VII SO/Wa 5/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Nina Beczek po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o wymierzenie Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi na decyzję postanawia: 1. wymierzyć Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego grzywnę w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 2. zasądzić od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz M. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W piśmie z 20 lutego 2025 r. M. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi z 7 sierpnia 2024 r. na decyzję z 31 lipca 2024 r. znak: DOZ-APN.650.265.2024, która wpłynęła do organu drogą elektroniczną w dniu 7 sierpnia 2024 r. Nadto wnioskodawczyni wniosła o zwrot kosztów postępowania sądowego. W piśmie z 6 marca 2025 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podał, że skarga wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy została przekazana do WSA w Warszawie elektronicznie w dniu 10 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przepis z art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) stanowi, że w razie niezastosowania się przez organ do obowiązku przekazania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę do sądu w terminie trzydziestu dni od jej wniesienia, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wyłączną przesłanką wymierzenia na podstawie art. 55 § 1 tej ustawy grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków z art. 54 § 2 powołanej ustawy w przewidzianym terminie. Wymierzenie więc organowi grzywny uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę oraz złożenia stosownego wniosku przez stronę. W niniejszej sprawie powyższe przesłanki zostały spełnione. Bezspornie bowiem organ uchybił trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi z 7 sierpnia 2024 r. na decyzję z 31 lipca 2024 r., co też aktualizowało uprawnienie wnioskodawczyni do wystąpienia do Sądu z niniejszym wnioskiem. Wskazać bowiem należy, że w pliku przesłanym elektronicznie przez organ Sądowi w dniu 10 września 2024 r. znak: DOZ-APN.650.265.2024 znajduje się nie skarga z 7 sierpnia 2024 r., lecz skarga M. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego znak sprawy: DOZ-APN.650.391.2023, o czym Minister został poinformowany pismem Sądu z 19 września 2024 r. i jednocześnie został wezwany do nadesłania skargi z 7 sierpnia 2024 r. wraz z aktami administracyjnymi w terminie 7 dni. Pomimo odbioru tego wezwania przez organ w dniu 19 września 2024 r., skarga na decyzję z 31 lipca 2024 r. nie została Sądowi nadesłana. Nadesłane zostały wyłącznie akta administracyjne i odpowiedź na skargę. Wobec tego zarządzeniem z 14 lutego 2025 r. Przewodniczący Wydziału ponownie wezwał organ do przekazania skargi M. B. na decyzję z 31 lipca 2024 r. W odpowiedzi na to wezwanie organ w piśmie z 14 lutego 2025 r. ponownie podał, że skarga została przekazana Sądowi w dniu 11 września 2024 r. W piśmie z 20 lutego 2025 r. organ nadesłał Sądowi kopię skargi M. B. na decyzję z 31 lipca 2024 r., informując jednocześnie, że oryginał skargi został przekazany Sądowi w dniu 11 września 2024 r. W dniu 17 marca 2025 r. organ po raz trzeci wezwany został do nadesłania, w terminie siedmiu dni, oryginału skargi M. B. z 7 sierpnia 2024 r. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 31 lipca 2024 r. nr DOZ-APN.650.265.2024 w formie pdf wraz z raportem weryfikacji podpisu skargi przez M. B. albo w formie papierowej. W dniu 21 marca 2025 r. organ nadesłał raport weryfikacji podpisu skargi. W przedstawionych okolicznościach Sąd nie ma wątpliwości, że w niniejszej sprawie wystąpiły podstawy do wymierzenia, określonej w art. 55 § 1 powołanej ustawy grzywny, której celem jest pełnienie funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej. Pamiętać przy tym należy, że powołany art. 55 § 1 pozostawia po stronie Sądu pewną dozę uznania, bowiem użyty w treści przytoczonego artykułu zwrot "może" nie wskazuje na obligatoryjny charakter grzywny w tym przypadku, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia. Wobec tego, Sąd poza badaniem upływu terminu do przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i kompletnych i uporządkowanych akt sprawy głównej, przy wymierzaniu grzywny bierze pod uwagę inne okoliczności, które uzasadniają twierdzenie, że uchybienie terminowi do przekazania wskazanych dokumentów było uzasadnione szczególnymi okolicznościami sprawy. Istnieją bowiem sytuacje (np. błędne pouczenie przez sąd organu o terminie przekazania skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy, czy też przesłanie przez skarżącego tuż przed upływem terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 powołanej ustawy pisma uzupełniającego skargę, co wiązałoby się z koniecznością dodatkowego uzupełnienia przez organ odpowiedzi na nią, czy zgromadzenia dodatkowych dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy lub też wynikałoby z działania podmiotu trzeciego, za którego zachowanie organ zobligowany do dokonania tej czynności nie może ponosić odpowiedzialności), w których organ, pomimo ewidentnego opóźnienia w przekazaniu skargi, odpowiedzi na nią i akt sprawy, nie może ponosić tego rodzaju materialnej odpowiedzialności. Nie można zatem wykluczać a priori istnienia okoliczności szczególnych, które przemawiać będą za oddaleniem wniosku o wymierzenie grzywny pomimo stwierdzonego uchybienia terminowi bądź będą miały znaczenie przy określeniu wysokości wymierzanej grzywny. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Należy w tym miejscu wskazać na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 (dostępna na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w której przesądzono o charakterze instytucji wymierzenia grzywny. Wskazano bowiem, że grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. ma mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Jej celem jest nie tylko doprowadzenie do tego, by organ przekazał sądowi administracyjnemu skargę wraz z aktami sprawy i swoim stanowiskiem, ale także ma ona być sankcją za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Przekroczenie terminu wiąże się bowiem z funkcją represyjną, niezależnie od tego, czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta przed posiedzeniem sądu, czy też nie. W obu przypadkach spotyka go represja za niedopełnienie tej czynności w przepisanym terminie, a różnica sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku funkcja represyjna występuje obok funkcji dyscyplinującej, w drugim zaś już nie. Ponadto grzywna ma również funkcję prewencyjną, której celem jest zapobieżenie naruszeniom prawa w przyszłości. Przesłanką do wymierzenia grzywny jest fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu bez względu na powody niedopełnienia obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 powołanej ustawy. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi Sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. A zatem sąd administracyjny rozstrzygając w kwestii wysokości wymierzenia grzywny powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 powołanej ustawy, czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wskazać również trzeba, że przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono. Ustawodawca do uznania Sądu pozostawił ustalenie wysokości wymierzonej grzywny, pod warunkiem, że jej górna granica nie przekroczy wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W rozpoznawanej sprawie okolicznością znajdującą odzwierciedlenie w wysokości wymierzonej grzywny jest to, że w przepisanym ustawą terminie nie przekazano skargi do Sądu wraz z odpowiedzią na nią oraz aktami administracyjnymi, która bezspornie do organu wpłynęła 7 sierpnia 2024 r. i powinna zostać przekazana najpóźniej w dniu 9 września 2024 r. (przy uwzględnieniu treści art. 83 § 2 powołanej ustawy), a została przekazana dopiero w dniu 21 marca 2025 r., a więc dopiero po siedmiu miesiącach od daty wpływu jej do organu. Istotne jest, że termin przekazania skargi został przekroczony w sposób rażący i uchybienia tego nic nie usprawiedliwia. Nie ulega wątpliwości, że organ rażąco naruszył obowiązek z art. 54 § 2 powołanej ustawy i w pełni ponosi odpowiedzialność za terminowość wykonywania zadań. Bezwzględnym obowiązkiem organu było bowiem przekazanie skargi w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Biorąc pod uwagę okoliczność, że organ dopiero po siedmiu miesiącach przekazał do Sądu skargę z raportem weryfikacji podpisu, i uczynił to dopiero po trzech wezwaniach Sądu, wymierzenie grzywny w tej sytuacji ma charakter nie tylko prewencyjny, ale także represyjny, bowiem gdyby skarżąca nie wystąpiła z rozpoznawanym wnioskiem, skarga na decyzję z 31 lipca 2024 r. zostałaby przekazana Sądowi w przyszłości bliżej nieokreślonej, albo w ogóle nieprzekazana. Nie jest bowiem pożądane, aby zaniedbania jakich dopuścił się organ, występowały w przyszłości. W ocenie Sądu wysokość wymierzonej grzywny jest adekwatna do zawinienia organu. Sąd wymierzył grzywnę w wysokości 2.000 zł, podczas gdy przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w roku poprzednim (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 11 lutego 2025 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2024 r. (M.P. z 2025 r. poz. 125) wyniosło 8181,72 zł (art. 154 § 6 powołanej ustawy). Uznać zatem należy, że wymierzenie grzywny w wysokości 2.000 zł pozwala na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany. Ponadto wymierzając grzywnę Sąd miał na względzie to, że grzywna ma na celu zdyscyplinowanie organu, by działał w sprawie wnikliwie i szybko bez nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im właściwego biegu i prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze zaistniałe w sprawie okoliczności stanu faktycznego oraz brzmienie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1. sentencji postanowienia. O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony wpis od wniosku w kwocie 100 zł, Sąd orzekł w pkt 2. postanowienia, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 64 § 3 powołanej ustawy.