VII SO/Wa 5/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt VII SO/Wa 5/15 w sprawie z wniosku M. M. o wymierzenie grzywny Prezydentowi [...] postanawia: odmówić M. M. zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt VII SO/Wa 5/15. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt VII SO/Wa 5/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. M. (dalej jako "skarżący" lub "wnioskodawca") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OZ 1199/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. Pismem z dnia 29 grudnia 2015 r. skarżący wniósł o: "wznowienie postępowania w sprawie zwolnienia mnie od kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt VII SO/Wa 5/15". Wnioskodawca w powyższym piśmie wskazał na nowe okoliczności faktyczne, nieznane Sądowi w chwili wydawania postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Na dowód tego, że skarżący nie był i nie jest w stanie regulować powinności wynikających z umów cywilno-prawnych przedłożył kopię zaświadczenia z dnia [...] października 2015 r. o zaleganiu z opłatami na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej. Z uwagi na niejednoznaczną treść ww. pisma zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2016 r. skarżący wezwany został do jego sprecyzowania w terminie 7 dni pod rygorem uznania, że przedmiotowe pismo należy traktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2015 r. w przedmiocie prawa pomocy w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. W związku z brakiem odpowiedzi na powyższe wezwanie, zarządzeniem z dnia 8 marca 2016 r., pismo skarżącego z dnia 29 grudnia 2015 r. uznane zostało za wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2015 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a daje możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie, jednak warunkuje i uzależnia ją od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie Sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, którego zmiany domaga się strona. W postępowaniu wywołanym wnioskiem Sąd dokonuje oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku takiej zmiany do ustalenia, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w zakresie rozpoznawanego wniosku, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, by w okresie od wydania postanowienia z dnia 22 lipca 2015 r. do momentu zapadnięcia niniejszego postanowienia nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż treść postanowienia z dnia 22 lipca 2015 r. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną M. M. i dwójką dzieci. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie żony z tytułu umowy o dzieło i umowy zlecenia oraz czynszu z najmu mieszkania – łącznie [...] złotych. Wnioskodawca podał, że posiada dwa mieszkania w W.: jedno o łącznej powierzchni [...] m ² i drugie [...] m ² oraz działkę budowlaną w W. w Dzielnicy B. o powierzchni [...] m². Wskazał, że ciążą na nim zobowiązania z tytułu kredytu mieszkaniowego, pozostało do spłaty [...] tys. euro. Z uwagi na przekroczony dochód na 1 osobę w rodzinie o [...]złotych, nie przysługuje mu pomoc z ośrodka pomocy społecznej. Nadto wnioskodawca podał, że żona jest współwłaścicielem i prezesem "N." Sp. z o.o. w W., która to Spółka obecnie jest bankrutem i nie generuje dochodów tylko długi w wysokości ok. [...]tys. złotych. Wnioskodawca podkreślił, że od 5 lat jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy w dniu [...] września 2009 r. W piśmie z dnia 22 kwietnia 2015 r. wnioskodawca oświadczył, że nie prowadzi działalności gospodarczej, nie wykonuje prac dorywczych ani na umowę zlecenie. Podniósł, że rodzaj wykonywanej przez żonę pracy uniemożliwia przedstawienie dokumentu w rodzaju umowy o pracę. Załączył oświadczenie żony z dnia [...] kwietnia 2015 r. z którego wynika, że M. M. otrzymuje wynagrodzenie z tytułu trzech umów o dzieło zawartych z wydawnictwami, dla których wykonuje prace polegające na redakcji tekstów, książek i gazet, a dochody z tego tytułu w ostatnich trzech miesiącach wyniosły łącznie [...]złotych netto. Wnioskodawca nadesłał m.in. umowę najmu mieszkania i wyciąg z własnego rachunku bankowego. Oświadczył, że żona zlikwidowała swoje jedyne konto w zeszłym roku. Podał, że żona jest udziałowcem i prezesem N. Sp. z o.o. i P. Sp. z o.o. "jednak obie Spółki nie działały w 2014 r i nie działają również w tym roku, więc nie ma mowy o dochodach z tego tytułu w zeszłym roku, ani obecnym, ponadto na skutek prezesowania spółce N. przeciwko żonie toczą się postępowania egzekucyjne na łączną kwotę [...] tys. złotych". Podkreślić należy, iż w celu ustalenia wysokości dochodów z których utrzymuje się wnioskodawca z rodziną, a co jest konieczne do stwierdzenia czy wnioskodawca spełnia przesłanki prawa pomocy, wezwano wnioskodawcę do nadesłania kopii umowy najmu mieszkania oraz do udokumentowania wysokości dochodów uzyskiwanych przez żonę z tytułu umów zlecenia i umów o dzieło (np. nadesłanie kopii umów). Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nadesłał umowę najmu lokalu z której wynika, że czynsz ustalono na kwotę [...] złotych miesięcznie. Skarżący nie udokumentował jednak wysokości dochodów uzyskiwanych przez żonę z tytułu umów zlecenia i umów o dzieło. W tym zakresie do pisma z dnia 22 kwietnia 2015 r. wnioskodawca załączył jedynie oświadczenie żony z dnia [...] kwietnia 2015r. na temat wysokości dochodu uzyskiwanego z tytułu trzech umów o dzieło zawartych z wydawnictwami i podniósł, że rodzaj wykonywanej pracy uniemożliwia przedstawienie dokumentu w rodzaju umowy o pracę". Wyjaśnić należy, że wnioskodawca nie był wzywany do nadesłania umowy o pracę, lecz kopii umów zlecenia lub o dzieło a takimi umowami żona wnioskodawcy zapewne dysponuje. Niezrozumiałym jest oświadczenie wnioskodawcy zawarte w sprzeciwie " iż żona umów o dzieło nie zawiera". Z formularza wniosku wynika, bowiem, że dochód małżonka uzyskuje z tytułu umów zlecenia i o dzieło. Skarżący we wniosku o zmianę postanowienia z dnia 22 lipca 2015 r. powołał się na nowe okoliczności faktyczne. Na dowód tego, że skarżący nie był i nie jest w stanie regulować powinności wynikających z umów cywilno-prawnych przedłożył kopię zaświadczenia z dnia [...] października 2015 r. o zaleganiu z opłatami na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej. Okoliczność ta, w ocenie Sądu nie wpływa jednak na zmianę postanowienia z dnia 22 lipca 2015 r. Wskazywana zaległość dotyczyła skarżącego, nie sposób więc przyjąć, by okoliczność ta nie była znana wnioskodawcy przed wystawieniem przedkładanego pisma. Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący jest stroną licznych postępowań sądowoadministracyjnych i w każdym z nich składa wnioski o przyznanie prawa pomocy, zatem jest świadomy, że wszelkie zmiany w jego sytuacji finansowej winny być dokładnie przytoczone (poprzez podanie ich wysokości) i udokumentowanie. W niniejszej sprawie, domagając się zmiany postanowienia, skarżący nie wykazał zmiany w jego sytuacji finansowej, która uzasadniałaby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy podkreślić, że strona, wnosząc sprawę do Sądu winna partycypować w kosztach postępowania (stanowiących należność publicznoprawną), a pomoc państwa przyznawana jest dopiero wówczas, gdy strona przy dołożeniu wszelkich sił i starań nie jest w stanie uiścić tych kosztów. W ocenie Sądu nie nastąpiła taka zmiana sytuacji majątkowej wnioskującego, która uzasadniałaby zmianę rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy i przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji postanowienia.