VII SAB/Wa 66/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Protokolant Specjalista Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2013 r. sprawy ze skargi M. P., M. K. i T. K. na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej I. zobowiązuje Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011r., nr [...], znak: [...], w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienie się niniejszego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz M. P., M. K. i T. K. kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem niniejszego postępowania jest skarga T. K., M. P. i M. K. skierowana do Sądu za pośrednictwem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, na bezczynność Ministra w sprawie wywołanej wnioskiem z dnia 22. lutego 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., numer [...], znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów: Miasto [...], obręb [...][...], ark. 28, dz. o nr ewid.: [...]. Strona skarżąca podniosła, że wnioskiem z dnia 22 lutego 2013 r. zwróciła się do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], znak sprawy [...], o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów: Miasto [...], obręb [...][...], ark. 28, dz. o nr ewid.: [...]. W odpowiedzi na powyższy wniosek Minister poinformował skarżących - pismem z dnia 22 marca 2013 r. - iż powyższy wniosek nie może zostać rozpoznany, albowiem przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, pod sygn. akt: VII SA/Wa 2931/12 zawisła sprawa wywołana skargą z dnia 12. listopada 2012 r. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r., znak sprawy [...], utrzymujące w mocy postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]. lutego 2012 r., znak sprawy [...], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., znak sprawy: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów: Miasto [...], obręb [...][...], ark. 28, dz. o nr ewid.: [...]. Wobec powyższego - pismem z dnia 2 lutego 2013 r. - skarżący wezwali Ministra do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezałatwieniu sprawy w terminie. Minister - pismem z dnia 7 maja 2013 r. - podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W związku z powyższym strona skarżąca w skardze wniosła o: zobowiązanie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do rozpatrzenia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia temu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia Sądu - wniosku skarżących z dnia 22 lutego 2013r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów: Miasto [...], obręb [...][...], ark. 28, dz. o nr ewid.: [...], stwierdzenie, że bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w rozpoznawaniu ww. sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, z uwzględnieniem uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o oddalenie skargi podnosząc, ż pismami z dnia 22 marca 2013 r., znak: [...] i z z dnia 7 maja 2013 r., znak: [...], powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, poinformował pełnomocnika Skarżących, iż do czasu zakończenia postępowania sądowego, zainicjowanego skargą z dnia 12 listopada 2012 r., niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania administracyjnego z wniosku z dnia 22 lutego 2013 r. Ponadto organ wskazał, iż odmowa rozpoznania przedmiotowego wniosku nie jest podyktowana brakiem działania z jego strony, lecz brakiem kompetencji organu administracji publicznej do ingerencji w przedmiot postępowania, który został oddany pod kognicję sądu administracyjnego. Minister wyjaśnił również, iż rozpozna przedmiotowy wniosek niezwłocznie po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego i przesłaniu organowi prawomocnego wyroku Sądu. W ocenie organu wszczęcie postępowania na skutek złożonego przez Skarżących wniosku z dnia 22 lutego 2013 r. jest na obecnym etapie niedopuszczalne, ponieważ wniosek Skarżących z dnia 23 września 2011 r., jak również wniosek z dnia 22 lutego 2013 r. dotyczyły stwierdzenia nieważności tego samego rozstrzygnięcia tj. decyzji Wojewody [...]. Powyższe wnioski wyrażały to samo żądanie stron i były oparte na tych samych podstawach. Zatem uwzględnienie żądania Skarżących dotyczącego rozpoznania sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 22 lutego 2013 r., wobec sprawy zawisłej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2931/12, oddalającego skargę na postanowienie Ministra z dnia [...] października 2012 r., znak: [...]. utrzymujące w mocy postanowienie Ministra z dnia [...] lutego 2012 r.. znak sprawy: [...], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z wniosku z dnia 23 września 2011 r.. prowadziłoby do istnienia dwóch równoległych postępowań w przedmiocie stwierdzenia. Niedopuszczalne jest również, zdaniem Ministra, wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 61 a § 1 kpa ze względu na zawisłość przedmiotowej kwestii przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zdaniem Ministra, każde rozstrzygniecie dokonane przez organ administracji w przedmiocie niniejszego wniosku prowadziłoby do zbędnego mnożenia postępowań i kumulowania dwutorowości postępowań nadzwyczajnych. Działanie takie jest niecelowe ze względu na zasadę ekonomiki procesowej oraz ochronę i autorytet orzeczeń wydawanych przez organy administracji publicznej, jak również wagę decyzji administracyjnych oraz orzeczeń sądowych, które w przypadku wydania kolejnego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek z dnia 22 lutego 2013 r. prowadziłoby do zaistnienia dwóch rozstrzygnięć Ministra dotyczących tej samej kwestii (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2005 r. sygn. akt II OSK 212/05). W ocenie Ministra zastosowane przez organ działania, to jest poinformowanie pełnomocnika Skarżących o charakterze i okolicznościach sprawy (dwutorowości post nadzwyczajnych) wyczerpywały w takiej sytuacji wszelkie możliwości działania organu. Nie można zatem przypisać organowi bezczynności w załatwianiu niniejszej sprawy przy uwzględnieniu zbiegu dwutorowości nadzwyczajnych postępowań kontrolnych (którą to dwutorowość sam pełnomocnik Skarżących stworzył, dublując tryby kontroli administracyjnej i sądowoadministracyjnej . Zdaniem Ministra ratio legis przepisów art. 35 i art. 36 kpa ma na celu uspraw postępowania administracyjnego, zapewnienie obywatelowi pewności rozpoznania organ jego sprawy w określonym terminie. Temu samemu celowi przyświeca orzecznictwo powstałe na gruncie powyższych przepisów. Niezależnie od powyższej argumentacji Minister wyjaśnił, ze w pismach kierowanych do pełnomocnika Skarżących informował, iż wniosek z dnia 22 marca 2013 r. zosta rozpoznany niezwłocznie po prawomocnym zakończeniu postępował sądowoadministracyjnego w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z naczelną zasadą postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 12 k.p.a. organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługują się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Art. 35 § 1 i 3 k.p.a. stanowi, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególne skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W sprawie bezsporne jest, że żądanie wszczęcia postępowania miało miejsce w dniu 22 lutego 2013r. Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku bezczynności organu tj. w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym zgodnie z art. 36 lub 37 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego(Dz. U. Nr 98, poz. 1071 tekst jedn. z późn. zm.) stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Dopiero w przypadku dalszej zwłoki w załatwieniu sprawy stronie służy skarga do sądu administracyjnego. Oceniając czy organ pozostaje w bezczynności sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Zgodnie z treścią przepisu art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z § 2 pkt 8 powyższego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. innymi na bezczynność organów. Wyjaśnienie organu, że wszczęcie postępowania na skutek złożonego przez Skarżących wniosku z dnia 22 lutego 2013 r. jest na obecnym etapie niedopuszczalne, ponieważ wniosek Skarżących z dnia 23 września 2011 r., jak również wniosek z dnia 22 lutego 2013 r. dotyczyły stwierdzenia nieważności tego samego rozstrzygnięcia tj. decyzji Wojewody [...] jest uzasadniony skoro wcześniej podjęte zostało postępowanie na żadanie strony, wyrażające to samo żądanie stron oparte na tych samych podstawach, lecz nie zwalnia to organu od konieczności rozpoznania każdego żądania strony. Pokreślić należy, iż zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20. lipca 1999 r. organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zatem konsekwencją przyjętego przez organ w/w poglądu, iż nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przez organ administracji, w sytuacji, gdy organ rozpoznał już wcześnie identyczne żądanie, a orzeczenie taki jest kontrolowane w postępowaniu sądowym, powinno być postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 61 a § 1 k p a., bowiem wcześniejsze orzeczenie organu dot tego samego przedmiotu ma walor rozstrzygnięcia ostatecznego. Nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie. Nie wydając jednak rozstrzygnięcia dot. kolejnego żadania w tej samej sprawie, organ dopuszcza się bezczynności. Zgodnie z art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd zobowiązał Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do wydania w określonym terminie aktu. Mając jednak na względzie to, że skala przekroczenia terminu załatwienia sprawy nie była znaczna, a organ w sposób wyczerpujący informował stronę o przyczynach nierozpoznawania kolejnego żądania, to stwierdzona bezczynność nie miała w ocenie Sądu charakteru rażącego. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.