VII SAB/Wa 21/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. V. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie państwu obcemu osoby ściganej postanawia : 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. Pismem z 23 grudnia 2020 r. A. V. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości (dalej: "Minister, "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku władz Stanów Zjednoczonych Ameryki o wydanie skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Minister podniósł, że skarga A. V. jest niedopuszczalna, gdyż skarga ta nie dotyczy żadnej z kategorii spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a. Wyjaśnił, że kontroli sądów administracyjnych podlegają jedynie skargi na bezczynność na postępowania wymienione w tym przepisie, do których nie należy postępowanie, jakie toczyło się przed Ministrem w sprawie ekstradycji A. V. do USA. Organ wskazał także, że nie rozstrzygnął wniosku ekstradycyjnego władz amerykańskich z uwagi na faktyczną nieobecność ściganego na terytorium Polski. Podniósł, że A. V. w dalszym ciągu figuruje w policyjnych bazach danych, jako osoba poszukiwana i w przypadku jego zatrzymania na terytorium Polski postępowanie przed Ministrem Sprawiedliwości zostanie podjęte, bowiem zaistniałyby przesłanki do rozstrzygnięcia wniosku władz amerykańskich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z § 2a ww. przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Ponadto, stosownie do art. 3 § 3 ustawy p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie skarga A. V. dotyczy bezczynności Ministra polegającej na nie rozstrzygnięciu wniosku o ekstradycję skarżącego. W tym miejscu należy wyjaśnić, że postępowanie o ekstradycję toczy się według przepisów Kodeksu postępowania karnego (dalej: k.p.k.") i przebiega w trzech etapach. Pierwszy etap, gdy organ państwa obcego (wzywającego) złoży wniosek ekstradycyjny, toczy się przed prokuratorem. Wniesienie sprawy przez prokuratora do właściwego miejscowo sądu okręgowego otwiera drugi etap postępowania ekstradycyjnego. W trzecim, ostatnim etapie, postępowanie ekstradycyjne prowadzi Minister Sprawiedliwości, który może wydać osobę ściganą państwu obcemu albo odmówić jej wydania (zob. S. Steinborn, [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. 2, red. J. Grajewski, Warszawa 2010, s. 733-734). Jak stanowią przepisy k.p.k., o dopuszczalności wydania ściganego orzeka sąd okręgowy w postanowieniu wydawanym na posiedzeniu. Przed wydaniem ww. postanowienia sąd umożliwia osobie ściganej złożenie wyjaśnień ustnie lub na piśmie, a w razie wniosku o wydanie w celu przeprowadzenia postępowania karnego, na uzasadniony wniosek tej osoby, przeprowadza dowody znajdujące się w kraju (art. 603 § 1 k.p.k.). Obrońca osoby ściganej ma prawo wziąć udział w posiedzeniu (art. 603 § 2 k.p.k.). Według art. 603 k.p.a. ściganemu, o którego wydanie złożyło wniosek państwo wzywające, przysługuje zażalenie na postanowienie sądu poprzedzające rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości o jego wydaniu albo niewydaniu państwu wzywającemu. Kontrola sądu rozpatrującego zażalenie ogranicza się jednak wyłącznie do stwierdzenia, czy zachodzą przeszkody skutkujące niedopuszczalnością uwzględnienia wniosku państwa obcego o wydanie osoby ściganej wymienione w art. 604 § 1 k.p.k. lub w odpowiedniej umowie międzynarodowej, ponieważ okoliczności wskazane w art. 604 § 2 k.p.k., na podstawie których można odmówić wydania, nie mogą być podstawą stwierdzenia przez sąd, że wydanie jest prawnie niedopuszczalne. Zgodnie z art. 603 § 3 k.p.k., jeżeli sąd orzeknie o niedopuszczalności wydania, wydanie nie może nastąpić. Natomiast, jeżeli sąd stwierdzi, że wydanie jest dopuszczalne, Minister Sprawiedliwości wydaje osobę ściganą władzom obcego państwa albo odmawia jej wydania z powodu wystąpienia tzw. względnych przeszkód ekstradycyjnych wyliczonych w art. 604 § 2 k.p.k. bądź przeszkód o innym charakterze, w tym politycznych czy humanitarnych. W niniejszej sprawie prawomocnym postanowieniem z [...] lipca 2017 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w W. orzekł o dopuszczalności wydania ściganego władzom USA. Następnie, sąd ten postanowieniem z [...] maja 2017 r. uchylił środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania stosowany wobec ściganego i w jego miejsce zastosował poręczenie majątkowe, dozór policji i zakaz opuszczania kraju. Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. Sąd orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa sumy poręczenia majątkowego wskazując m.in., że ścigany nie przestrzegał dozoru i można jednoznacznie stwierdzić, że nie przebywa na terytorium Polski. Z powyższego wynika, że przyjęty w polskim prawie model postępowania ekstradycyjnego oparty jest na rozstrzyganiu dopuszczalności ekstradycji przez sąd (art. 55 ust. 5 Konstytucji oraz art. 603 w związku z art. 604 § 1 k.p.k.), a następnie rozstrzyganiu przez organ władzy wykonawczej - Ministra Sprawiedliwości wniosku o wydanie osoby ściganej władzom obcego państwa. Zagadnieniem ekstradycji zajmował się Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z 21 września 2011 r., sygn. SK 6/10 (OTK-A 2011/7/73, Dz. U. Nr 217, poz. 1293; LEX nr 951090) wyjaśnił jak wyżej. Trybunał jednoznacznie stwierdził, że postępowanie o ekstradycję osoby ściganej jest postępowaniem prowadzonym wyłącznie na podstawie przepisów k.p.k. Rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości – jako organu władzy wykonawczej – nie jest zatem decyzją administracyjną w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie od rozstrzygnięcia tego k.p.k. nie przewiduje środka odwoławczego. W wyroku z 13 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 2684/19 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził dodatkowo, że "poddanie postanowienia Ministra kontroli sądu administracyjnego nie jest dopuszczalne ze względu na rozdział kompetencji między sądami powszechnymi i sądami administracyjnymi i mogłoby zostać uznane za niezgodne z art. 175 ust. 1 Konstytucji. W sposób konieczny łączyłoby się bowiem z wkraczaniem w sferę uprzednio rozstrzygniętą przez sąd karny. Minister Sprawiedliwości podejmuje swoje działania po zakończonym postępowaniu prawnokarnym i w zależności od prawomocnego orzeczenia sądu karnego nie wydaje osoby poszukiwanej albo może ją wydać." Istotne w sprawie jest to, że skarżący figuruje w policyjnych bazach danych, jako osoba poszukiwana i w przypadku jego zatrzymania na terytorium Polski Minister Sprawiedliwości w każdej chwili podejmie stosowne czynności albowiem zachodzą przesłanki do rozstrzygnięcia wniosku władz amerykańskich. W konsekwencji, sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontroli tego postępowania, w tym działania Ministra Sprawiedliwości. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O zwrocie wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.