VII SAB/Wa 84/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyznania renty postanawia odrzucić skargę. Pismem datowanym na 9 maja 2009 r., J. S. reprezentowany przez opiekuna prawnego J. S. wniósł skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyznania renty przez francuską instytucję ubezpieczeniową. W uzasadnieniu wskazał, iż 24 kwietnia 2008 r. wysłał do ZUS pismo z prośbą o interwencję, ZUS przekazał pismo do organu francuskiego i do chwili obecnej organ francuski nie nadesłał żadnej odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przesłankami tymi są niewłaściwość sądu, wniesienie skargi po terminie, nieuzupełnienie braków formalnych, zawisłość sprawy, brak zdolności sądowej lub procesowej oraz niedopuszczalność z innych przyczyn. Przepis art. 1 cytowanej ustawy stanowi, że przed sądami administracyjnymi rozpatrywane są sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Zakres tych spraw precyzuje przepis art. 3 § 2 i 3 ww. ustawy, który wymienia akty prawne poddane kontroli w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Między innymi dopuszcza skargi na bezczynność organów administracji w załatwianiu spraw. Jednocześnie w definicji zawartej w art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. -Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm. -dalej k.p.c), sprawami cywilnymi sensu largo są sprawy ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, a także inne sprawy (w tym z zakresu stosunków o charakterze publicznoprawnym), do których na podstawie ustaw szczególnych stosuje się przepisy tego kodeksu. Na gruncie przytoczonej definicji rozróżnić należy zatem sprawy cywilne w znaczeniu materialnoprawnym, to jest wynikające ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, które pozostają nimi niezależnie od tego, jaki organ jest właściwy do ich rozpoznania, oraz sprawy cywilne w znaczeniu formalnym, wynikające z innych stosunków prawnych (sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz określone jako "inne sprawy"), które nie będąc sprawami cywilnymi ze swej istoty, uzyskują taki charakter na skutek poddania ich rozpoznaniu przez sądy powszechne (nie zaś administracyjne) na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, iż nie każda sprawa dotycząca działalności administracji publicznej w rozumieniu art. 3 p.p.s.a. może być rozpoznana przez sąd administracyjny. Jeżeli bowiem będzie istniał przepis szczególny, w myśl którego właściwy będzie sąd powszechny, to charakter sprawy - czy jest to sprawa cywilna, czy administracyjna - będzie miał drugorzędne znaczenie. Stosownie do przepisu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznawania powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych sądów. Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętymi właściwością sądów powszechnych, są sprawy dotyczące ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent. Uprawnienia ZUS do wydawania rozstrzygnięć w zakresie ustalania uprawnień do świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych zawiera art. 83 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). Zgodnie z art. 83 ust. 2 tej ustawy od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Organami odwoławczymi, o których mowa w tych przepisach, są Sądy Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, zaś postępowanie odwoławcze w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zakończonych wydaniem decyzji przez organ rentowy regulują przepisy art. od 4778 do 47714a k.p.c., a także przepisy wspólne dla tych spraw oraz dla spraw z zakresu prawa pracy zawarte w art. 459-476 k.p.c. Przepisy te tworzą łącznie system rozpoznawania spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, co zasadniczo wyklucza stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponieważ sprawa ta dotyczy ubezpieczenia społecznego - rentowego, od takiego rozstrzygnięcia odwołanie służy do sądu powszechnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy tak do rozpoznania sprawy ze skarg na decyzje wydane przez organ rentowy, jak i skarg na bezczynność w razie ich niewydania przez ten organ. Skoro zaś w tej sprawie nie jest właściwy sąd administracyjny, skarga wniesiona przez skarżącego jest niedopuszczalna. Dlatego też na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.