VII SAB/Wa 20/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. W. i M. W. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2017 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W., M. W., M. W., J. W. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Dnia 13 czerwca 2017 r. (data stempla pocztowego) D. i M. W. przesłali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wniosek ten został rozpoznany przez Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 6 lipca 2017 r. mocą którego odmówiono D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Na wskazane postanowienie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. Rozpoznając wniosek, na skutek złożonego sprzeciwu należy wskazać, że z nadesłanego przez wnioskodawców formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 3 075 zł. miesięcznie. Podali, że są współwłaścicielami dwóch działek nr [...] i [...] w [...] o łącznej powierzchni 2488 m2. Oświadczyli, że nikt nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, ponieważ w domu który zamieszkują nie ma zimnej wody ani ogrzewania. Wskazali, że można nazwać tego mieszkaniem ponieważ woda jest podstawą życia. W kwestii dotyczącej zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawcy wskazali, że ponoszą koszty utrzymania mieszkania w kwocie 500 zł miesięcznie. Ponadto wskazali, że wydają około 800 zł na leki na osobę miesięcznie. D. W. i M. W. podnieśli, że koszty prowadzonych postępowań przekraczają ich dochody. Wskazali, że w żadnej sprawie nie zostało przyznane im prawo pomocy oraz, że nie są w stanie ich pokryć bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Ponadto wskazali, że w sądach "liczy się nie prawo lecz układy". Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niedostateczne do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 22 czerwca 2017 r. wnioskodawcy zostali zobowiązani do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: -właściwego uzasadnienia wniosku poprzez podanie okoliczności wskazujących na złą sytuację majątkową – w pkt 5 formularza nie wskazano tych okoliczności, - wskazania gdzie wnioskodawcy obecnie mieszkają skoro podają w formularzu PPF, że nie posiadają żadnego mieszkania/domu (dom, mieszkanie, należało podać wielkość w m²), oraz jaki tytuł prawny posiadają do mieszkania/domu, w którym przebywają (np. tytuł własności, spółdzielczego prawa własnościowego do lokalu, najmu, itp.), należało także podać na co składają się koszty 500 zł. wskazane w formularzu jako koszty utrzymania mieszkania, wydatki te należało udokumentować (poprzez nadesłanie rachunków, dowodów wpłat, potwierdzeń przelewów), - wskazania czyją własnością i jakiej jest wielkości wybudowany dom (o którym piszą w piśmie z dnia 8 lutego 2013 r. stanowiącego skargę w sprawie VII SA/Wa 2850/14 – poprzednia sygnatura VII SA/Wa 504/13), z jakich środków dom ten został wybudowany i na jakiej działce się znajduje oraz czy jest obecnie użytkowany, należało wskazać przez kogo, - wskazania czyją własnością jest dom w [...], - podania stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (żywność, opłaty stałe, leki, media, itp.), - wskazanie oraz udokumentowanie innych niż związane z utrzymaniem mieszkania stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym skarżących z podaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości, poniesionych w przeciągu ostatnich 3 miesięcy, - do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość aktualnie otrzymywanych przez skarżących świadczeń emerytalnych; - podania, czy posiadają, lub czy osoby wspólnie zamieszkujące, posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy), - wskazania czy otrzymują pomoc od dzieci, rodziny, znajomych, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie, - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie 3 miesiące, - nadesłania kopii zeznania podatkowego za rok 2016 wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - wskazania czy dzieci wnioskodawców – M. W. i J. W.: - mieszkają wspólnie z wnioskodawcami pod adresem zamieszkania wnioskodawców [...], - pod adresem zamieszkania wnioskodawców [...] prowadzona jest działalność gospodarcza w postaci firm: [...] oraz firmy [...], które to firmy posiadają swój adres w ww. miejscu, - w przypadku gdyby J. W. i M. W. nie zamieszkiwali wspólnie z wnioskodawcami należało nadesłać oświadczenie ww. osób, z którego będzie wynikać, że nie mieszkają pod adresem [...] i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego z wnioskodawcami, - w przypadku nienadesłania ww. oświadczeń należało wskazać i udokumentować dochody J. W. i M. W.. Wnioskodawcy odebrali ww. wezwanie D. W. w dniu 24 lipca 2017 r., M. W. w dniu 25 lipca 2017 r. W wyniku nie zastosowania do powyższego wezwania w dniu 29 sierpnia 2017 r. starszy referendarz sądowy wydał postanowienie, w którym odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy. W jego ocenie wnioskodawcy nie wykazali, by ich sytuacja materialna była tak trudna, by kwalifikowała się do przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza wniosek zawierał dane zbyt ogólnikowe i niepełne oraz nie udzielono wyczerpujących odpowiedzi na postawione pytania. Odpis postanowienia został doręczony wnioskodawcom 28 września 2017 r. W dniu 4 października skarżący wnieśli od wskazanego postanowienia sprzeciw. Podkreślili w nim, że zaskarżone postanowienie jest niesprawiedliwe i nieważne. Ponownie podnieśli, że nie prawo pomocy nie zostało im przyznane w żadnej sprawie, oraz, że za każdym razem składane oświadczenia ppf okazują się niewystarczające. Podkreślili, że oświadczenia te składane są pod odpowiedzialnością karną oraz, że są zmuszani do uporczywego żebractwa o bezskuteczną pomoc. W ich ocenie w ten sposób działają Sądy – pozbawiając obywatela prawa do dokumentów, prawa pomocy, z koniecznością "kasowania się" by otrzymać prawa do sądu. Wnioskodawcy wskazali, iż z tych względów Sąd powinien przyznać im prawo pomocy do obrony przed bezprawiem organu i Sadu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a.- ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy ( art. 260 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Co do zasady obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Sąd stwierdza, że referendarz sądowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych na potrzeby rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Skarżący mimo powoływania się na trudną sytuację finansową i materialną nie spełnili warunku wykazania, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wobec zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, korzystanie z instytucji prawa pomocy powinno mieć miejsce wyłącznie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a obowiązek wykazania tych okoliczności obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając złożony wniosek Sąd podziela zdanie referendarza, że zawiera on dane ogólnikowe i niepełne, nie wyjaśnia wszystkich wątpliwości i nie przedstawia pełnych danych materialnych wnioskodawców. Wnioskodawcy przedstawiają swoją sytuację materialną w sposób nierzetelny, podając dane w sposób wybiórczy. Nie zastosowanie się do wezwania mającego na celu pełne wyjaśnienie sytuacji nie budzi zaufania co do rzetelności składanych informacji. Brak wiadomości do których udzielenia wezwano wnioskodawców zarządzeniem z dnia 22 czerwca 2017 r. uniemożliwia rzeczywistą ocenę sytuacji materialnej. Dodać należy, że strona skarżąca poza wskazaniem kosztu leków w wysokości około 800 zł. i kosztu utrzymania mieszkania 500 zł. nie przedstawiła żadnych rachunków bądź przybliżonych kwot świadczących o miesięcznych kosztach utrzymania. W istocie, poza danymi określającymi wysokość dochodu rodziny (3 075 zł.), nie ma żadnych innych danych, które umożliwiłyby ocenę sytuacji finansowej skarżących. Biorąc pod uwagę zaś powyższe kwoty należy stwierdzić, że skarżący są w stanie ponieść pełne koszty postępowania. Brak informacji dotyczących ponoszonych comiesięcznych wydatków, brak dokładnego uzasadnienia na czym polega trudna sytuacja finansowa, brak dokładnych informacji dotyczących prowadzonych, niewykreślonych, działalności gospodarczych J. W. i M. W. (dokumentów źródłowych potwierdzających informacje). Wszystkie wskazane braki powodują, że Sąd nie jest w stanie rzetelnie ocenić sytuacji materialnej wnioskodawców. Tym samym złożone przez stronę oświadczenie jest niepełne. Podkreślenia wymaga, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W myśl art. 255 p.p.s.a strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Okoliczności wskazane we wniosku, jak i w kolejnym piśmie, nie są wystarczającym źródłem, w oparciu o które można by w pełni dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżących, tym bardziej, że okoliczności wskazane budzą wątpliwości, których - poprzez niezastosowanie się do wezwań - nie usunięto. Składanie niepełnych, niewiarygodnych oświadczeń i brak współpracy z sądem pomimo stosownych wezwań utrudnia ocenę rzeczywistych zdolności finansowych skarżących. Wnioskodawcy pozbawili w ten sposób orzekającego możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny ich sytuacji materialnej, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd podziela zdanie referendarza, że dochód wnioskodawców na poziomie 3 075 zł jest wystarczający na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Wnioskodawcy otrzymują stałą emeryturę, co prowadzi do wniosku, że ich sytuacja materialna jest stabilna, z racji tego, że emerytura jest stale wypłacanym przychodem, z którego skarżący żyją. W ocenie Sądu za przyznaniem stronie skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie przemawia również mnogość postępowań sądowo-administracyjnych. Wnioskodawcy wskazują, że z uwagi na ilość nie są w stanie ponieść kosztów postępowania, jednakże w żadnej sprawie nie udzielają dokładnych wyjaśnień, które mogłyby umożliwić przyznanie prawa pomocy. Pomimo dokładnych wezwań wraz ze wskazaniem czego Sąd wymaga skarżący uchylają się od odpowiedzi. Sąd potrzebuje dokładnych wyjaśnień w każdej konkretnej sprawie. Również wnosząc sprzeciw od postanowienia referendarza D. W. i M. W. nie zastosowali się do wezwań z dnia 22 czerwca 2017 r., nie przedstawili żadnych stosownych dokumentów na podstawie których można byłoby przyznać im prawo pomocy. Z tych też przyczyn, Sąd uznał, że wnioskodawcy nie są osobami, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a ich sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym Sąd postanowił na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.