VII SAB/Wa 60/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tarnowska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. S. o od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 30 września 2016 r. odmawiającego M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. S. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanawia: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 30 września 2016 r. w ten sposób, że przyznać skarżącemu M. S. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek M. S. o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy i nadesłanych dodatkowych wyjaśnień i dokumentów wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz trojgiem dzieci. Dochód miesięczny w rodzinie wnioskodawcy wynosi 1019,61 zł i stanowi go renta skarżącego z [...]. Natomiast wydatki ponoszone przez skarżącego wykazano na kwotę 550 zł. Małżonka wnioskodawcy jest osobą bezrobotną, nie uzyskuje żadnych dochodów. Dzieci skarżącego są studentami nie osiągającymi dochodów. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni ok. 80 m². Strona nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Wnioskodawca wskazał, że posiada długi, dom w którym mieszka otrzymał od matki (na zasadzie umowy dożywocia). W domu mieszka także brat wnioskodawcy, który jest osobą niewidomą. Do wniosku dołączono kopie dokumentów PIT wnioskodawcy, wyciąg z rachunku bankowego skarżącego. Wnioskodawca w piśmie z dnia 1 września 2016 r. wskazał, że córka J. nie otrzymuje obecnie żadnego stypendium, do czerwca 2016 r. pobierała stypendium socjalne. Pozostałe dzieci nie otrzymują stypendiów. Nie otrzymuje od nikogo pomocy, ani świadczeń społecznych. Wskazał, że w chwili sporządzania odpowiedzi dzieci nie było w domu (z uwagi na okres wakacyjny), a z uwagi że są to osoby pełnoletnie wnioskodawca nie ma dostępu do ich kont bankowych. Żona nie posiada konta bankowego. Do ww. pisma skarżący dołączył kopie zaświadczeń z urzędu skarbowego oraz postanowienie WSA w Krakowie z dnia 10 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 694/16 przyznające wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 30 września 2016 r. starszy referendarz odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W ocenie starszego referendarza sądowego skarżący przedstawił swoją sytuację materialną w sposób, który budzi wątpliwości co do faktycznych możliwości finansowych wnioskodawcy. Z przedstawionych we wniosku danych nie wynika jednoznaczny obraz wnioskodawcy jako osoby ubogiej. Sprzeciw od powyższego postanowienia starszego referendarza sądowego wniósł skarżący domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podniósł, że referendarz sądowy błędnie ocenił sytuację finansową i majątkową skarżącego i jego rodziny. Dodatkowo powołał się na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 10 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 694/16 przyznające skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że postępowanie sądowe zostało w niniejszej sprawie wszczęte w dniu 15 marca 2016 r., a więc po wejściu w życie zmian wprowadzonych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), które weszły w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – zwanej dalej p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym po dniu 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę przedstawione informacje, przede wszystkim zawarte w formularzu wniosku PPF, i w dodatkowych wyjaśnieniach, a także we wniesionym sprzeciwie oraz porównując je z obciążeniami wynikającymi z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika i obowiązkiem ponoszenia kosztów w niniejszej sprawie, oraz mając na uwadze ewentualne przyszłe koszty sądowe, uznano, że w sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie, przy dochodzie wynoszącym 1019,61 zł (renta skarżącego) na pięcioosobową rodzinę oraz wskazanych wydatkach w kwocie 550 ponieść całości kosztów postępowania sądowego. Wobec powyższego Sąd uznał, że zasadne jest przychylenie się do wniosku i zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych, a także ustanowienie dla skarżącego adwokata z urzędu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji.