VII SAB/Wa 19/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. W. i M. W. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2017 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W., M. W., M. W., J. W. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Dnia 22 maja 2017 r. (data stempla pocztowego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Wniosek ten został rozpoznany przez Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 6 lipca 2017 r. mocą którego odmówiono D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Na wskazane postanowienie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. Rozpoznając wniosek, na skutek złożonego sprzeciwu należy wskazać, że z nadesłanego przez wnioskodawców formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 3 075 zł. miesięcznie. Podali, że są współwłaścicielami dwóch działek nr [...] i [...] w [...]. Oświadczyli, że nikt nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, ponieważ mafia pozbawiła ich zimnej wody oraz ogrzewania. W kwestii dotyczącej zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawcy wskazali, że ponoszą koszty utrzymania mieszkania w kwocie 500 zł miesięcznie. Ponadto wskazali, że wydają około 800 zł na leki na osobę miesięcznie. D. W. i M. W. podnieśli, że koszty prowadzonych postępowań przekraczają ich dochody i nie są w stanie ich pokryć bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Ponadto wskazali, że w sądach "liczy się nie prawo lecz układy". Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niedostateczne do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 1 czerwca 2017 r. wnioskodawcy zostali zobowiązani do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: -właściwego uzasadnienia wniosku poprzez podanie okoliczności wskazujących na złą sytuację majątkową – w pkt 5 formularza nie wskazano tych okoliczności, - wskazania gdzie wnioskodawcy obecnie mieszkają skoro podają w formularzu PPF, że nie posiadają żadnego mieszkania/domu (dom, mieszkanie, należało podać wielkość w m²), oraz jaki tytuł prawny posiadają do mieszkania/domu, w którym przebywają (np. tytuł własności, spółdzielczego prawa własnościowego do lokalu, najmu, itp.), należało także podać na co składają się koszty 500 zł. wskazane w formularzu jako koszty utrzymania mieszkania, wydatki te należało udokumentować (poprzez nadesłanie rachunków, dowodów wpłat, potwierdzeń przelewów), - wskazania czyją własnością i jakiej jest wielkości wybudowany dom (o którym piszą w piśmie z dnia 8 lutego 2013 r. stanowiącego skargę w sprawie VII SA/Wa 2850/14 – poprzednia sygnatura VII SA/Wa 504/13), z jakich środków dom ten został wybudowany i na jakiej działce się znajduje oraz czy jest obecnie użytkowany, należało wskazać przez kogo, - wskazania czyją własnością jest dom w [...], - podania stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (żywność, opłaty stałe, leki, media, itp.), - wskazanie oraz udokumentowanie innych niż związane z utrzymaniem mieszkania stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym skarżących z podaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości, poniesionych w przeciągu ostatnich 3 miesięcy, - do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość aktualnie otrzymywanych przez skarżących świadczeń emerytalnych; - podania, czy posiadają, lub czy osoby wspólnie zamieszkujące, posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy), - wskazania czy otrzymują pomoc od dzieci, rodziny, znajomych, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie, - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie 3 miesiące, - nadesłania kopii zeznania podatkowego za rok 2016 wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - wskazania czy dzieci wnioskodawców – M. W. i J. W.: - mieszkają wspólnie z wnioskodawcami pod adresem zamieszkania wnioskodawców [...], - pod adresem zamieszkania wnioskodawców [...]prowadzona jest działalność gospodarcza w postaci firm: [...] oraz firmy [...], które to firmy posiadają swój adres w ww. miejscu, - w przypadku gdyby J. W. i M. W. nie zamieszkiwali wspólnie z wnioskodawcami należało nadesłać oświadczenie ww. osób, z którego będzie wynikać, że nie mieszkają pod adresem [...] i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego z wnioskodawcami, - w przypadku nienadesłania ww. oświadczeń należało wskazać i udokumentować dochody J. W. i M. W.. Wnioskodawcy odebrali ww. wezwanie w dniu 23 czerwca 2017 r. i wskazali w piśmie z 26 czerwca 2017 r., że sytuacja wnioskodawców jest zła, a wszystkie niezbędne informacje podali w uprzednio złożonym formularzu. Wskazali, że ich dzieci nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, gdyż w domu nie ma zimnej wody i ogrzewania, wybudowany dom nie jest używany, nie mają konta bankowego, w ich domu nie jest prowadzona żadna działalność gospodarcza przez dzieci wnioskodawców, , nie posiadają pojazdów mechanicznych, a wszystkie wydatki zamieszczone są w formularzu PPF. Do pisma dołączono kopie przekazów pocztowych emerytur. W sprzeciwie podkreślili, że zaskarżone postanowienie jest niesprawiedliwe i powinno zostać uchylone. Wnioskodawcy wskazali na pokrzywdzenie ich przez organy administracji publicznej oraz Sądy. W niniejszej sprawie zważono, co następuje. Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a.- ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy ( art. 260 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Sąd stwierdza, że referendarz sądowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych na potrzeby rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Skarżący mimo powoływania się na trudną sytuację finansową i materialną nie spełnili warunku wykazania, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wobec zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, korzystanie z instytucji prawa pomocy powinno mieć miejsce wyłącznie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a obowiązek wykazania tych okoliczności obciąża wnioskującego przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając złożony wniosek należy wskazać, że zawiera on dane ogólnikowe i niepełne, nie wyjaśnia wszystkich wątpliwości i nie przedstawia pełnych danych materialnych wnioskodawców. Wnioskodawcy przedstawiają swoją sytuację materialną w sposób nierzetelny, podając dane w sposób wybiórczy. Nie zastosowanie się do wezwania mającego na celu pełne wyjaśnienie sytuacji, zdawkowe udzielanie odpowiedzi oraz nie udzielanie ich wprost nie budzi zaufania co do rzetelności składanych informacji. Wiadomości te są mylące i wprowadzają orzekającego w błąd oraz utrudniają rzeczywistą ocenę sytuacji materialnej. Dodać należy, że strona skarżąca poza wskazaniem kosztu leków w wysokości około 800 zł. i kosztu utrzymania mieszkania 500 zł. nie przedstawiła żadnych rachunków bądź przybliżonych kwot świadczących o miesięcznych kosztach utrzymania. W istocie, poza danymi określającymi wysokość dochodu rodziny (3 075 zł.), nie ma żadnych innych danych, które umożliwiłyby ocenę sytuacji finansowej skarżących. Biorąc pod uwagę zaś powyższe kwoty należy stwierdzić, że skarżący są w stanie ponieść pełne koszty postępowania. Ponadto inne okoliczności nie zostały wyjaśnione np. kwestia miejsca zamieszkania, wskazanie czyją własnością i jakiej wielkości jest wybudowany dom, o którym mowa z zarządzeniu z dnia 1 czerwca, wskazanie czyją własnością jest dom w [...]. Budzące wątpliwości są również informacje podawane przez skarżących we wcześniej nadsyłanych do Sądu wnioskach o udzielenie pomocy m.in. okoliczność, iż syn wnioskodawców nie pracuje, jednakże pobierał i spłacał kredyty na budowę domu. Są to informacje mylące i wprowadzające Sąd w błąd oraz utrudniające rzeczywistą ocenę sytuacji materialnej wnioskodawców. Postępowanie wnioskodawców wprowadzające w błąd Sąd świadczy o tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zawiera wiarygodnych danych. Brak dokładnych danych dotyczących adresu/adresów zamieszkania wszystkich skarżących, brak informacji dotyczących ponoszonych comiesięcznych wydatków, brak dokładnego uzasadnienia na czym polega trudna sytuacja finansowa, brak dokładnych informacji dotyczących prowadzonych, niewykreślonych, działalności gospodarczych J. W. i M. W. (dokumentów źródłowych potwierdzających informacje). Wszystkie wskazane braki powodują, że Sąd nie jest w stanie rzetelnie ocenić sytuacji materialnej wnioskodawców. Do sprawy nie nadesłano też dokumentów źródłowych, poza kopiami przekazów emerytur. Tym samym złożone przez stronę oświadczenie jest niepełne. Pamiętać należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W myśl art. 255 p.p.s.a strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Okoliczności wskazane we wniosku, jak i w kolejnym piśmie, nie są wystarczającym źródłem, w oparciu o które można by w pełni dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżących, tym bardziej, że okoliczności wskazane budzą wątpliwości, których - poprzez niezastosowanie się do wezwań - nie usunięto. Składanie niepełnych, niewiarygodnych oświadczeń i brak współpracy z sądem pomimo stosownych wezwań utrudnia ocenę rzeczywistych zdolności finansowych skarżących. Wnioskodawcy pozbawili w ten sposób orzekającego możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny ich sytuacji materialnej, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych też przyczyn, Sąd uznał, że wnioskodawcy nie są osobami, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a ich sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania prawa pomocy z powodu ubóstwa. Wskazać zatem należy, że dochód wnioskodawców na poziomie 3 075 zł jest wystarczający na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Wnioskodawcy otrzymują stałą emeryturę, co z kolei skłania do wniosku, że ich sytuacja materialna jest stabilna. Emerytura jest bowiem stale wypłacanym przychodem, z którego skarżący żyją. Z tych względów Sąd postanowił na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.