VII SO/Wa 40/13

POSTANOWIENIE Dnia 17 stycznia 2014 r. Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R.K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia : I. przyznać R.K. prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalono. W dniu 8 listopada 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez wnioskodawcę formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje matka, oraz siostra ze szwagrem i trojgiem dzieci. Wnioskodawca wraz z rodziną utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości 500,00 złotych, z dochodu uzyskiwanego przez matkę wnioskodawcy z tytułu emerytury w wysokości 839,00 złotych oraz z zasiłku rodzinnego otrzymywanego przez siostrę wnioskodawcy w wysokości 369,00 złotych, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 1.708,00 złotych miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że jego sytuacja finansowa jest bardzo trudna, dlatego nie stać go na poniesienie kosztów sądowych. Oświadczył, że posiada małe gospodarstwo rolne z którego w tym roku z powodu panujących warunków atmosferycznych (deszcz, susza) uzyskał małe plony, z których dochody nie wystarczą nawet na bieżące wydatki. Wnioskodawca zaznaczył, że produkty rolne są tanie, a nawozy, opał i żywność drożeją. Wnioskodawca podał, że posiada dom o powierzchni 108 m ², nieruchomość rolną o powierzchni 3,56 ha oraz budynki gospodarskie: stodołę i oborę. Wnioskodawca wskazał, że z uzyskiwanego dochodu ponosi miesięczne koszty stałe związane z opłatami za energię elektryczną, podatek, opłaty za wywóz nieczystości stałych, pobór wody i ubezpieczenie. Wskazał, że pozostałe pieniądze są przeznaczone na żywność, odzież, środki czystości i inne przedmioty kupowane okazjonalnie. Zarządzeniem z dnia 9 grudnia 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa poprzez podanie czy wnioskodawca oprócz dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego uzyskuje jakikolwiek inny dochód, np. z tytułu zatrudnienia bądź też wykonywania prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych, umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu oraz tytuł z którego jest on uzyskiwany. Zapytano wnioskodawcę także, czy pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą siostra oraz szwagier uzyskują dochody z tytułu zatrudnienia, bądź z tytułu wykonywania prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych, umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego przez nich dochodu oraz tytuł z którego jest on uzyskiwany. Zwrócono się także z zapytaniem, czy wnioskodawca bądź siostra lub szwagier są zarejestrowani w Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne, a jeśli tak, to czy otrzymują zasiłek przyznawany osobom bezrobotnym, czy też nie, jeśli otrzymują należało wskazać jego wysokość. Zapytano wnioskodawcę, czy otrzymuje dopłaty unijne lub inne do posiadanego gospodarstwa rolnego, jeśli tak, należało wskazać od kogo, jakiego rodzaju dopłaty i w jakiej wysokości, oraz czy posiada inwentarz żywy, jeśli tak, należało podać jakie zwierzęta wnioskodawca hoduje i czy uzyskuje, a jeśli tak, to jaki dochód z tytułu ich sprzedaży. Wezwano wnioskodawcę do podania, czy uzyskuje dochody z tytułu sprzedaży zbóż bądź innych płodów rolnych, jeśli tak, należało wskazać ich wysokość oraz czy uzyskuje dochody z tytułu dzierżawy posiadanej nieruchomości rolnej, lub jej części, jeśli tak, należało podać ich wysokość. Zapytano wnioskodawcę, czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać jakie oraz ich przybliżoną wartość rynkową i rok produkcji. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy posiada kredyty bądź inne zadłużenia, jeśli tak, należało wskazać wysokość posiadanego zadłużenia, termin do którego będzie ono spłacane oraz wysokość miesięcznej raty. Zapytano wnioskodawcę także jakie ponosi miesięczne koszty stałe związane z utrzymaniem domu o powierzchni 108 m ² należało je wyszczególnić i podać ich wysokość (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon, abonament radiowo-telewizyjny, wywóz nieczystości stałych, płynnych, podatek, ubezpieczenia) oraz jaką kwotę miesięcznie przeznacza wraz z rodziną na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych). Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy przeznacza, a jeśli tak, to jaką kwotę na leczenie lub zakup lekarstw dla siebie lub matki oraz czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Wezwano wnioskodawcę do wskazania czy posiada konto bankowe, jeśli tak, należało nadesłać kserokopię wyciągów z konta bankowego wnioskodawcy za dwa ostatnie miesiące. W dniu 24 grudnia 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych dodatkowych informacji wynika, że wnioskodawca uzyskuje dochód tylko z gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca oświadczył, że nie pracuje ani dorywczo ani sezonowo. Wyjaśnił, że siostra także nie pracuje, gdyż zajmuje się wychowaniem dzieci, a szwagier pracuje dorywczo i uzyskuje dochód w wysokości 1.000,00 złotych miesięcznie. Zaznaczył, że dochód ten w całości przeznaczany jest na potrzeby rodziny. Wnioskodawca oświadczył, że wszyscy członkowie rodziny są ubezpieczeni w KRUSie, nikt nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Wnioskodawca podał, że oprócz dopłaty unijnej w wysokości 2.850,00 złotych, innych dopłat nie otrzymuje. Wnioskodawca wskazał, że w 2013 r. uzyskał dochód w wysokości 1.100,00 złotych z tytułu hodowli 3 tuczników oraz dochód ze sprzedaży zboża w wysokości 5.000,00 złotych oraz ze sprzedaży ziemniaków w wysokości 1.500,00 złotych. Wskazał, że nie otrzymuje dochodu z tytułu dzierżawy ziemi. Oświadczył, że posiada 20 – letni samochód osobowy marki [...] o wartości 3.000,00 złotych i ciągnik Ursus C 330 zakupiony 40 lat temu, którego wartość obecna to 2.000,00 złotych oraz maszyny rolnicze. Wnioskodawca oznajmił, że w chwili obecnej nie posiada zadłużenia w banku, natomiast matka wnioskodawcy spłaca kredyt i pozostało jej jeszcze do spłaty 1.000,00 złotych, a miesięczna rata spłaty kredytu wynosi 125,00 złotych plus odsetki. Dodał, że kredyt będzie spłacany do sierpnia. Wnioskodawca podał, że miesięczne koszty utrzymania domu wynoszą z tytułu opłat za energię elektryczną w wysokości 200,00 złotych, za wodę w wysokości 60,00 złotych, gaz w wysokości 50,00 złotych, telefon w wysokości 100,00 złotych, za abonament w wysokości 18,00 złotych, wywóz nieczystości stałych w wysokości 126,00 złotych na kwartał, za wywóz nieczystości płynnych w wysokości 80,00 złotych, tytułem płatności za podatek w wysokości 134,00 złotych na kwartał, ubezpieczenie OC w wysokości 700,00 złotych na rok, ubezpieczenie KRUS w wysokości 870,00 złotych na kwartał. Wnioskodawca oświadczył, że na zakup lekarstw wydaje około 150,00 złotych miesięcznie, a na bieżące wydatki tj. zakup żywności, odzieży i środków czystości przeznacza kwotę, która pozostaje mu po opłaceniu innych zobowiązań, której wysokości nie jest w stanie podać i która jest w każdym miesiącu inna. Wnioskodawca dodał, że ponosi także w ciągu roku koszty związane z zakupem paliwa w wysokości 2.500,00 złotych, węgla w wysokości 2.000,00 złotych, za wynajem kombajnu w wysokości 1.000,00 złotych, na zakup nawozów w wysokości 3.000,00 złotych, oprysków w wysokości 700,00 złotych, zakup prosiąt w wysokości 500,00 złotych. Wnioskodawca zaznaczył, że bieżący rok w gospodarstwie był bardzo ciężki, dlatego dochody są znacznie niższe. Oświadczył, że nie otrzymuje żadnej pomocy od instytucji społecznych czy państwowych. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że nie jest on w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wnioskodawca wraz z sześcioosobową rodziną utrzymuje się z dochodu w wysokości 2.708,00 złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę z tytułu gospodarstwa rolnego w wysokości 500,00 złotych, dochód uzyskiwany przez matkę wnioskodawcy z tytułu emerytury w wysokości 839,00 złotych, zasiłek rodzinny otrzymywany przez siostrę wnioskodawcy w wysokości 369,00 złotych, oraz dochód uzyskiwany przez szwagra wnioskodawcy z tytułu dorywczo wykonywanej pracy w wysokości 1.000,00 złotych miesięcznie. Z uzyskiwanego dochodu wnioskodawca ponosi miesięczne koszty stałe związane z utrzymaniem domu z tytułu opłat za energię elektryczną – 200,00 złotych, wodę -60,00 złotych, gaz -50,00 złotych, telefon -100,00 złotych, abonament – 18,00 złotych, wywóz nieczystości stałych – 126,00 złotych na kwartał, co miesięcznie stanowi kwotę-42,00 złotych, wywóz nieczystości płynnych-80,00 złotych, podatek w wysokości 134,00 złotych kwartalnie, co miesięcznie stanowi kwotę około 45,00 złotych, ubezpieczenie KRUS - 870,00 złotych na kwartał, co miesięcznie stanowi kwotę - 290,00 złotych, oraz na zakup lekarstw w wysokości 150,00 złotych miesięcznie. W sumie miesięczne wydatki stałe wnioskodawcy związane z utrzymaniem domu wynoszą około 1.035,00 złotych. Do wydatków tych dochodzą koszty związane z bieżącymi wydatkami związanymi z zakupem żywności, odzieży czy środków czystości. Stwierdzono zatem, że poniesienie wydatku związanego z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru przekracza obecne możliwości finansowe wnioskodawcy. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie jest na tyle trudna by nie był on w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Zaznaczyć należy, że oprócz stałego dochodu miesięcznego z którego wnioskodawca się utrzymuje wraz z rodziną otrzymuje on także dopłatę unijną do posiadanego gospodarstwa rolnego w kwocie 2.850,00 złotych, oraz uzyskuje dochód z tytułu sprzedaży tuczników w wysokości 1.100,00 złotych, zboża w wysokości 5.000,00 złotych, ziemniaków w wysokości 1.500,00 złotych, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 10.450,00 złotych. Kwota ta pozwala wnioskodawcy na poniesienie oprócz wymienionych wydatków stałych także rocznych wydatków związanych z zakupem paliwa w wysokości 2.500,00 złotych, węgla w wysokości 2.000,00 złotych, z zapłatą za kombajn w wysokości 1.000,00 złotych, zakupem nawozów w wysokości 3.000,00 złotych, oprysków w wysokości 700,00 złotych oraz prosiąt wysokości 500,00 złotych, jak również na pokrycie kosztów ubezpieczenia OC w wysokości 700,00 złotych, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 10.400,00 złotych. Stwierdzono zatem, że przy wysokości uzyskiwanego dodatkowego dochodu z posiadanego gospodarstwa rolnego wnioskodawca będzie w stanie wygospodarować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych samodzielnie. Ponadto, fakt posiadania i uprawiania gospodarstwa rolnego pozwala na obniżenie kosztów codziennego utrzymania wszystkich domowników. Wskazać należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu winna w procedurze planowanych wydatków uwzględnić również środki na poniesienie kosztów sądowych i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach oraz poprzez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania. Uznano, zatem że wnioskodawca przy ograniczeniu niektórych wydatków nie będących niezbędnymi będzie w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie i nie spowoduje to uszczerbku w utrzymaniu koniecznym jego oraz rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.