VII SAB/Wa 20/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J.H. na bezczynność Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego w S. postanawia: odmówić J. H. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek J. H., dalej skarżący, o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł on o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wskazał, że utrzymuje się z środków pochodzących z renty w wysokości 1.320,25 zł. W uzasadnieniu wniosku podał, że był bezrobotnym od 1 maja 2003 r. przez około 5 lat. Mieszka na stancji w wynajętym domu o pow. 67 m2. Dodał, że jest osobą schorowaną. Ma córkę, jednak jak zaznaczył wnioskodawca nie stać go na jej utrzymanie. Stałe miesięcznie wydatki gospodarstwa domowego to: podatek za nieruchomość, prąd, woda, ścieki, wywóz śmieci, energia elektryczna, gaz: 350 zł, leki i leczenie około 200 zł, węgiel i opał 800 zł, remonty 100 zł, spłata pożyczki na zakup pompy 300 zł, dług komorniczy 573 zł. Wnioskodawca nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. W dodatkowym piśmie z dnia 4 lutego 2017 r. wskazał, że nie posiada rachunków bankowych, córce czasem oddaje 50-100 zł, nie posiada wiedzy na temat rachunków bankowych córki, nie posiada adresu i wiedzy o uczelni córki, nie ponosi żadnych kosztów kształcenia córki, która nie pozostaje na jego utrzymaniu, mieszka u siostry w związku z tym nie posiada dokumentu umowy najmu, czy innego uprawniającego do korzystania z nieruchomości, ma 67 lat, nie posiada i nie posiadał żadnego gospodarstwa rolnego. Oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości i pojazdów mechanicznych, i że nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej, ani pomocy materialnej, finansowej od rodziny, bądź osób trzecich. Postanowieniem z dnia 15 maja 2017 r. sygn. akt VII SAB/Wa 20/15 starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżący, w ustawowym terminie, złożył do tut. Sądu sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 15 maja 2017 r. W uzasadnieniu podniósł, że nie może samodzielnie występować przed sądem i nie stać go na uiszczenie kosztów sądowych. Podniósł, że nie posiada gospodarstwa rolnego. Dodał, że nie stać go na opłacenie spraw sądowych, a obecnie ma ich siedem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r.), dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania oraz opłacić samodzielnie zawodowego pełnomocnika, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Stosownie zaś do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko do osób w trudnej sytuacji materialnej, a więc osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ833/11). Ostatecznie do sądu należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. Sąd może kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W ocenie Sądu z przedstawionego przez skarżącego opisu stanu majątkowego nie wynika, że jego sytuacja materialna jest tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i okoliczności sprawy wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wskazał, że utrzymuje się z środków pochodzących z renty w wysokości 1.320,25 zł. W uzasadnieniu wniosku podał, że był bezrobotnym od 1 maja 2003 r., przez około 5 lat. Mieszka na stancji w wynajętym domu o pow. 67 m2. Dodał, że jest osobą schorowaną. Ma córkę, jednak jak zaznaczył wnioskodawca nie stać go na jej utrzymanie. Stałe miesięcznie wydatki gospodarstwa domowego to: podatek za nieruchomość, prąd, woda, ścieki, wywóz śmieci, energia elektryczna, gaz: 350 zł, leki i leczenie około 200 zł, węgiel i opał 800 zł, remonty 100 zł, spłata pożyczki na zakup pompy 300 zł, dług komorniczy 573 zł. Wnioskodawca nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. W dodatkowym piśmie z dnia 4 lutego 2017 r. wskazał, że nie posiada rachunków bankowych, córce czasem oddaje 50-100 zł, nie posiada wiedzy na temat rachunków bankowych córki, nie posiada adresu i wiedzy o uczelni córki, nie ponosi żadnych kosztów kształcenia córki, która nie pozostaje na jego utrzymaniu, mieszka u siostry w związku z tym nie osiada dokumentu umowy najmu, czy innego uprawniającego do korzystania z nieruchomości, ma 67 lat, nie posiada i nie posiadał żadnego gospodarstwa rolnego. Oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości i pojazdów mechanicznych, i że nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej, ani pomocy materialnej, finansowej od rodziny, bądź osób trzecich. Mając na uwadze powyższe ustalenia, stwierdzić należy, że skarżący nadesłał wprawdzie dodatkowe informacje, jednak informacje te nadal są niepełne i niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych skarżącego. Wnioskodawca nie wyjaśnił bowiem z jakich powodów obecnie nie posiada gospodarstwa rolnego. Sądowi jest wiadomo z urzędu, a to z postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 381/16 (w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [....] z dnia [....] marca 2016 r. nr [....] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r.- dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), że skarżący posiada grunty rolne o powierzchni około 5,90 ha, które – jak podał skarżący - nie są przez nikogo użytkowane, są zarośnięte samosiejkami. Dodatkowo zauważyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 2 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Lu 381/16 oddalił skargę skarżącego na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [....] z dnia [....] marca 2016 r. Ponadto wskazać należy, że jeżeli wnioskodawca obecnie nie posiada tej nieruchomości oraz kwoty związanej z jej ewentualną sprzedażą, należało wskazać w jaki sposób kwota ta została wydatkowana. Dodać w tym miejscu należy, że posiadanie majątku zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów postępowania. Istotne jest przy tym, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, a niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się dodatkowych finansowych środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt II OZ1012/14, LEX nr 1530778). Sąd wprawdzie przyznaje, że uzyskiwana przez skarżącego kwota dochodów w wysokości: 1320,25 zł (pomniejszona już o należności egzekwowane na mocy tytułu wykonawczego w wysokości: 571,30 zł) nie jest wysoka, jednak jej wielkość nie pozwala uznać, że uiszczenie przez skarżącego mogących wystąpić kosztów postępowania przekracza jego możliwości płatnicze. Tym bardziej jeśli przyjmiemy, że skarżący oprócz wskazanych dochodów posiada grunty rolne o powierzchni niespełna 6 ha mogące w sposób oczywisty stanowić dodatkowe źródło dochodów, oraz to, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. W ocenie Sądu skarżący nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji finansowej i majątkowej, świadomie uchylał się od złożenia dokumentów, ograniczając się do polemiki z postanowieniem referendarza sądowego. Ponadto, wskazać należy, że przyznanie prawa pomocy nie jest uzależnione od ilości toczących się postępowań sądowych, lecz wyłącznie od sytuacji finansowej skarżącego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II GZ 341/12, Lex Omega nr 1270155). Duża ilość postępowań sądowych wnioskodawcy nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 723/14, Lex Omega nr 1510362, podobnie – w postanowieniu z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 521/12, Lex Omega nr 1261047). Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że brak jest podstaw by stwierdzić, iż skarżący nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżący nie jest osobą na tyle ubogą, by w sprawie zasadne było zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, by spełniał ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.