VII SO/Wa 7/16
PostanowienieWSA w Warszawie2016-05-06
Skład orzekający: Maciej Majewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawcy wykazali, że ich sytuacja materialna jest na tyle trudna, aby uzasadniała przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata?Ratio decidendi
Wnioskodawcy nie wykazali, aby ich sytuacja materialna była na tyle trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Kluczowe było niepełne wykonanie zarządzenia sądu w zakresie przedstawienia dokumentów źródłowych, w szczególności wyciągów z rachunków bankowych, co uniemożliwiło sądowi dokonanie wolnej od wątpliwości oceny rzeczywistych możliwości finansowych skarżących. Ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy.Stan faktyczny
Wnioskodawcy J. B. i T. B. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w związku ze skargą na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wnioskodawcy wskazali, że utrzymują się z emerytury J. B. w wysokości 1600 zł, a T. B. jest bezrobotny. Sąd zobowiązał wnioskodawców do przedstawienia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów dotyczących ich sytuacji materialnej, jednak wnioskodawcy nie wykonali w pełni tego zarządzenia, nie przedstawiając wszystkich wymaganych dokumentów, w tym wyciągów z rachunków bankowych.Rozstrzygnięcie
Odmówiono J. B. i T. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. i T. B. o przyznanie prawa pomocy dotyczącego skargi J. B. i T. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wykonania robót budoalanych postanawia: odmówić J.B. i T. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek J. B. i T. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Z uwagi na okoliczność, iż wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe ich wnioski rozpoznano łącznie niniejszym postanowieniem.
Wnioskodawcy podali, że wspólnie gospodarstwo domowe prowadzą. Wskazali, że utrzymują się z emerytury J. B. wysokości 1 600 zł. Wskazali, że jest to ich jedyny dochód. T. B. jest osobą bezrobotną od 2011 r. Posiadają mieszkanie własnościowe spółdzielcze o pow. 60 m2. Ponoszą wydatki na prąd, media, czynsz najmu, telefon.
Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 15 marca br. wnioskodawcy zostali zobowiązani do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do:
- podania przybliżonych stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym (żywność, leki, odzież, prasa itp.) oraz mieszkania (czynsz, opłaty stałe media, telewizja, telefon itp.),
- nadesłania dowodów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów przez J. B. (np. kopia ostatniego przekazu emerytury, ew. wyciąg z rachunku bankowego na którym wyszczególnione są wpłaty z tytułu emerytury),
- nadesłania zaświadczenia o posiadaniu statusu bezrobotnego przez T. B.,
- wskazania czy otrzymują pomoc od rodziny, jeżeli tak, to należało wskazać na czym ona polega,
- wskazania czy otrzymują świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli tak, to należało nadesłać kopie ostatnich decyzji przyznających pomoc,
- nadesłania kopii dokumentu PIT rozliczającego podatek dochodowy za rok 2015, ew. z 2014 r. w przypadku niedokonania rozliczenia w 2015 r. wnioskodawców i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,
- nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące wnioskodawców i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.
Na wykonanie ww. zarządzenia zakreślono termin 7 dni pod rygorem rozpatrzenia wniosku tylko w oparciu o zgromadzone materiały.
Wnioskodawcy w odpowiedzi na ww. zarządzenie wskazali, że nie otrzymują pomocy od rodziny, ani świadczeń z pomocy społecznej, w 2015 r. utrzymywali się z emerytury uzyskiwanej przez J. B., wydatki mieszkaniowe to kwota około
1 000 zł., utrzymanie własne w tym leki nie mogą przekroczyć 500 zł., gdyż więcej pieniędzy wnioskodawcy nie posiadają. Do pisma dołączono kopię dokumentu PIT 37 za 2014 r., kopię decyzji ustalającej wysokość emerytury, kopię zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej przez T. B.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu adwokata z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawcy nie wykazali, aby ich sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim niepełne wykonanie zarządzenia z dnia 15 marca 2016 r. i nieustosunkowanie się do wszystkich zawartych w zarządzeniu pytań dotyczących sytuacji materialnej strony. Strona bardzo ogólnikowo wskazała koszty utrzymania, bez wyszczególnienia i rozbicia kosztów na poszczególne wydatki. Brak też jest wszystkich dokumentów źródłowych, o które strona została wezwana (wyciąg z rachunku bankowego). Fakt wybiórczego ustosunkowania się wnioskodawców do nadesłania dokumentów źródłowych - wezwania w zakresie przedstawienia stanu rachunków bankowych jest wystarczającą podstawą do odmowy przyznania prawa pomocy, wyklucza bowiem wolną od wątpliwości ocenę rzeczywistych możliwości finansowych skarżących. Tym samym należy przyjąć, że wnioskodawcy nadesłali jedynie tę część dokumentacji źródłowej, która miałaby przemawiać za uwzględnieniem wniosku, pomijając dokumenty, o które byli wzywani. Wnioskodawcy nie przedstawili wszystkich żądanych informacji, natomiast złożone oświadczenie jest niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony, a należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Informacje posiadane przez Sąd są niepełne. Z uwagi na powyższe okoliczności wniosek został oddalony.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło