VII SAB/Wa 42/13

Referendarz sądowy -Katarzyna Pakuła- Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2013 r. po rozpoznaniu wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. C. na bezczynność Starosty [...] postanawia: odmówić M. C. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 31 maja 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy M. C., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona oraz dwoje dzieci. Wnioskodawca podał, że wspólnie z rodziną utrzymuje się z gospodarstwa rolnego w wysokości 954,76 złotych miesięcznie. Wskazał, że posiada dom o pow. 100 m², nieruchomość rolną o pow. 23,23 ha oraz budynek inwentarsko-składowy. Nadto wraz z małżonką posiada samochód z 1997r., ciągnik Ursus oraz urządzenia rolnicze. Wyszczególnił, że ponosi następujące wydatki tj. opłatę za energię elektryczną w wysokości 500.00 złotych, opłatę za wodę około 250,00 złotych, opłatę za gaz w wysokości 100,00 złotych, składkę na ubezpieczenie ( kwartalnie) 732,00 złotych, opłatę za wywóz śmieci i opłatę za telefon w wysokości 100,00 złotych. Wnioskodawca zaznaczył, że zaciągnął z żoną kredyt długoterminowy na budowę budynku inwentarsko-składowego w wysokości 140.000,00 (sto czterdzieści tysięcy) złotych, który spłaca w dwóch ratach w ciągu roku po 6.670,00 złotych. Do wniosku wnioskodawca załączył umowę o kredyt zawartą z bankiem. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponosić kosztów sądowych. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy zarządzeniem z dnia 10 czerwca 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - orientacyjnej wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie siebie i rodziny (żywność, odzież, środki chemiczne itp.), -jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem samochodu oraz ciągnika (paliwo, koszty ubezpieczenia, przeglądy techniczne, naprawy), należało podać ich wysokość, - czy posiada inwentarz żywy, jeśli tak, należało podać jakie zwierzęta hoduje i w jakiej ilości oraz wysokość uzyskiwanych miesięcznie dochodów, - czy uzyskuje dochody ze sprzedaży płodów rolnych (np. zboża, warzyw, owoców) bądź inwentarza żywego, jeśli tak należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu oraz tytuł z jakiego jest on uzyskiwany, -czy otrzymuje zasiłki rodzinne na dzieci, jeśli tak należało wskazać w jakiej wysokości, -jakie ponosi koszty związane z nauką dzieci, -czy uzyskuje dopłaty do posiadanej nieruchomości rolnej, jeśli tak, należało wskazać od kogo, jakiego rodzaju dopłaty i w jakiej wysokości, - czy wnioskodawca i jego małżonka posiadają oszczędności pieniężne, jeśli tak należało podać ich wysokość, - czy wnioskodawca z żoną otrzymują pomoc od rodziny, znajomych, krewnych, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak należało wskazać od kogo i w jakiej wysokości. Powyższe należy wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem, rozpoznania wniosku w oparciu o posiadania dokumenty. W dniu 21 czerwca 2013 r. wpłynęła odpowiedź wnioskodawcy na powyższe. Wnioskodawca podał, że orientacyjnie na wyżywienie czteroosobowej rodziny ubranie, obuwie i środki chemiczne i różne inne potrzeby miesięcznie przeznacza około 3.000,00 złotych. Oświadczył, że ponosi koszty związane z utrzymaniem dzieci tj. zakupem książek, składki na ubezpieczenie, opłaty za przedszkole, zakupem ubrań w wysokości około 2000,00- 3.000,00 złotych. Na ubezpieczenie samochodu, ciągników oraz koszty paliwa, przeglądy techniczne i naprawę przeznacza rocznie około 15.000,00 złotych. Wskazał, że na zakup węgla, nawozów sztucznych i środków ochrony roślin wydają z małżonką około 16.000,00 złotych rocznie. Wyjaśnił, że z małżonką prowadzą hodowlę krów (11 sztuk) oraz od 20 do 22 cielaków. Podał, że uzyskuje dochód z tytułu sprzedaży mleka w wysokości około 2.500,00 złotych miesięcznie oraz z tytułu sprzedaży cieląt około 15.000,00-25.000,00 złotych rocznie. Nadto, wnioskodawca wskazał, że wraz z żoną uzyskuje dopłaty rolnicze do gruntów rolnych w wysokości około od 20.000,00 -25.000,00 złotych rocznie. Skarżący podał, że również otrzymuje zasiłek rodzinny na dzieci w wysokości 212,00 miesięcznie. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r. , poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a ) Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze przedstawione dane w formularzu oraz nadesłanych wyjaśnieniach stwierdzić należy, że wnioskodawca nie znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z podanych danych wynika, że wnioskodawca wraz z żoną i dwójką dzieci utrzymuje się z prowadzenia gospodarstwa rolnego o pow. 23, 23 ha. W formularzu wnioskodawca oświadczył, że z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego uzyskuje z małżonką dochód w wysokości 954,76 złotych miesięcznie. W nadesłanych wyjaśnieniach oświadczył, że uzyskuje z małżonką dochód z tytułu sprzedaży mleka w wysokości około 2.500,00 złotych miesięcznie oraz z tytułu sprzedaży cieląt około 15.000,00-25.000,00 złotych rocznie. Otrzymuje również zasiłek rodzinny na dzieci w wysokości 212,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca wraz z żoną uzyskuje także dopłaty rolnicze do gruntów rolnych w wysokości około od 20.000,00 -25.000,00 złotych rocznie. Wnioskodawca podał, że posiada dom o pow. 100 m², nieruchomość rolną o pow. 23,23 ha oraz budynek inwentarsko-składowy. Nadto wraz z małżonką posiada samochód z 1997r., ciągnik Ursus oraz urządzenia rolnicze. Wskazać należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może ona mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że do takich osób niewątpliwie nie można go zaliczyć. Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy nie może być nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewnione potrzeby bytowe, o czym świadczy wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę wraz z małżonką z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (wskazanego wyżej) oraz wysokość ponoszonych wydatków zarówno związanych z własnym utrzymaniem, stałymi opłatami oraz z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Argumentem za przyznaniem prawa pomocy nie może być również fakt zaciągnięcia przez wnioskodawcę kredytu i konieczności ich spłaty w ratach. Wskazać należy, iż aby uzyskać, a następnie spłacać kredyt skarżący winien uprzednio wykazać wysoką zdolność kredytową, czyli zdolność do terminowej spłaty zadłużenia. Obowiązek zaś spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z wniosku nie wynika, że wnioskodawca ma problemy ze spłatą rat kredytu z uzyskiwanych dochodów. Dbałość o płynność finansową i regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza konieczności regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnym, np. wpisu sądowego. Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. W przedstawionych wyżej okolicznościach oceniono, że ponoszenie kosztów sądowych w całości przez wnioskodawcę nie spowoduje utraty jego płynności finansowej i nie przyczyni się do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy i jego rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.