VII SAB/Wa 176/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA – Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. W. na bezczynność i przewlekłość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. w przedmiocie legalności zabudowy postanawia: odrzucić skargę Pismem z 24 września 2023, złożonym osobiście w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w O. w dniu 25 września 2023 r. S. W. (dalej też jako "skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. w sprawie przekształcenia bez wymaganych zezwoleń budynku gospodarczego na budynek mieszkalny na terenie działki ew. nr [...] z obr. J. gmina K., oraz bezczynność tego organu w sprawie wybudowania bez wymaganych zezwoleń budynku mieszkalnego na terenie ww. działki. Zauważał, że skargę poprzedził ponagleniem złożonym w tej sprawie pismem z 20 lipca 2023 r. Wniosek o zbadanie legalności zabudowy na działce [...] w J. złożył 4 listopada 2022 r. Organ zaś sprawy nie rozpoznaje, przeprowadza jedynie czynności kontrolne i wzywa skarżącego do wykazania, że jest stroną postępowania. Działania te nie są zgodne z przepisami, w szczególności stoją w sprzeczności z art. 12 § 1 oraz art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775; dalej: k.p.a.). W odpowiedzi na skargę PINB w O. wniósł o jej oddalenie wskazując, że decyzją z [...]. sierpnia 2023 r. orzekł o odstąpieniu od nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu – a więc w szczególności na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach wydania decyzji administracyjnych (o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Z treści cytowanego przepisu wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci – bezczynności lub przewlekłości. Stan bezczynności zachodzi, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). O przewlekłości będziemy mówić, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). W tym miejscu wypada zaznaczyć, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny ma obowiązek zbadania z urzędu, czy jest ona dopuszczalna. Niedopuszczalność skargi powoduje bowiem, że sprawa nie może być rozpoznana w postępowaniu sądowoadministracyjnym i rozstrzygnięta wyrokiem. Oceniając dopuszczalność skargi wniesionej przez S. W. należy zauważyć, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania wpłynęła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. w dniu 25 września 2023 r. Tymczasem z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...]. sierpnia 2023 r. organ ten wydał decyzję w przedmiotowej sprawie (nr [...].). Oznacza to, że w kontrolowanej sprawie przedmiotowa skarga na bezczynność i przewlekłość PINB w O. została wniesiona już po zakończeniu postępowania administracyjnego, z którym wiąże się zarzucana opieszałość tego organu. Uwzględniając powyższe należy zauważyć, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętą dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (CBOSA), wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu tej uchwały w szczególności wyjaśniono, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Wniosek taki znajduje swoje uzasadnienie w normatywnej treści pojęć bezczynności i przewlekłości, a wspiera go wspólna na gruncie regulacji postępowania administracyjnego i postępowania przed sądami administracyjnymi instytucja ponaglenia. Dlatego za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Sąd w niniejszym składzie w pełni aprobuje stanowisko wyrażone w cytowanej uchwale NSA. Z tych względów skargę na bezczynność organu wniesioną po załatwieniu przezeń sprawy należało odrzucić, jako niedopuszczalną z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W ocenie Sądu, z analogicznych powodów należało odrzucić również skargę w zakresie zarzucanego organowi przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wnioskowanego zbadania legalności zabudowy. W tym miejscu należy wyjaśnić, że kwestia dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania była przedmiotem zagadnienia prawnego w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 (CBOSA). Zgodnie z treścią tej uchwały skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W kontrolowanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący wniósł wymagane ponaglenie jeszcze przed zakończeniem postępowania przez PINB, gdyż uczynił to pismem z 20 lipca 2023 r. (wpływ do organu: 31 lipca 2023 r.), a decyzja kończąca postępowanie w toku tej instancji administracyjnej została wydana [...]. sierpnia 2023 r. Z tych względów skargę na bezczynność i przewlekłość PINB w O. wniesioną po załatwieniu przezeń sprawy należało odrzucić, jako niedopuszczalną z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.