocie prawa pomocy. We wniosku skarżący wskazali, iż na utrzymanie mieszkania przeznaczają kwotę 500 zł miesięcznie. Koszt leków to ok. 800 zł. Dodatkowo oświadczyli, że nie korzystają z pomocy społecznej, ani pomocy osób trzecich. Ponadto jako miesięczny wydatek podali kwotę ok. 1000 zł jaką przeznaczają na prowadzenie postępowań administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718., dalej: p.p.s.a.), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wskazany przepis przewiduje możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie w sytuacji zmiany okoliczności sprawy. Należy przez to rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Zmiana okoliczności faktycznych sprawy odnosić się może nie tylko do wysokości uzyskiwanych przez stronę skarżącą dochodów, ale także wysokości obciążających ją wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II OZ 1163/13, publikowane: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2015 r. Sąd odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata celem złożenia skargi kasacyjnej. W ocenie sądu z treści nadesłanego przez wnioskodawców formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur. Świadczenie emerytalne obydwojga wnioskodawców jest stale wypłacanym przychodem, z którego skarżący żyją. Ponadto, wnioskodawcy są współwłaścicielami działek nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 2 488 m2 w [...]. Powyższe fakty wskazują jednoznacznie, że sytuacja wnioskodawców jest stabilna i nie uległa jakiejkolwiek zmianie przez cały okres ubiegania się przez nich o prawo pomocy. W sprawie nie zachodzą żadne przesłanki świadczące o tym, że wnioskodawcy są osobami ubogimi. W postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy badaniu podlega nie tylko dochód wnioskodawców, ale także posiadany przez nich majątek. Fakt współposiadania dwóch nieruchomości gruntowych przez wnioskodawców stanowi znaczne zabezpieczenie materialne. Zatem wydatki związane z jedną nieruchomością, w której mieszkają wnioskodawcy wraz z rodziną, można uznać za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może nie mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynieść potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Podkreślić należy, iż wielość spraw inicjowanych przez skarżących nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy (por. NSA z 28. 5. 2013 r., II OZ 395/13), z uwagi na fakt, iż do wydatków utrzymania koniecznego nie można zaliczyć kosztów prowadzonych przez wnioskodawców licznych postępowań. Dlatego wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych należy rozumieć jako wydatki takie jak żywność, mieszkanie, odzież, środki czystości i niezbędne opłaty (przede wszystkim związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych, czyli opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, ogrzewanie). Z przedstawionych przez wnioskodawców danych wynika, że powyższe wydatki zamykają się w kwocie 500 zł. Co do zasady, strona postępowania przed sądem administracyjnym powinna partycypować w kosztach tego postępowania, jeśli posiada stały miesięczny dochód. Należy podkreślić, że prawo pomocy to inaczej tzw. prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżących. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się bardzo trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby życiowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., sygn.. akt FZ 794/04, niepubl.). W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazali, aby w okresie od wydania postanowienia z dnia 29 kwietnia 2015 r. do momentu zapadnięcia niniejszego postanowienia nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących ich sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż postanowienie z dnia 29 kwietnia 2015 r. Wprawdzie skarżący podają jakie ponoszą miesięcznie koszty utrzymania, choć bez wyszczególnienia istotnych składników tych kosztów, to jednak w ocenie Sądu sytuacja finansowa skarżących nie zmieniła się. Z pewnością sytuacja materialna przedstawiona przez skarżących we wniosku nie jest tak trudna aby kwalifikowała się do przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinni w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania i dopiero wówczas, gdy okażą się one niewystarczające mogą zwrócić się o przyznanie prawa pomocy (por. post. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 46/11). Podsumowując, skarżący nie wywiązali się z obowiązku uprawdopodobnienia pogorszenia się ich sytuacji materialnej w związku z czym nie są obecnie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz ustanowienia adwokata. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2015 r. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.