VII SAB/Wa 170/12

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. w sprawie ze skargi T. G. i Z. G. na Wojewodę [...] w przedmiocie : bezczynności organu postanawia : odmówić T. G. prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 31 października 2012 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wnioskodawczyni wniosła o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje mąż. Wnioskodawczyni wraz z mężem utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2.092,47 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że razem z mężem jest współwłaścicielką zabudowy siedliskowej wraz z domem mieszkalnym pobudowanym na działce nr [...] i [...] stanowiącej własność męża, uzyskaną w wyniku spadkobrania i darowizny oraz współwłaścicielką działki rekreacyjnej o powierzchni 1.000 m ². Wskazała, że mąż posiada użytki rolne o powierzchni około 2,5 ha stanowiące jego wyłączną własność oraz samochód osobowy. Zaznaczyła, że mąż nie prowadzi działalności rolniczej i poza rolniczej. Wnioskodawczyni podała, że mąż posiada na koncie środki pieniężne, które otrzymał z tytułu odszkodowania za działkę przejętą przez Skarb Państwa pod budowę drogi oraz środki uzyskane z tytułu darowizny od córki. Zarządzeniem z dnia 7 listopada 2012 r. wezwano wnioskodawczynię do sprecyzowania, kto składa wniosek o przyznanie prawa pomocy, czy tylko skarżąca czy także jej mąż Z.G. w terminie 7 dni, od daty doręczenia zarządzenia. Jednocześnie poinformowano wnioskodawczynię, iż w nadesłanym formularzu w rubryce 2.1 "wnioskodawca i jego adres" wskazana jest tyko T.G. natomiast w rubryce 15. formularza "podpis osoby wnoszącej" złożone zostały dwa podpisy. Ponadto, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r.) zwanej dalej p.p.s.a. ze względu na niewystarczające dane do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie powierzchni domu, w którym wnioskodawczyni zamieszkuje oraz kosztów związanych z jego utrzymaniem (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, podatek, wywóz nieczystości stałych, płynnych, itp.). Wezwano wnioskodawczynię także do wskazania jakie budynki wchodzą w skład zabudowy siedliskowej znajdującej się na działce nr [...] oraz nr [...] oraz czy wnioskodawczyni lub jej małżonek uzyskują jakiekolwiek dochody z tytułu posiadania nieruchomości rolnej o powierzchni około 2,5 ha, np. z tytułu dzierżawy, jeśli tak, należało podać ich wysokość. Zapytano, czy wnioskodawczyni lub małżonek podejmują prace dodatkowe np. z tytułu umów zlecenia, o dzieło, prac dorywczych lub sezonowych, jeśli tak, należało podać wysokość uzyskiwanych miesięcznie dochodów. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych oraz jakiej marki samochód osobowy posiada, w którym roku został on wyprodukowany, jaka jest jego wartości rynkowa jak również, jakie koszty związane z jego utrzymaniem ponosi (paliwo, ew. naprawy). Wezwano wnioskodawczynię także do wskazania wysokości środków pieniężnych, które otrzymał małżonek tytułem odszkodowania za przejęcie na własność przez Skarbu Państwa działki oraz wysokości środków otrzymanych od córki w drodze darowizny. Zwrócono się do wnioskodawczyni również o nadesłanie kserokopii wyciągów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy, jeśli wnioskodawczyni lub małżonek posiadają konta bankowe. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Wnioskodawczyni otrzymała wezwanie w dniu 14 listopada 2012 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), a zatem termin do nadesłania dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął z dniem 21 listopada 2012 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawczyni nie nadesłał jednak do akt sprawy żadnych dodatkowych wyjaśnień oraz dokumentów do nadesłania których została wezwana, a co miało na celu ustalenie w sposób bezsprzeczny jej faktycznych możliwości finansowych. Ze względu na nie sprecyzowanie, czy o przyznanie prawa pomocy wnosi tylko wnioskodawczyni czy także jej mąż uznano, że wniosek złożyła tylko wnioskodawczyni ze względu na wskazanie tylko jej w rubryce 2.1 formularza. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Wskazać należy, że ustawodawca formułując cytowany wyżej przepis użył terminu "wykazać" w znaczeniu udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r., s.805). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika jedynie, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje mąż. Źródłem utrzymania wnioskodawczyni i jej męża jest dochód uzyskiwany z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2.092,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że razem z mężem jest współwłaścicielką zabudowy siedliskowej wraz z domem mieszkalnym pobudowanym na działce nr [...] i [...] stanowiącej własność męża, uzyskaną w wyniku spadkobrania i darowizny oraz współwłaścicielką działki rekreacyjnej o powierzchni 1.000 m ². Wskazała, że mąż posiada także użytki rolne o powierzchni około 2,5 ha stanowiące jego wyłączną własność oraz samochód osobowy. Oznajmiła, że mąż posiada na koncie środki pieniężne, które otrzymał z tytułu odszkodowania za działkę przejętą przez Skarb Państwa pod budowę drogi oraz środki uzyskane z tytułu darowizny od córki. Wnioskodawczyni nie podała jednak wysokości środków pieniężnych posiadanych przez męża na koncie zarówno w formularzu, jak również nie wskazała ich pomimo otrzymanego wezwania. Z nadesłanego formularza nie wynika także jakiej wielkości dom posiada wnioskodawczyni oraz jakie ponosi koszty stałe związane z jego utrzymaniem ( np. z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, podatek, wywóz nieczystości stałych, płynnych, itp.). Nie wiadomym jest także jakie budynki wchodzą w skład zabudowy siedliskowej znajdującej się na działce nr [...] i [...] oraz czy wnioskodawczyni lub małżonek uzyskują jakiekolwiek dochody, czy też ich nie uzyskują z tytułu posiadania nieruchomości rolnej o powierzchni około 2,5 ha, np. z tytułu dzierżawy. Nie wyjaśnionym jest także, czy wnioskodawczyni wraz z małżonkiem oprócz dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury uzyskuje jakiekolwiek inne dochody, np. z tytułu podejmowanych prac dodatkowych, umów zlecenia, czy o dzieło, prac dorywczych lub sezonowych. Wnioskodawczyni nie wskazała także kwoty jaką przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, tj, na zakup żywności odzieży, środków chemicznych, jak również nie podała kosztów związanych z utrzymaniem samochodu osobowego, który posiada, jego marki, wartości rynkowej oraz roku jego produkcji. Wnioskodawczyni nie nadesłała także wyciągów z konta bankowego własnego lub męża, jak również nie złożyła oświadczenia, że wraz z mężem żadnych kont bankowych nie posiadają. W świetle powyższych danych uznano, że informacje przedstawione przez wnioskodawczynię w nadesłanym formularzu są niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni została wezwana do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. Nie nadesłała jednak żadnych wyjaśnień oraz dokumentów do nadesłania, których została wezwana. Stwierdzono zatem, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku bowiem dane zawarte w formularzu są niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Nie nadsyłając żądanych dodatkowych informacji dotyczących nadesłanego wniosku wnioskodawczyni tym samym nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Tymczasem uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.