VII SAB/Wa 40/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości "[...]" w [...] na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego I. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do wydania aktu, II. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. wymierza Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego grzywnę w wysokości 300 zł (trzysta złotych), IV. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości "[...]" w [...] kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości "[...]" w [...] pismem z dnia 11 marca 2016 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że pismem datowanym na dzień 22 kwietnia 2015 r. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Rady Narodowej w [...] z lipca 1965 r. o wpisie do rejestru zabytków [...] założenie urbanistyczne ul. [...] od [...] do [...] pod numerem rejestru [...]. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania sporządzono w dniu 3 września 2015 r. W okresie pozostawania sprawy w dyspozycji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, organ ten ani razu nie powiadomił stron o przekroczeniu terminu załatwienia sprawy i nie wyznaczył nowego terminu jej rozstrzygnięcia. Zwłoka w załatwieniu sprawy przez organ przekroczyła wszelkie standardy określone w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, zwana dalej k.p.a.). Ostatnią czynnością organu względem stron było zawiadomienie wskazane wyżej, które nastąpiło po 5 miesiącach od wszczęcia postępowania zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. Do daty złożenia niniejszej skargi minęło 11 miesięcy odkąd postępowanie się toczy. Wspólnota uznała, że organ przekraczając ponad 5-krotnie ustawową normę i nie zawiadamiając stron o przyczynach zwłoki ani nie wyznaczając nowego terminu załatwienia sprawy, dopuścił się rażącego naruszenia, jasnych i jednoznacznych dyspozycji art. 35 § § 3 infine k.p.a. oraz art. 36 k.p.a. Ponadto, stan bezczynności uderza nie tylko w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), lecz również podważa zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Powyższe względy, w ocenie skarżącej, uzasadniają wniosek o stwierdzenie rażącego naruszenia prawa oraz zasądzenie na rzecz Wspólnoty sumy pieniężnej. Jedynie nałożenie sankcji na organ może doprowadzić do wydania przez niego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o umorzenie postępowania, wskazując, że postępowanie, którego dotyczy niniejsza skarga zostało zakończone decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, zwana dalej p.ps.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Jedna z zasad postępowania administracyjnego została wyrażona w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Natomiast sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. W myśl art. 35 § 1 - § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Wskazać przy tym należy, że stosownie do art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, musi być co do zasady poprzedzona środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a., środkiem zaskarżenia, służącym zwalczaniu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ właściwy w sprawie, jest zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W niniejszej sprawie wymóg poprzedzenia skargi wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 37 § 1 k.p.a., został dochowany, co wynika z pisma skarżącej Wspólnoty z dnia 18 stycznia 2016 r. (data wpływu do organu), stanowiącego takie wezwanie. Zgodnie z treścią art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z przepisu tego wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na bezczynność wyłącza możliwość jej uwzględnienia. W takiej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności staje się bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zakończył postępowanie administracyjne, objęte niniejszą skargą, decyzją z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...]. Skoro decyzja organu została wydana po wpływie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ale przed jej rozpoznaniem przez Sąd, uznać należy, że organ załatwił sprawę, zaś postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, gdyż w jego toku wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna. Z tych też względów na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało w niniejszej sprawie umorzyć postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, albowiem wobec wydania już tego aktu, postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Ponadto, stosownie do wymogu wynikającego z treści art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd orzekł, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przejawem rażącego naruszenia prawa przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego było rażące naruszenie przepisu postępowania - art. 35 § 3 k.p.a., polegające na znacznym i nieuzasadnionym przekroczeniu terminu załatwienia przedmiotowej sprawy administracyjnej oraz art. 36 § 1 k.p.a., na skutek niepowiadomienia stron o przyczynie zwłoki w załatwieniu sprawy. Wskutek tego nastąpiło znaczne i nieuzasadnione przekroczenie terminu rozpatrzenia sprawy wynikającego z art. 35 § 3 k.p.a. Stanowi to niewątpliwie rażące naruszenie normy wynikającej z tego przepisu i godzi w przewidzianą w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego. Za uzasadnione Sąd uznał również wymierzenie organowi grzywny na mocy art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd ustalił jej wysokość na kwotę 300 złotych uznając ją za adekwatną (współmierną) do stopnia naruszenia prawa. Zdaniem składu orzekającego, wysokość tej grzywny spełni swą rolę represyjną (ukaranie za przewlekłe prowadzenie postępowania), ale i prewencyjną, mającą na celu uniknięcie w przyszłości postępowania organu prowadzącego do bezczynności w załatwieniu sprawy. Z uwagi na zgłoszenie przez skarżącego wniosku o przyznanie sumy pieniężnej zamiast wymierzania organowi grzywny, wyjaśnić należy, że zarówno orzeczenie o wymierzeniu grzywny, jak i przyznaniu sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Wybór zastosowanego środka zależy od uznania Sądu, albowiem ustawodawca zastosował w tym przypadku alternatywę. W ocenie Sądu, jak już wskazano powyżej, wymierzenie organowi grzywny w wysokości 300 złotych, zamiast przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej, spełni swoją rolę represyjno-prewencyjną. Sąd miał również na uwadze, że skarżąca Wspólnota w żaden sposób nie uzasadniła wniosku o przyznanie sumy pieniężnej, nie wykazała w jakim stopniu niezałatwienie sprawy w terminie przyczyniło się do wyrządzenia krzywdy, bądź powstania określonej szkody. Jak również i to, że z akt sprawy nie wynika, aby w okresie pozostawania przez organ w bezczynności strona podejmowała jakiekolwiek działania, celem dyscyplinowania organu, poza oczywiście wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, które jest jednakże warunkiem do wniesienia skargi na bezczynność organu. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a, art. 149 § 2, art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.