VII SAB/Wa 41/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Protokolant ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skargi D. P. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego I. umarza postępowanie w zakresie żądania zobowiązania Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do wydania w określonym terminie aktu, II. stwierdza, że bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Wojewoda [...] umorzył postępowanie wznowione na wniosek D. P. zakończone ostateczną decyzją własną z dnia [...] kwietnia 2009 r., którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2005 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę punktu skupu i sprzedaży złomu. Odwołanie od tej decyzji wniosła D. P., które organ pierwszej instancji przesłał z aktami sprawy 1 grudnia 2014 r. (data wpływu). Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 4 stycznia 2015 r., które wpłynęło 8 stycznia 2015 r., D. P. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Następnie pismem z dnia 16 lutego 2015 r. wniosła skargę na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w której domagała się zobowiązania organu do wydania decyzji w terminie 7 dni od daty uwzględnienia skargi, orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał, że organ nie spełnił obowiązku ciążącego na nim z uwagi na treść art. 36 k.p.a., tj. nie zawiadomił skarżącej o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że kompletował materiał dowodowy w sprawie. W piśmie z dnia 15 października 2015 r. skarżąca poinformowała, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję w dniu [...] lipca 2015 r. Na wezwanie Sądu organ, którego bezczynność zaskarżono, nadesłał kserokopię decyzji z dnia [...] lipca 2015 r., którą uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Środkiem zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a. jest przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wnoszone do organu wyższego stopnia, a w przypadku gdy nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Skarżąca pismem z dnia 4 stycznia 2015 r. wezwała organ odwoławczy do usunięcia naruszenia prawa, zatem skarga spełniła formalny warunek dopuszczalności. Dodać należy przy tym, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, to jest do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji i nie jest ograniczona czasowo regulacją zawartą w art. 53 p.p.s.a. W przypadku skargi na bezczynność organu (lub przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania) przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W kontekście rozpoznawanej sprawy należy zaznaczyć, że w sprawach dotyczących rozpoznawania skarg na bezczynność organów administracji publicznej sąd orzeka, biorąc za podstawę stan rzeczy (prawny i faktyczny) istniejący w chwili zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia, a nie w chwili złożenia skargi, co może mieć znaczenie w sytuacji, gdy organ po dniu wniesienia skargi na jego bezczynność - a przed rozpoznaniem sprawy przez sąd - podjął określone działania, tj. wydał akt lub dokonał czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. W takiej sytuacji wniesiona na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. skarga na bezczynność staje się bezskuteczna w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, skoro organ - przed zamknięciem rozprawy i wydaniem rozstrzygnięcia - podjął już określone działania. Należy przyjąć, że jeżeli do dnia orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których wydania domagała się strona, to nie pozostaje już w bezczynności. Postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się zatem bezprzedmiotowe winno w tym zakresie ulec umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a nie ma w takiej sytuacji podstaw do oddalenia skargi, ponieważ powodem oddalenia skargi jest jej bezzasadność (por. uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63). Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że art. 149 § 1 p.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego) polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu (...) w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu, czy bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) miały miejsce z rażącym , bądź nie, naruszeniem prawa. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że "użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. wyrazu >jednocześnie< nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 4171 § 3 Kodeksu cywilnego, wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy więc przyjąć, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a." (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, ONSA/WSA 2013/1/7). Z akt sprawy wynika, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] lipca 2015 r. - a więc już po wniesieniu skargi - wydał decyzję (znak [...]), ustał zatem stan bezczynności w sprawie, co oznacza, że odpadła podstawa do zastosowania art. 149 § 1 zd. 1 p.p.s.a. tj. zobowiązania organu do wydania w określonym terminie decyzji w sprawie odwołania skarżącej. Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku i umorzył postępowanie w tym zakresie. Rozpoznając skargę w pozostałym zakresie, to jest ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami sprawy czynności jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Przejawem rażącego naruszenia art. 35 § 3 k.p.a. w niniejszej sprawie - zdaniem Sądu - jest przede wszystkim okoliczność, że odwołanie zostało przekazane do organu w dniu 1 grudnia 2014 r. Wprawdzie z akt sprawy wynika, że organ odwoławczy zwracał się dwukrotnie do organu I instancji o przesłanie akt sprawy (pismo z dnia 9 grudnia 2014, 29 stycznia 2015 r. oraz 23 marca 2015r.), niemniej przy piśmie z dnia 16 lutego 2015r. (data wpływu do organu odwoławczego 23 lutego 2015r.) organ I instancji przesłał wymienioną w piśmie z dnia 29 stycznia 2015r. dokumentację. Natomiast odnośnie akt dotyczących decyzji z dnia [...] lutego 2010r. znak [...], o przesłanie których organ odwoławczy zwracał się w piśmie z dnia 23 marca 2015r. wskazać trzeba, że nie były one wymagane do rozpatrzenia odwołania skarżącej od decyzji z dnia [...] października 2014 r. Wojewody [...] umarzającej postępowanie wznowieniowe zakończone ostateczną decyzją własną z dnia [...] kwietnia 2009 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2005 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę punktu skupu i sprzedaży złomu, skoro akta sprawy o znaku [...] dotyczyły decyzji z dnia [...] lutego 2010r utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2009r. odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia ww. decyzji z dnia [...] marca 2005 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę punktu skupu i sprzedaży złomu. Jednak, nawet licząc od dnia 23 lutego 2015r. tj. od daty uzupełnienia dokumentacji przez organ I instancji do dnia 3 lipca 2015r. tj. wydania decyzji organ odwoławczy kilkukrotnie przekroczył termin miesięczny na rozpoznanie sprawy wskazany w art. 35 ust. 3 k.p.a. Stanowi to rażące naruszenie tego przepisu unormowań i godzi w przewidzianą w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku, zaś na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. zdanie drugie orzekł jak w pkt. II wyroku.