VII SAB/Wa 34/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D.W. i M.W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2014 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D.W., M.W., J.W. i M.W. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanawia odmówić D.W i M.W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SAB/Wa 34/14 wpłynął na formularzu PPF wniosek D.W. i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Dane w formularzu PPF zostały uzupełnione wyjaśnieniami które wpłynęły do Sądu w dniu 12 grudnia 2014 r. Z treści nadesłanego przez wnioskodawców formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2 781 zł miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że są współwłaścicielami działek nr [...] i nr [...] o powierzchni 2488 m2 w [...]. Oświadczyli, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. W domu nie ma ogrzewania ani wody, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Z dodatkowych wyjaśnień wynika, że wnioskodawcy mieszkają w [...] w mieszkaniu o nr [...] o powierzchni 57 m2. Wskazali, ze ich emerytury są na poziomie minimum socjalnego i wydatki z uwagi na prowadzenie tak licznych spraw sądowych są nie do wytrzymania. Dodali, że w ich mieszkaniu nie ma zimnej wody i ogrzewania. Nie mają kont bankowych. Dzieci wnioskodawców nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa, są tylko zameldowani, w tym miejscu. Nie mają pojazdów mechanicznych poza rowerami, nie otrzymują pomocy od dzieci, znajomych i organizacji społecznych. Dodali, że J.W. nie prowadzi żadnej firmy transportowej. M.W. również nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, przy czym zaznaczono, że być może założyła działalność gospodarczą pod adresem w [...], ale jeżeli zarejestrowała, to bardzo niedawno, nie osiąga jeszcze żadnych dochodów, być może, że będzie to działalność internetowa, do której też są potrzebne nakłady na opłaty czy ZUS. Wnioskodawcy dodali, że na żywność mają mniej niż 900 zł., z leków kupują tylko te ratujące życie. Załączyli kopie dokumentów PIT 40A za 2013 r., z których wynika, że M.W. osiągnął w 2013 r. dochód 21 401 zł., a D.W. 17 673 zł. Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt VII SAB/Wa 34/14 odmówiono D.W. i M.W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie D.W. i M.W. wskazali, że "postanowienie jest niesprawiedliwe a wskazane w nim fakty są zmyślone i nieprawdziwe, a skarżący nie są w stanie opłacić swoich spraw zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i we Wrocławiu bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Podali, że mają w Sądzie sprawy o eksmisję z mieszkania więc nie wiedzą co mają jeszcze wyjaśniać, nie mają samochodów, nie wyjeżdżają na wczasy, nie stać ich na walkę z bezprawiem. M.W. zarejestrowała działalność ale jeszcze nie ma dochodów bo nie ma środków na rozpoczęcie działalności, nie wiedzą też co figuruje w Centralnej Informacji o Działalności Gospodarczej, ale J.W. od 10 lat nie prowadzi działalności gospodarczej." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawców sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie, Sąd nie może prawidłowo i rzetelnie ocenić sytuacji finansowej wnioskodawców wskutek nie udzielenia przez nich szczegółowych informacji. Wnioskodawcy nie wykazali w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajdują się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynika dostatecznie dużo informacji, na podstawie których Sąd mógłby ocenić sytuację materialną wnioskodawców, w szczególności w świetle nie udzielenia informacji na temat ponoszonych comiesięcznych wydatków, a zatem uniemożliwili sądowi podjęcie decyzji o przyznaniu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Skarżący nie wykazali zatem, iż nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dopiero porównanie koniecznych wydatków z wpływami pozwoli na prawidłową ocenę możliwości materialnych strony. Podkreślić należy, że wnioskodawcy otrzymują stale emeryturę, co wynika z nadesłanych kserokopii dokumentów PIT, co z kolei skłania do wniosku, że ich sytuacja materialna jest stabilna. Emerytura jest bowiem stale wypłacanym przychodem, z którego skarżący żyją. Gdyby skarżący udzielili odpowiedzi w sposób do którego zostali zobowiązani Sąd miałby podstawy do oceny czy można skarżących zaliczyć do osób wyjątkowo ubogich, spełniających warunek do przyznania prawa pomocy. Złożone przez skarżących oświadczenie jest zaś niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych. Budzące wątpliwości są również informacje podane przez skarżących a dotyczące adresów zamieszkania D.W i M.W. oraz ich dzieci M.W. i J.W. Jak wskazali D.W. i M.W. zamieszkują w mieszkaniu o nr [...], wskazali również że M.W. i J.W. zamieszkują w mieszkaniu o nr [...]. D.W. i M.W. jednocześnie wskazali, że gospodarstwo domowe prowadzą sami i że nikt z nimi nie mieszka. Są to informacje mylące i wprowadzające Sąd w błąd oraz utrudniające rzeczywistą ocenę sytuacji materialnej wnioskodawców. Za wprowadzające w błąd należy uznać również informacje podane przez wnioskodawców, że J.W. nie prowadzi działalności gospodarczej od 10 lat. Działalność J.W. zarejestrowana jest pod wspólnym dla wszystkich skarżących: D.W., M.W. M.W. i J.W. adresem zamieszkania, która jednocześnie nie jest wykreślona i nadal figuruje w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonej przez Ministerstwo Gospodarki. Z informacji tej wynika, że J.W. i M.W. prowadzą swoje firmy pod adresem zamieszkania skarżących. Z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonych przez Ministerstwo Gospodarki wynika, że J.W. prowadzi pod firmę Usługi Transportowe J.W. (data rozpoczęcia działalności 1 sierpnia 1996 r., firma nie wykreślona z ewidencji) oraz M.W. prowadzi firmę J.M.W. (od 9 września 2014 r. do dziś). Firmy te mają swoje siedziby pod adresem zamieszkania skarżących. Dane te są oficjalne (dostępne na stronie internetowej http://prod.ceidg.gov.pl) i stanowią dokument w rozumieniu prawa. W związku z powyższym oświadczenie wnioskodawców na temat nieprowadzenia przez ww. osoby firm pod adresem zamieszkania wnioskodawców, należy uznać za niewiarygodne. Postępowanie wnioskodawców wprowadzające w błąd Sąd świadczy o tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zawiera wiarygodnych danych. Brak dokładnych danych dotyczących adresu/adresów zamieszkania wszystkich skarżących, brak informacji dotyczących ponoszonych comiesięcznych wydatków, brak dokładnego uzasadnienia na czym trudna sytuacja finansowa polega, brak dokładnych informacji dotyczących prowadzonych niewykreślonych działalności gospodarczych J.W. i M.W. Wszystkie wskazane braki powodują, że Sąd nie jest w stanie rzetelnie ocenić sytuacji materialnej wnioskodawców. Jeszcze raz podkreślić należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia swojej sytuacji materialnej a zatem przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W związku z niewystarczającym uzasadnieniem wniosku zawartym w formularzu PPF oraz nieustosunkowaniem się skarżących do zawartych w zarządzeniu pytań, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy. Sąd w sytuacji braku informacji wymaganych od wnioskodawcy, na których mógłby oprzeć orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy, uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy i zmuszony był odmówić jego przyznania. Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.