VII SAB/Wa 25/14
PostanowienieWSA w Warszawie2015-04-09
Skład orzekający: Maciej Majewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata może zostać uwzględniony, jeśli strona nie przedstawiła wystarczających dowodów na swoją trudną sytuację materialną i nie wykonała zarządzenia sądu o uzupełnienie braków?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, ponieważ strona skarżąca nie wykazała swojej trudnej sytuacji materialnej, nie przedstawiła wymaganych dokumentów i wyjaśnień pomimo wezwania sądu, a złożone przez nią oświadczenie było nieprecyzyjne i zawierało sprzeczności. Ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy.Stan faktyczny
J. H. złożył do WSA w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżący jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy ustawy, więc wniosek rozpoznano tylko w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Skarżący podał, że utrzymuje się z renty, mieszka z córką-studentką, jest schorowany i niepełnosprawny. Sąd wezwał go do uzupełnienia informacji o sytuacji materialnej, jednak skarżący odmówił, kwestionując podstawę prawną wezwania i wniósł o uchylenie zarządzenia. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Odmówiono J. H. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. H. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Głównego Inspektora Sanitarnego postanawia: odmówić J. H. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek J. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z uwagi na okoliczność, iż skarżący w niniejszej sprawie jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z mocy ustawy, wniosek rozpoznano tylko w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Skarżący podał, że gospodarstwo domowe prowadzi z córką. Wskazał, że utrzymuje się z środków pochodzących z renty w wysokości 1 108,19 zł. W uzasadnieniu wniosku podał, że był bezrobotnym od 1 maja 2003 r. Mieszka na stancji w domu wynajętym o pow. 67 m2. Dodał, że jest osobą schorowaną, przeszedł dwa udary mózgu, których skutki nadal odczuwa. Jest osobą posiadającą trwałą niepełnosprawność, ma kłopoty z poruszaniem się. Nie prowadzi działalności gospodarczej i dochodowej. Stałe wydatki gospodarstwa domowego to miesięcznie 350 zł. (podatek za nieruchomość, prąd, woda, ścieki, wywóz śmieci, energia elektryczna, gaz), leki i leczenie około 200 zł., węgiel i opał 700 zł., remonty 100 zł. Wnioskodawca nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych.
Córka wnioskodawcy jest studentką studiującą w [...]. Jest właścicielką nieruchomości rolnej o pow. 0,34 ha przeliczeniowego. Dodatkowo studia córki generują kolejne miesięczne wydatki.
Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 13 lutego br. wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do:
- nadesłania wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i córkę wnioskodawcy rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne z ostatnich trzech miesięcy bądź oświadczenia każdej z tych osób o ich nieposiadaniu,
- dokumentów źródłowych wskazujących wysokość otrzymywanych przez wnioskodawcę świadczeń emerytalno-rentowych,
- dokumentu na podstawie którego przysługuje skarżącemu prawo korzystania z domu w którym zamieszkuje,
- dokumentu wskazującego wysokość czynszu najmu domu,
- zaświadczenia właściwego urzędu gminy informującego o wielkości posiadanych przez córkę skarżącego gruntów rolnych i leśnych,
- oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego lub córkę pojazdów mechanicznych,
- zaświadczenia z uczelni, na których naukę pobiera córka skarżącego, potwierdzającego okoliczność kształcenia oraz wskazującego tryb studiów,
- dokumentów obrazujących wydatki jakie skarżący poniósł w okresie ostatnich trzech miesięcy na kształcenie córki (tj. koszty dojazdów, zakwaterowania, opłaty za studia, zakup materiałów edukacyjnych itp.),
- oświadczenia wskazującego źródła finansowania nauki córki (dochody własne córki - np. stypendia, świadczenie pracy itp. lub złożenie oświadczenia, że pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców),
- oświadczenia wyjaśniającego, za jaką nieruchomość skarżący płaci podatek od nieruchomości,
- oświadczenia o wysokości stałych kosztów utrzymania rodziny skarżącego,
- oświadczenia czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należy nadesłać ostatnie decyzje przyznające pomoc,
- oświadczenia czy otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny, bądź osób trzecich, jeśli tak należy wskazać na czym ona polega,
- nadesłania dokumentu PIT z rozliczeniem dochodów za 2013 r. wnioskodawcy oraz wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, które dokonywały rozliczenia z urzędem skarbowym.
Na wykonanie ww. zarządzenia zakreślono termin 7 dni pod rygorem rozpatrzenia wniosku tylko w oparciu o zgromadzone materiały.
Wnioskodawca w dniu 13 marca 2015 r. nadesłał do Sądu pismo datowane na 6 marca 2015 r. w którym wskazał, że wezwanie nie zawiera podstawy prawnej, podstawa dla ww. wezwania nie istnieje, nie został rozpoznany wniosek o wyłączenie referendarza sądowego. Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie ww. zarządzenia.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny.
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim niewykonanie zarządzenia z dnia 13 lutego 2015 r. i nieustosunkowanie się do zawartych w zarządzeniu pytań dotyczących sytuacji materialnej strony. Złożone przez stronę oświadczenie było nieprecyzyjne i zawierało treści ze sobą sprzeczne (np. wnioskodawca wskazał, że ponosi koszt podatku od nieruchomości, jednakże nie wskazał posiadania żadnej nieruchomości, ponadto podał, że ponosi wspólnie z córką koszty utrzymania jej na studiach, jednakże nie wskazano jakie źródła utrzymania ma córka).
W tym stanie rzeczy uznano, że oświadczenie wnioskodawcy jest niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych, a na wezwanie Sądu wnioskodawca nie przedstawił żądanych informacji. Należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Informacje posiadane przez Sąd są niepełne, a strona nie ustosunkowała się do wyjaśnienia tych wątpliwości. Z tych względów odmówiono przyznania prawa pomocy.
Odnosząc się do kwestii podniesionych w piśmie z dnia 6 marca 2015 r. wskazać należy, że podstawą prawną żądania uzupełninia wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF jest przepis zawarty w art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który uszczegółowiony został w § 4 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy.
Na koniec należy zauważyć, że w niniejszej sprawie nie został złożony wniosek o wyłączenie referendarzy sadowych.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło