VII SAB/Wa 217/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanawia: odmówić P. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W dniu 16 kwietnia 2012 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł on o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że w skład gospodarstwa domowego skarżącego wchodzi pięć osób. Trójka dzieci pozostaje w wieku szkolnym. Wspólny dochód w rodzinie wynosi 6 819 zł. i stanowi go kwota najmu lokalu oraz wynagrodzenie za pracę żony wnioskodawcy. Strona wykazała posiadanie nieruchomości – mieszkania – o pow. 62 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 2,4 ha przeliczeniowego, a ponadto kamienicy w T. Strona nie wykazała posiadania oszczędności, ani innego majątku. Dodała, że ponosi następujące koszty utrzymania: spłata komornika 1000 zł., spłata kredytu 400 zł., spłata kredytu zaciągniętego przez żonę 230 zł., podatek od nieruchomości 212 zł., ZUS 400 zł., czynsz za mieszkanie 100 zł., gaz 70 zł., paliwo 300 zł., bilet syna 70 zł. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2012 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. Skarżący poinformował, że kredyty służą spłaceniu adwokata Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który wygrał sprawę w sądzie cywilnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. 1, poz.270, dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, stosownie do art. 245 § 2 ww. ustawy. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź przyznaniu pełnomocnika z urzędu. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów sądowych bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Strona wnosząca sprawę do Sądu winna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04 niepubl.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jakiego domaga się skarżący, następuje w przypadku wykazania przez wnioskującego, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zauważyć trzeba przy tym, iż ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Brak wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy wręcz uniemożliwia sądowi merytoryczną ocenę wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 165/04 niepubl.). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe i przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W ocenie Sądu, wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową skarżącego uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z nadesłanego wniosku oraz okoliczności przedstawionych przez skarżącego w sprzeciwie nie wynika, aby strona była w sytuacji majątkowej powodującej, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca utrzymuje się z łącznego dochodu pochodzącego z wynajmu lokalu i wynagrodzenia za pracę żony w łącznej wysokości 6819 zł. brutto miesięcznie, a ponadto posiada dwa kredyty. Okoliczności te świadczą, że strona posiada środki nie tylko na bieżące utrzymanie, ale potrafi również zgromadzić oszczędności, które może przeznaczyć na spłatę kredytów. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowiono odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.