VII SO/Wa 7/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. S. o wymierzenie Uczelni [...]w W. grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie postanawia: I. wymierzyć Uczelni [...] w W. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych za nieprzekazanie skargi D. S. z 3 lutego 2025 r. (na bezczynność Uczelni [...] w W.) wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie; II. zasądzić od Uczelni [...] w W. na rzecz D. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 10 marca 2025 r. D. S. złożył wniosek o wymierzenie, w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), Uczelni [...] w W. grzywny za nieprzekazanie sądowi w ustawowym terminie skargi z 3 lutego 2025 r. na bezczynność ww. organu. W odpowiedzi na złożony przez skarżącego wniosek organ wniósł o jego oddalenie. Podał, że na przestrzeni ostatnich miesięcy organ stał się stroną wielu postępowań ze skarg na bezczynności, który to fakt jest sądowi znany z urzędu. Czyniono starania, by jak najszybciej przekazać sądowi akta sprawy wraz ze stanowiskiem procesowym, co było i jest utrudnione z kilku przyczyn. Po pierwsze, dopiero w lutym 2025 r. uchylony został zarząd przymusowy ustanowiony na uczelni, a Rektor mógł odzyskać pełnię kompetencji, których istnienie zarządca przypisywał sobie, podobnie Rektor mógł odzyskać dostęp do dokumentacji posiadanej przez zarządcę i rozpocząć w pełni procedurę działań naprawczych. Po drugie, w okresie od lutego do marca 2025 r. po stronie dwóch kluczowych jednostek odpowiedzialnych za przygotowywanie i obsługę postępowań wywołanych skargami na bezczynność nastąpiły zmiany organizacyjne. W Biurze Obsługi Studenta doszło do zmian personalnych w obrębie stanowisk kierowniczych, a nadto zmienił się podmiot świadczący obsługę prawną uczelni. Zmiany w tych obszarach (konieczność wdrożenia się przez nowe podmioty w obowiązki, a także czynności techniczne za tym stojące, jak fizyczne przekazanie dokumentacji) spowodowały opóźnienie w sformułowaniu stanowiska i przekazaniu akt. Po trzecie organ podkreślił, że obecnie podlega kontroli prowadzonej przez wiele podmiotów (PIP, CBA, UOKiK, MNiSW, NCBiR), wizytacje i oceny programowe PKA. Każdy z tych podmiotów zwraca się do uczelni o wyjaśnienia, przedłożenie dokumentacji, czy wprowadzenie określonych zaleceń. Należyta obsługa administracyjna i prawna, przy zachowaniu ciągłości i prawidłowości w ramach podstawowej działalności uczelni jest znacznie utrudniona. Opisane okoliczności, w ocenie organu, czynią uzasadnione zwrócenie się do sądu z wnioskiem o niewyciąganie wobec organu negatywnych skutków prawnych i niewymierzanie grzywny. Podkreślono ponadto, że uczelnia przystępuje do wzmożonej pracy mającej na celu terminowe i prawidłowe wywiązywanie się z zobowiązań sądu w sprawach ze skarg na bezczynność, a niezależnie od tego podejmuje działania faktyczne i prawne, by sprawy już zawisłe przed WSA w Warszawie kończyły się orzeczeniem o umorzeniu w zakresie wniosku o zobowiązanie do wydania dokumentu w najszybszym możliwym terminie, a także, by zahamować napływ podobnych spraw do sądu. Z akt sprawy wynika, że skarga D. S. z 3 lutego 2025 r. (data wpływu do organu – 5 lutego 2025 r.) wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 28 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a., organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje ją wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Natomiast w myśl art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa powyżej, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Sąd wyjaśnia, że celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko funkcja dyscyplinująca, tj. doprowadzenie do wykonania przez organ administracji ciążącego na nim obowiązku procesowego, ale również funkcja represyjna. Jest to ochrona wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.) prawa strony do rozpoznania bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy sądowej. Dodatkowo, grzywna pełni funkcję prewencyjną, albowiem jej wymierzenie służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, tak przez ukarany organ administracji, jak i przez inne organy. Wszak należy przyjąć, że organ administracji będzie chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, chociażby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała NSA z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt: II GPS 3/09 i postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt: I OZ 328/12). Powołane przepisy nie zobowiązują sądu do wymierzenia organowi administracji publicznej grzywny, ale pozostawiają to do uznania sądu, o czym świadczy użycie sformułowania w art. 55 § 1 p.p.s.a. sąd "może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny. Przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt: III OZ 1104/21). Wskazuje na to NSA w uzasadnieniu uchwały z 3 listopada 2009 r. sygn. akt: II GPS 3/09, że ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu administracji w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. Rozpoznając niniejszy wniosek, Sąd stwierdził, że skarga D. S. z 3 lutego 2025 r. nie została przekazana przez organ administracji publicznej, tj. Uczelnię [...] w W., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w ustawowym terminie. Jak wynika bowiem z akt niniejszej sprawy oraz przekazanych przez organ akt administracyjnych, skarga wpłynęła do organu 5 lutego 2025 r. Oznacza to zatem, że termin na przekazanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie upłynął 7 marca 2025 r. Tymczasem z akt sprawy wynika, że przedmiotowa skarga wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi została przekazana 28 kwietnia 2025 r. W tej sytuacji grzywna będzie realizować funkcję prewencyjną, gdyż nie będzie już służyła ochronie konkretnych naruszonych interesów, lecz będzie miała na celu podkreślenie nieprawidłowego działania organu, który uchybił terminowi przekazania skargi, mimo braku po stronie organu intencji pozbawienia skarżącego prawa do sądu. W ocenie Sądu wymiar grzywny w kwocie 500 zł wraz z argumentacją wskazaną w niniejszym postanowieniu, wskazującą na ustawowe obowiązki organu w tym zakresie, w pełni zrealizuje powyższy cel. Sąd wziął przy tym pod uwagę, że organ przekroczył termin przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy o ponad siedem tygodni. Swój ustawowy obowiązek zrealizował dopiero po wezwaniu go przez Sąd zarządzeniem z 17 kwietnia 2025 r. do udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącego i przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy (przy czym pierwsze z wezwań w niniejszej sprawie, tj. wezwanie z 25 marca 2025 r. o udzielenie odpowiedzi na wniosek skarżącego, pozostało bez odpowiedzi organu). Jednocześnie Sąd zauważa, że skarżący w dniu 25 lutego 2025 r. wniósł tożsamą skargę bezpośrednio do Sądu. W konsekwencji powyższego została ona wpisana do dziennika VII DK/Wa 33/25 i przekazana organowi celem udzielenia odpowiedzi na skargę i nadesłania akt administracyjnych sprawy. Organ, pomimo otrzymania skargi od Sądu w dniu 12 marca 2025 r. również nie zareagował na to wezwanie. Uwzględniając powyższe Sąd ocenił, że argumenty organu nie mogą przemawiać za odstąpieniem od wymierzenia grzywny. Przede wszystkim zauważyć w tym kontekście trzeba, że organ pomimo wielokrotnych wezwań kierowanych do niego przez Sąd, dopiero 28 kwietnia 2025 r. zrealizował obowiązek, wiążący go bezwzględnie na mocy art. 54 § 2 p.p.s.a. Nie kwestionując problemów organizacyjnych organu, zaakcentować należy, że sam skarżący prowadząc korespondencję e-mailową z pracownikiem organu, co najmniej dwukrotnie informował uczelnię o (prawidłowo przez niego ustalonym) ostatnim dniu na przekazanie Sądowi skargi. Pomimo wszystkich tych okoliczności organ nie przekazał sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w trzydziestodniowym terminie, co w ocenie Sądu czyniło koniecznym uwzględnienie wniosku D. S. Z powołanych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. postanowił jak w pkt I sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.