VII SAB/Wa 78/16
WyrokWSA w Warszawie2017-01-23
Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Izabela Ostrowska, Mirosława Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. przewlekle prowadził postępowanie w sprawie budynku gospodarczego z odstępstwem od pozwolenia na budowę oraz samowolnej zmiany jego sposobu użytkowania, i czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z rażącym naruszeniem prawa. Ponad dziesięcioletnia zwłoka w załatwieniu sprawy, wielokrotne uchylanie decyzji przez sądy administracyjne oraz nieuzasadnione zawieszanie postępowania stanowiły podstawę do uznania, że organ nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki.Stan faktyczny
Skarżący E. P. i P. P. wnieśli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. w sprawie budynku gospodarczego z odstępstwem od pozwolenia na budowę i samowolnej zmiany jego sposobu użytkowania. Postępowanie administracyjne w tej sprawie, zapoczątkowane w 2003 r., charakteryzowało się licznymi decyzjami, uchyleniami, zawieszeniami i ponownymi rozpatrywaniem sprawy przez różne instancje, co doprowadziło do ponad dziesięcioletniego okresu bezskutecznego procedowania.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. postępowania w sprawie wybudowania budynku gospodarczego z odstępstwem od pozwolenia na budowę oraz samowolnej zmiany jego sposobu użytkowania, stwierdził, że miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oraz zasądził od organu na rzecz skarżących kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska ( spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi E. P. i P. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. I. stwierdza przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. postępowania w sprawie wybudowania budynku gospodarczego z odstępstwem od pozwolenia na budowę oraz samowolnej zmiany jego sposobu użytkowania na działce przy ul. [...] w J., II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz skarżących E. P. i P. P. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu [...] sierpnia 2016 r. E. P. i P. P. (dalej jako skarżący) wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. w sprawie wybudowania budynku gospodarczego z odstępstwem od pozwolenia na budowę oraz samowolnej zmiany jego przeznaczenia na mieszkalne na działce w J. przy ul. [...]. Skarżący wnieśli o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa oraz o zwrot kosztów postepowania.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. prowadził postępowanie w sprawie budynku gospodarczego bliźniaczego wybudowanego na nieruchomości położonej przy ul. [...] i [...] w J.. Prowadzenie postępowanie wykazało, że przedmiotowy budynek został wybudowany przez R. S. i H. S. na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] grudnia 1976 r. Burmistrza Miasta J..
Podczas przeprowadzonych w dniu [...] marca 2003 r. czynności kontrolnych organ ustalił, że przedmiotowy budynek został wybudowany z istotnymi odstępstwami od warunków pozwolenia na budowę – m.in. obiekt został przesunięty w kierunku działki o nr ew. [...] obr. [...]. Budynek gospodarczy w zabudowie bliźniaczej na ww. nieruchomości był realizowany w okresie od 1977 r. do 1983 r. Inwestorzy dołączyli do akt sprawy oświadczenie A. P. z dnia [...] lutego 2003 r. w którym ww. potwierdził, że przesunięcie budynku nastąpiło za zgodą jego rodziców.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją Nr [...] znak [...] z dnia [...] maja 2003 r. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte w dniu [...] października 2002 r. w sprawie wybudowania budynku gospodarczego na działce w J. przy ul. [...] z odstępstwem od warunków pozwolenia na budowę, a decyzją Nr [...] znak [...] z dnia [...] maja 2003 r. umorzył postępowanie w sprawie wybudowania budynku gospodarczego na działce w J. przy ul. [...] z odstępstwem od warunków pozwolenia na budowę.
W wyniku złożonych odwołań od powyższych decyzji, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W., decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. oraz decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., utrzymał w mocy zaskarżone akty administracyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skarg E. i P. P. na ww. decyzje organu nadzoru budowlanego II instancji, uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji (wyrok z dnia: 16 czerwca 2005 r. sygn. akt VII SA/WA 1308/04, oraz wyrok z dnia 16 czerwca 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 1321/04).
W dniu [...] sierpnia 2006 r. B. J. wystąpiła do organu powiatowego z zawiadomieniem o zakończeniu budowy i przystąpieniu do użytkowania budynku gospodarczego adaptowanego na cele mieszkalne usytuowanego przy ul. [...] w J..
Następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania budynku gospodarczego bliźniaczego na nieruchomości położonej przy ul. [...] i [...] jako bezprzedmiotowe, gdyż budynek gospodarczy w zabudowie bliźniaczej na ww. posesji został przyjęty do użytkowania.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Ponadto z uwagi na fakt, iż skarżący w swoich pismach adresowanych do PINB w O. występowali o zamurowanie trzech okien i usunięcie rur skierowanych na działkę nr ew. [...] obr. [...], organ I instancji decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. odmówił wydania nakazu zamurowania ww. okien i usunięcia rur.
W dalszej kolejności PINB w O. decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r., po rozpatrzeniu wniosku E. i P. P., odmówił wniesienia sprzeciwu do użytkowania budynku gospodarczego adaptowanego na cele mieszkalne usytuowanego przy ul. [...] w J..
Ponadto [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2007 r., stwierdził nieważność decyzji Nr [...] z dnia [...] października 2004r., udzielającą R. S. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego wybudowanego na ww. nieruchomości.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2008 r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. uchylił decyzję Nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania oraz decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r., znak [...], utrzymał w mocy decyzję [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r., odmawiającą wniesienia sprzeciwu do użytkowania budynku gospodarczego adaptowanego na cele mieszkalne usytuowanego na nieruchomości przy ul. [...] w J..
Następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., PINB w O. nałożył na R. S. obowiązek sporządzenia i przedłożenia w wyznaczonym terminie czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany dokonane w trakcie realizacji budynku gospodarczego w zabudowie bliźniaczej adaptowanego na cele mieszkalne położonego na nieruchomości przy ul. [...] w J., zaś [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie powiatowego organu nadzoru budowlanego.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. organ wojewódzki po rozpatrzeniu wniosku R. S. z dnia [...] września 2010 r., uzupełnionego pismem z dnia [...] listopada 2010 r., wznowił postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z dnia [...] marca 2010 r.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r., organ powiatowy zawiesił postępowanie w sprawie budynku gospodarczego w zabudowie bliźniaczej adaptowanego na cele mieszkalne położonego na nieruchomości przy ul. [...] w J. do czasu uzyskania przez R. S. ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, z uwagi na fakt, że decyzja o warunkach zabudowy z dnia [...] czerwca 2004 r. została uchylona przez WSA w Warszawie.
W wyniku złożonego zażalenia na powyższe postanowienie, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lutego 2011r., utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie organu powiatowego.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r., [...] WINB odmówił uchylenia decyzji Nr [...] z dnia [...] marca 2010 r., którą Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., znak [...], utrzymał w mocy.
W dalszej kolejności Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., znak [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2010 r., Nr [...].
Jednocześnie wyrokiem z dnia [...] października 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 905/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił rozstrzygnięcie [...] WINB Nr [...] z dnia 10 lutego 2011r. wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania.
Ponownie rozpoznając sprawę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem Nr [...] z dnia [...] marca 2012 r., uchylił postanowienie PINB w O.Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r.
Następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nakazał R.S. rozbiórkę budynku gospodarczego w zabudowie bliźniaczej adaptowanego na cele mieszkalne położonego na nieruchomości przy ul. [...] w J..
Powyższa decyzja została uchylona decyzją [...] WINB Nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Ponadto Starosta O. decyzją Nr [...] r. z dnia [...] maja 2012 r., uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 1976 r. wydaną przez Burmistrza Miasta J., znak [...], udzielającą pozwolenia na budowę budynku gospodarczego, bliźniaczego, murowanego, na terenie nieruchomości/działki w J. przy ul. [...].
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nałożył na R. S. obowiązek uzupełnienia projektu budowlanego zamiennego budynku gospodarczego z przeznaczeniem na cele mieszkalne usytuowanego na dz. nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w J., w terminie 60 dni od dnia otrzymania postanowienia
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., PINB w O. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dot. budynku gospodarczego z przeznaczeniem na cele mieszkalne usytuowanego na dz. nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w J., do czasu ostatecznego zakończenia postępowania prowadzonego przez Burmistrza Miasta J. dotyczącego wydania decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2012 r., o warunkach zabudowy na przedmiotowy budynek.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości postanowienie PINB w O. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji.
W dalszej kolejności postanowieniem Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., PINB w O. zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie budynku gospodarczego z przeznaczeniem na cele mieszkalne usytuowanego na dz. nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w J. do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi złożonej przez E. i P. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., którą organ uchylił decyzję PINB w O. nakazującą R. S. w rozbiórkę budynku gospodarczego.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości postanowienie PINB w O. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., i zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne prowadzone przed organem I instancji w sprawie budynku gospodarczego położonego na dz. nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w J. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w przedmiocie decyzji [...] WINB Nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r.
Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 882/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie [...] WINB Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego.
Ponownie rozpoznając sprawę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., uchylił w całości zaskarżone postanowienie PINB w O. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., i na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne prowadzone przed organem I instancji w sprawie budynku gospodarczego położonego na dz. nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w J. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. do czasu ostatecznego zakończenia postępowania dotyczącego wydania decyzji o warunkach zabudowy na przedmiotowy budynek.
Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1511/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie [...] WINB Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., PINB w O. wyznaczył nowy termin do rozpatrzenia przedmiotowego postępowania.
W dniu [...] września 2015 r. pracownicy powiatowego nadzoru budowlanego przeprowadzili czynności kontrolne na terenie nieruchomości przy ul. [...] w J. podczas których stwierdzono, iż przedłożony projekt zamienny jest zgodny ze stanem faktycznym.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] października 2015 r., PINB w O. wyznaczył nowy termin do rozpatrzenia niniejszego postępowania.
Następnie postanowieniem Nr [...] z dnia [...] października 2015 r., organ powiatowy nałożył obowiązek uzupełnienia projektu budowlanego zamiennego budynku gospodarczego z przeznaczeniem na cele mieszkalne, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonywanych robót budowlanych, przy budowie ww. budynku usytuowanego na dz. nr ew. [...] obr. [...] położonej przy ul. [...] w J., w terminie 60 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia
W dalszej kolejności PINB w O. pismem z dnia [...] października 2015 r. zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami przedmiotowej sprawy, uzyskania wyjaśnień, składania wniosków i zastrzeżeń, w każdym stadium postępowania.
Pismem z dnia [...] października 2015 r. Archiwum Państwowe w W. Oddział w O. poinformowało, że w zespole [...] Urzędu Miejskiego w J. [1969] 1971 - 1990 [2009-2010], nie odnaleziono decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] grudnia 1976 r., znak [...], zezwalającej na budowę budynku gospodarczego, bliźniaczego w J. przy ul. [...], wydanej przez Naczelnika Miasta J. dla R.S. i H. S..
W dniu [...] listopada 2015 r. R. S. przedłożył do akt sprawy 4 egz. uzupełnionego projektu budowlanego zamiennego budynku gospodarczego w zabudowie bliźniaczej na dz. nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w J..
W dalszej kolejności w dniu [...] listopada 2015 r. Starosta O. pismem z dnia [...] listopada 2015 r. przekazał akta sprawy dot. decyzji Nr [...] z dnia [...] maja 2005 r., znak [...]. Ponadto wskazał, iż decyzja z dnia [...] grudnia 1976 r., znak [...], została uchylona decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2012 r., znak [...].
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., znak [...], PINB w O. wyznaczył nowy termin do rozpatrzenia niniejszego postępowania.
Podczas wizji przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. stwierdził zgodność projektu zamiennego ze stanem faktycznym. Jednak z uwagi na istnienie trzech okien od strony skarżących nakazano R. S., w terminie 7 dni, do stawienia się w PINB w O. w celu wypożyczenia dokumentacji i dokonania w niej korekty, tj. w miejscu istniejących okien zaprojektować luksfery.
Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. organ powiatowy zawiadomił strony, na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., o możliwości zapoznania się z aktami przedmiotowej sprawy, uzyskania wyjaśnień, składania wniosków i zastrzeżeń, w każdym stadium postępowania.
W dniu [...] lutego 2016 r. do organu powiatowego wpłynęło pismo E. P. z dnia [...] lutego 2016 r. z zastrzeżeniami do prowadzonego postępowania.
Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., zatwierdzono projekt budowlany zamienny uwzględniający zmiany dokonane w trakcie realizacji budynku gospodarczego z przeznaczeniem na cele mieszkalne usytuowanego na działce nr ew. [...] obr. [...] położonej przy ul. [...] w J. oraz udzielono pozwolenia na wznowienie robót budowlanych w celu doprowadzenia przedmiotowej inwestycji do zgodności z prawem, zgodnie z projektem budowlanym zamiennym.
W dniu [...] maja 2016 r. skarżący E. P. i P. P. złożyli do organu wojewódzkiego zażalenie na przewlekłe prowadzenie postepowania przez PINB w O..
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] uznał zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania za zasadne, a ponadto decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. utrzymał w mocy decyzję PINB w O. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. dotyczącą zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję [...] WINB z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] wnieśli E. P. i P. P.. Powyższa skarga została pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. przekazana przez [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru do sądu administracyjnego.
Następnie w dniu [...] sierpnia 2016 r., do organu powiatowego wpłynęła skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O..
W dniu [...] września 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. przekazał skargę do sądu administracyjnego wnosząc o jej oddalenie, bowiem w ocenie organu brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.
.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, w myśl z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – powoływanej jako: Ppsa ), sprowadza się do badania zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ppsa przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów ustawy procesowej wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci – bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Z treści art. 52 § 1 i § 2 ppsa wynika, że wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. W myśl art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 – w wersji obowiązującej na dzień orzekania w niniejszej sprawie, powoływanej jako: Kpa) takim środkiem zaskarżenia, służącym zwalczaniu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ właściwy w sprawie, jest zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
W dniu [...] maja 2016 r. skarżący E. P.i P. P. złożyli do organu wojewódzkiego zażalenie na przewlekłe prowadzenie postepowania przez PINB w O..
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] uznał zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania za zasadne.
W postępowaniu sądowym wszczętym skargą na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym, określonym zgodnie z art. 35 Kpa, ewentualnie przedłużonym przez organ na zasadach określonych w art. 36 Kpa lub w innym, wynikającym z przepisów prawa materialnego, terminie.
Przechodząc do rozważań czy w rozpatrywanej sprawie doszło do zarzuconej w skardze przewlekłości w załatwieniu sprawy wybudowania budynku gospodarczego z odstępstwem od pozwolenia na budowę oraz samowolnej zmiany sposobu użytkowania na działce przy ul. [...] w J. to, odnosząc się do tak sformułowanego przedmiotu zaskarżenia, tytułem wstępu należy wskazać, iż zgodnie z art. 12 § 1 Kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia – o czym stanowi art. 7 i art. 77 § 1 Kpa.
Z kolei w myśl art. 35 § 1 i 3 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Takie brzmienie, powyższy przepis, uzyskał z dniem 17 maja 2011 r. w wyniku jego nowelizacji dokonanej ustawą z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173). Konstrukcja tego przepisu wyróżnia dwie odrębne od siebie instytucje, a mianowicie skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania.
Podkreślić należy, że w poprzednim stanie prawnym w orzecznictwie sądów administracyjnych bezczynność organu była utożsamiana zarówno z niepodjęciem w ustalonym terminie przez organ żadnych czynności w sprawie, jak i z nie zakończeniem w terminie postępowania mimo podejmowania czynności w postępowaniu.
W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy , nie budzi wątpliwości Sądu, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym w sprawie niniejszej termin na wydanie decyzji wynosił 30 dni licząc od daty wpływu wniosku o wszczęcie postępowania.
Jak wskazuje sam organ pierwsze czynności kontrolne przeprowadzone na nieruchomości położonej przy ul. [...] w J. miały miejsce w dniu [...] kwietnia 2003r. , podczas których stwierdzono, iż przedmiotowy budynek został wybudowany z istotnymi odstępstwami od pozwolenia na budowę. Prowadzone w tym przedmiocie postępowanie było przedmiotem wielokrotnych rozstrzygnięć wydawanych przez organy nadzoru budowlanego zarówno w trybie zwykłym jak i nadzwyczajnym, które jednak w większości nie spotykały się z akceptacja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sad także uchylał postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania uznając , iż brak było przesłanek do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.( wyrok z dnia 10 października 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 905/11 , wyrok z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 882/13 oraz wyrok z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1511/14).
Już sama próba trzykrotnego nieuzasadnionego zawieszenia postępowania spowodowała rażącą przewlekłość postępowania. Uwaga ta dotyczy także wydawanych rozstrzygnięć dotkniętych wadami wpływającymi na wynik sprawy.
Należy uznać, iż postępowanie w sprawie prowadzone było w sposób nieefektywny, czynności wykonywano w dużym odstępie czasowym lub wykonywano czynności pozorne świadczące o tym , iż formalnie organ nie jest bezczynny, które jednak w żaden sposób nie przybliżały organu do końcowego załatwienia sprawy.
Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie ponad dziesięcioletnia przewlekłość– jest naganna i nosi także cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisu art.35 kpa można bowiem uznać jego oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA).
Taki brak aktywności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. w rozpoznaniu sprawy miał , w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie miejsce.
Stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W wyroku z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2440/15 Naczelny Sad Administracyjny wyjaśnił, że pod pojęciem "rażącego naruszenia prawa", w odniesieniu do przewlekłości postępowania, należy rozumieć takie działania lub zaniechania organu prowadzącego postępowanie, które w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostają w sprzeczności z obowiązkiem podejmowania czynności zmierzających bezpośrednio do załatwienia w terminie rozpoznawanej sprawy administracyjnej. W szczególności chodzi tu o przypadki przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie mają uzasadnienia ani w stopniu skomplikowania sprawy, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego, ani w ilości spraw do załatwienia przez organ, ani w ilości wniosków procesowych składanych przez strony. NSA podkreślił, że przewlekłość postępowania ma miejsce, jeżeli organ prowadzący postępowanie nie podejmuje czynności niezbędnych do załatwienia sprawy lub dokonuje czynności zbędnych (niepotrzebnych) do jej załatwienia, a więc wtedy gdy tylko pozoruje swoją aktywność.
O kosztach postępowania, obejmujących zwrot na rzecz skarżących od organu uiszczonego wpisu od skargi, Sąd orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło