VII SAB/Wa 60/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 30 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. S. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanawia: odmówić M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Skarżący w formularzu PPF wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną U. S. oraz trojgiem dzieci: synem Ł., córką A. i córką J. Dochód miesięczny w rodzinie wnioskodawcy wynosi 1019,61 zł i stanowi go renta skarżącego z MSW. Małżonka wnioskodawcy jest osobą bezrobotną, nie uzyskuje żadnych dochodów. Dzieci skarżącego są studentami nie osiągającymi dochodów. W skład majątku M. S. wchodzi dom o powierzchni ok. 80 m². Strona nie dysponuje on zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Wnioskodawca wskazał, że posiada długi, dom w którym mieszka otrzymał od matki (na zasadzie umowy dożywocia). W domu mieszka także brat wnioskodawcy, który jest osobą niewidomą. Do wniosku dołączono kopie dokumentów PIT wnioskodawcy, wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawcy. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 18 sierpnia br. wydanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - wyjaśnienia czy córka J. S. otrzymuje stypendium naukowe, socjalne itp., poinformowano wnioskodawcę, że w przesłanych dokumentach źródłowych (wyciąg z rachunku bankowego istnieje pozycja z dnia 13 czerwca 2016 r. w wys. 225 zł. z tytułu stypendium), - wskazania czy pozostałe dzieci wnioskodawcy pracują, czy uczą się, jeżeli uzyskują dochody (wynagrodzenie za prace, stypendia naukowe, socjalne itp.) należało je wskazać, - wskazania na jaki cel wnioskodawca zaciągnął kredyty, ile tych kredytów wnioskodawca posiada, w jakiej wysokości zostały zaciągnięte, jakie pozostały kwoty do spłaty i jaka jest miesięczna rata każdego z nich, - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, jeżeli tak należało wskazać na czym ona polega, - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak to należało nadesłać kserokopie ostatnich decyzji przyznających pomoc, - nadesłania kopii dokumentu PIT rozliczenia podatku dochodowego za 2015 r., osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, które dokonywały rozliczenia z urzędem skarbowym, - nadesłania kopii wyciągu bankowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą za trzy ostatnie miesiące, które posiadają rachunek bankowy, - wyjaśnienia z jakiego tytułu pochodzą wpłaty własne wyszczególnione na nadesłanych wyciągach z konta bankowego wnioskodawcy: - 200 zł. z dnia 7 maja 2016 r.; - 500 zł. z dnia 27 czerwca 2016 r.; - 1 000 zł. z dnia 11 czerwca 2016 r.; - 260 zł. z dnia 16 czerwca 2016 r.; - 1 500 zł. z dnia 8 czerwca 2016 r.; - 700 zł. z dnia 16 lipca 2016 r.; - 300 zł. z dnia 23 lipca 2016 r. Wnioskodawca w piśmie z dnia 1 września 2016 r. wskazał, że córka J. S. nie otrzymuje obecnie żadnego stypendium, do czerwca 2016 r. pobierała stypendium socjalne. Pozostałe dzieci nie otrzymują stypendiów. Wypłaty za kredyty znajdują się na załączonym do formularza PPF wyciągu. Wnioskodawca wskazał, że nie pamięta na jaki cel wziął kredyty, gdyż zaciągnął je dawno temu. Na chwilę obecną zostały najprawdopodobniej dwa. Nie otrzymuje od nikogo pomocy, ani świadczeń społecznych. Wskazał, że w chwili sporządzania odpowiedzi dzieci nie było w domu (z uwagi na okres wakacyjny), a z uwagi że są to osoby pełnoletnie wnioskodawca nie ma dostępu do ich kont bankowych. Żona nie posiada konta bankowego. Kwoty, które wnioskodawca wpłacał w dniach wskazanych w zarządzeniu Sądu są to kwoty za ubezpieczenie za śmierć teścia wnioskodawcy oraz kwoty otrzymane od matki wnioskodawcy w celu dokonywania dla niej zakupów. Do ww. pisma wnioskodawca dołączył kopię postanowienia WSA w Krakowie przyznające wnioskodawcy prawo pomocy. Kopie zaświadczeń z urzędu skarbowego. W niniejszej sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu adwokata z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Rozpoznając wniosek M. S. należy wskazać, że wnioskodawca przedstawił swoją sytuację materialną w sposób, który budzi wątpliwości co do faktycznych możliwości finansowych wnioskodawcy. Z przedstawionych we wniosku danych nie wynika jednoznaczny obraz wnioskodawcy jako osoby ubogiej. Wskazać należy, że wnioskodawca wprawdzie udokumentował, że otrzymuje niewysoką rentę i poparł tę okoliczność nadesłaniem wyciągu z rachunku bankowego oraz kopią dokumentów PIT, dalej wnioskodawca nadesłał kopie zaświadczeń z urzędu skarbowego o dochodach rodziny. Jednakże w sprawie budzą wątpliwość orzekającego starszego referendarza sądowego inne okoliczności. Przede wszystkim wątpliwości budzi fakt utrzymywania się rodziny wnioskodawcy tylko z dochodu renty w wysokości 1019 zł. z których 550 zł to stałe wydatki, do których nie wliczono kosztów związanych ze studiami dzieci (dojazdy na uczelnie, zakup podręczników), podatków, wydatków związanych z samochodem (paliwo, ubezpieczenie, przeglądy). Na żywność, środki czystości, ubrania, leki (wnioskodawca otrzymuje rentę) dla pięcioosobowej rodziny przeznaczane byłoby wg oświadczenia tylko 469 zł. Utrzymanie z takiej kwoty pięcioosobowej rodziny nie jest możliwe. Natomiast wnioskodawca zaznaczył, że nie otrzymuje pomocy ani od rodziny, ani z pomocy społecznej. Z uwagi na powyższe uznano, że rodzina wnioskodawcy posiada dodatkowe nie wskazane w formularzu źródła dochodu. Dalej wątpliwości budzi fakt, że wnioskodawca nie jest w stanie sprecyzować jakie posiada długi (w formularzu wnioskodawca ogólnie wskazał, że posiada jedynie długi, na których spłatę przeznacza 150 zł.). Jednakże na pytanie Sądu nie udzielił jasnej odpowiedzi ile ma kredytów (udzielona odpowiedź "najprawdopodobniej dwa") na jaki cel zostały zaciągnięte, jaka kwota pozostała do spłaty, jaka jest miesięczna rata. Ma to o tyle znaczenie, że okoliczność zaciągnięcia kredytów np. konsumpcyjnych (chociażby na zakup urządzeń rtv), nie mogła by być uznana za okoliczność przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy. Kolejne wątpliwości co do trudnego stanu majątkowego rodziny wnioskodawcy budzi fakt, że dzieci wnioskodawcy wyjeżdżają na wakacje. W piśmie z dnia 1 września 2016 r. wnioskodawca ustosunkowując się do obowiązku nadesłania wyciągów z rachunku bankowego wskazał, że nie może tego uczynić, gdyż w chwili sporządzania ww. pisma dzieci wnioskodawcy nie było w domu (okres wakacyjny), a z uwagi że są to osoby pełnoletnie wnioskodawca nie ma dostępu do ich kont bankowych. Powyższa okoliczność wskazuje, że rodzinę wnioskodawcy stać nie tylko na zaspokajanie najpilniejszych potrzeb (potrzeby żywnościowe, mieszkaniowe i zdrowotne), ale także na gromadzenie środków, które można wykorzystać i przeznaczyć na wyjazdy wakacyjne. Nie można ponadto jednoznacznie stwierdzić, że strona nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką i bratem, którzy chociażby w części wspólnie finansują stałe opłaty związane z mieszkaniem we wspólnym domu. Ponadto wskazano, że żona wnioskodawcy jest osobą bezrobotną i zajmuje się domem. Wnioskodawca nie wskazał jednocześnie by istniały przeciwskazania do pracy zarobkowej żony (całkowita lub częściowa niezdolność do pracy). Skoro żona wnioskodawcy posiada możliwości zarobkowe to powinna dążyć do poprawy sytuacji finansowej i majątkowej rodziny. Wnioskodawca nie wykazał zaś, by małżonka podjęła jakiekolwiek starania w celu poprawy sytuacji bytowej. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdza w swoich orzeczeniach, że w sytuacji nieusprawiedliwionego niewykorzystywania możliwości zarobkowych, jak i niepodejmowania działalności zarobkowej, przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie jest wykluczone (por. postanowienie NSA z 16 lipca 2015 r., I OZ 672/15). Okoliczność pozostawania osobą bezrobotną i nieposzukiwanie pracy zarobkowej nie może stanowić przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy i przerzucanie faktycznego utrzymania rodziny wnioskodawcy na społeczeństwo. Również to, że strona nie korzysta ze świadczeń społecznych wskazuje, że jej sytuacja materialna nie jest na tyle zła, by taka pomoc była konieczna, pomimo, że jak wynika z przedstawionych dochodów (203 zł na osobę), pomoc taka z pewnością została by udzielona. Z powyższych względów uznano, że wniosek nie przedstawia faktycznych możliwości finansowych wnioskodawcy i odmówiono przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.