VII SO/Wa 26/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania J. W. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. J. W. w skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego piśmie z dnia 19 lutego 2018 r. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, wskazując na zamiar złożenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 77/15. Pismo to Naczelny Sąd Administracyjny przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Składając następnie w dniu 13 marca 2018 r. wniosek na urzędowym formularzu J. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Stosownie do art. 245 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że prawo pomocy, jako instytucja stanowiąca odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej, o niskich dochodach, czy o dużych wydatkach. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony(por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 lipca 2013 r. II FZ 371/13 Lex nr 1347052, z dnia 13 stycznia 2011 r. I GZ 456/10 Lex nr 741446, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2010 r. I SA/Rz 478/10 Lex nr 764503, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2014 r. I SA/Bd 1172/13 Lex nr 1457060). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści wniosku wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje żona. J. W. wskazał, że posiada działkę o powierzchni 1280 m2 zabudowaną domem o powierzchni ok. 240 m2 – "współwłasność z córką ½". Skarżący oświadczył, że utrzymuje się z żoną z emerytur w łącznej wysokości 3455,23 zł netto miesięcznie. Do zobowiązań i stałych miesięcznych wydatków zaliczył: podatek od nieruchomości, opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, za wywóz nieczystości – ok. 1300 zł, wydatki na żywność, zakup ubrań i środków czystości – ok. 1500 zł, koszty leczenia i utrzymania samochodu – ok. 500 zł, "opłaty za telefon oraz inne wydatki pozostała kwota". W ocenie referendarza sądowego J. W. nie wykazał w złożonym wniosku w sposób niebudzący wątpliwości, aby sytuacja finansowa uniemożliwiała mu poniesienie kosztów sądowych i kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Wprawdzie J. W. wymienił w złożonym wniosku szereg obciążających skarżącego oraz żonę wydatków, to jednak w ocenie referendarza sądowego zachodzą wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia. Z wniosku wynika, że znaczną część deklarowanych wydatków (ok. 1300 zł miesięcznie) stanowią koszty utrzymania domu o powierzchni ok. 240 m2, którego skarżący jest współwłaścicielem razem z córką. Zauważyć trzeba, że w sprawie sygn. akt VII SO/Wa 10/17, w której również rozpoznawano wniosek J. W. o przyznanie prawa pomocy, skarżący zadeklarował podobną wysokość kosztów utrzymania domu, a jednocześnie suma wszystkich wymienionych w tym wniosku wydatków znacznie przekraczała wysokość dochodów skarżącego i jego żony. W celu wyjaśnienia kwestii wysokości ponoszonych przez skarżącego wydatków, pismem z 11 sierpnia 2017 r. w ww. sprawie VII SO/Wa 10/17 - na podstawie art. 255 ustawy - zobowiązano skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w złożonym w tej sprawie wniosku, poprzez m.in.: - wskazanie, czy oprócz żony mieszkają ze skarżącym i prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe inne osoby; jeśli tak, wskazanie wysokości dochodów uzyskiwanych przez te osoby, - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem domu, - wyjaśnienie, czy wydatki związane z utrzymaniem domu ponosi wyłącznie skarżący oraz jego żona, czy ponosi je również córka skarżącego (w przypadku, gdy opłaty te ponoszone są również przez córkę skarżącego, należało wskazać, w jakiej części). Odpowiadając na ww. pismo w sprawie sygn. VII SO/Wa 10/17 J. W. wskazał jedynie, że córka wraz ze swoją rodziną zamieszkuje w jednym domu ze skarżącym (ale prowadzi odrębne gospodarstwo domowe), natomiast nie odniósł się do wezwania w pozostałym zakresie. Oświadczył, że córka wraz ze swoją rodziną zamieszkuje piętro domu, a skarżący z żoną parter. J. W. nie nadesłał natomiast żadnych dokumentów potwierdzających wysokość kosztów utrzymania domu, a ponadto uchylił się od wyjaśnienia, czy deklarowane we wniosku wydatki związane z utrzymaniem domu (w wysokości ok. 1500 zł) ponosi wyłącznie skarżący oraz jego żona, czy ponosi je również córka skarżącego. W uzasadnieniu wydanego w sprawie sygn. VII SO/Wa 10/17 postanowienia z dnia 22 września 2017 r., którym odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy, podkreślono, że nieudzielenie tych informacji i nienadesłanie żądanych dokumentów nie pozwoliło na uwzględnienie wniosku skarżącego. Pomimo tego J. W. również wnosząc sprzeciw od ww. postanowienia nie udokumentował wysokości kosztów utrzymania domu i nie wyjaśnił, czy córka, która jest współwłaścicielem domu i mieszka w nim razem ze swoją rodziną, ponosi w jakiejkolwiek części powyższe wydatki. Kwestię tę skarżący pominął składając w dniu 27 listopada 2017 r. kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy (rozpoznany postanowieniem z 4 stycznia 2018 r. sygn. VII SO/Wa 17/17), a także składając w dniu 13 marca 2018 r. aktualnie rozpoznawany wniosek. W ocenie referendarza sądowego - biorąc pod uwagę, że córka skarżącego, będąca współwłaścicielem domu, mieszka w nim razem ze swoją rodziną - zachodzą wątpliwości, czy deklarowane w treści wniosku z 13 marca 2018 r. wydatki związane z utrzymaniem domu w wysokości ok. 1300 zł miesięcznie rzeczywiście ponoszone są w takiej wysokości przez skarżącego i jego żonę. Jednocześnie uznano za niezasadne wzywanie skarżącego w niniejszej sprawie, w trybie art. 255 ustawy, do udokumentowania wysokości tych wydatków i wyjaśnienia, czy córka ponosi je w jakiejkolwiek części. Zauważyć bowiem trzeba, że J. W. po otrzymaniu odpisów postanowienia referendarza sądowego z 22 września 2017 r. wydanego w sprawie sygn. VII SO/Wa 10/17 oraz utrzymującego je w mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 października 2017 r. winien mieć świadomość, że niewyjaśnienie tych kwestii w kolejnym składanym przez skarżącego wniosku może skutkować odmową uwzględnienia wniosku. Podkreślenia wymaga, że to w interesie osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leży szczegółowe i wiarygodne przedstawienie w złożonym wniosku swojej sytuacji finansowej. W ocenie referendarza sądowego na podstawie informacji udzielonych przez skarżącego nie jest natomiast możliwe jednoznaczne ustalenie jego rzeczywistej kondycji finansowej i możliwości płatniczych, J. W. nie wykazał zatem w sposób bezsporny, aby znajdował się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.