VII SO/Wa 12/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie dotyczącej postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2016 r. znak: [...] postanawia: odmówić M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek M. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż M. W.prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, córką i synem. Wnioskodawczyni nie pracuje, nie posiada żadnych oszczędności. Do posiadanego majątku strona zaliczyła dom o pow. 110 m2, mieszkanie o pow. 47 m2 i działkę o pow. 1 800 m2. Wskazała, że pozostaje w separacji faktycznej z mężem i od grudnia 2014 r. istnieje między małżonkami rozdzielność majątkowa. Strona utrzymuje się z dobrowolnych alimentów w łącznej kwocie 1000 zł. Jednocześnie w oświadczeniu o stanie majątkowym zawarto informację, że wynagrodzenie pełnomocnika pokryte zostało w całości przez rodziców skarżącej. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 26 marca br. wnioskodawczyni została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - właściwego uzasadnienia wniosku poprzez wskazanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną wnioskodawczyni, - podania stałych wydatków związanych z utrzymaniem własnym (żywność, leki, wydatki związane z utrzymaniem dzieci, itp.) oraz posiadanych mieszkania, domu i działki (opłaty stałe za media, czynsz, podatki); - wskazania czy wnioskodawczyni ma stałe źródło dochodu (z tytułu pracy, umów o dzieło, wynajmu i innych) jeżeli tak - należało je wskazać i wskazać wysokość uzyskiwanych dochodów, czy też wnioskodawczyni jest osoba bezrobotną - w takim wypadku należało nadesłać zaświadczenie z urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, - wskazania czy wnioskodawczyni posiada szczególne obciążenia (zajęcia komornicze, kredyty itp.) - wskazania czy otrzymuje pomoc od rodziny, jeżeli tak, to należy wskazać na czym ona polega, - wskazania czy otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, gminy, jeżeli tak, to należało nadesłać kopie ostatnich decyzji przyznających pomoc, - nadesłania kopii dokumentu PIT rozliczającego podatek dochodowy za rok 2014 wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, które posiadają taki rachunek. Wnioskodawczyni nie wykonała zarządzenia pomimo odebrania wezwania w dniu 11 maja 2016 r. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Prawo pomocy powinno zatem obejmować osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, aby jej sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Złożone przez stronę oświadczenie jest niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony, a na wezwanie Sądu wnioskodawczyni nie przedstawiła żądanych informacji. Należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Informacje posiadane przez Sąd są niepełne (brak jest chociażby informacji na temat stałych wydatków życiowych i domowych wnioskodawczyni, danych dotyczących kredytu, dokumentów źródłowych – PIT, wyciągów z rachunku bankowego, kosztów utrzymania domu, mieszkania i nieruchomości), a strona nie ustosunkowała się do wyjaśnienia tych wątpliwości. Należy też pamiętać, że strona posiadając dom i mieszkanie może czerpać z nich dochody (np. poprzez wynajem). Zaznaczyć trzeba, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, a na pewno w zakresie całkowitym. Wszak udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. To, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Także strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 571., tak też NSA w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 704/12). Z tych względów odmówiono przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.