VII SO/Wa 9/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2024 r. wniosku T. S. o wymierzenie grzywny Ministrowi Klimatu i Środowiska za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi (dot. skargi na bezczynność organu w sprawie nierozpoznania zażalenia na postanowienie Dyrektora [...] nr [...] w sprawie odmowy uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy) postanawia: 1. wymierzyć Ministrowi Klimatu i Środowiska grzywnę w wysokości 1.000 (słownie: jeden tysiąc) złotych; 2. zasądzić od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz T. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z 14 maja 2024 r. T. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Ministrowi Klimatu i Środowiska grzywny oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jak wskazał wnioskodawca, pismem z "21 grudnia 2024 r." wniósł za pośrednictwem Ministra Klimatu i Środowiska skargę na bezczynność Ministra w związku z niezałatwieniem sprawy administracyjnej w terminie. Skarga dotyczy nierozpoznania w terminie zażalenia na postanowienie Dyrektora [...] Parku Narodowego z [...] maja 2022 r. nr [...] w sprawie uzgodnienia warunków zabudowy działki oznaczonej nr ewid. [...] (uprzednio [...]), położonej we wsi Ł., obręb geodezyjny Ł., gmina S., które to zażalenie zostało złożone 17 maja 2022 r. oraz nierozpoznania w terminie ponaglenia z 16 października 2023 r. złożonego w związku z wyżej opisaną bezczynnością organu. Do dnia dzisiejszego, a więc pomimo upływu 5 miesięcy i pomimo kilkukrotnych monitów skarżącego w Ministerstwie, organ ani nie rozpoznał zażalenia na postanowienie z 6 maja 2022 r., ani również nie przekazał skargi na bezczynność do Sądu. Do wniosku została załączona kopia skargi na bezczynność Ministra Klimatu i Środowiska (pismo z 21 grudnia 2023 r.) wraz z dowodem jej nadania w placówce pocztowej 21 grudnia 2023 r. W piśmie z 28 czerwca 2024 r. Minister Klimatu i Środowiska udzielił odpowiedzi na skargę oraz odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny, wskazując, że przyczyny zaistniałego opóźnienia są po części tożsame z przyczynami odnoszącymi się do postępowania merytorycznego (obciążenie zadaniowe urzędu). Dodatkowo, we wspomnianym wniosku skarżący podnosi, że nie udzielono mu odpowiedzi na ponaglenie, co jest niezgodne ze stanem faktycznym – odpowiedź została sporządzona i wysłana do skarżącego. Natomiast użyty w art. 55 § 1 P.p.s.a. zwrot "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny" oznacza, że jej wymierzenie ma charakter fakultatywny, co wymaga w głównej mierze dokładnego zbadania okoliczności sprawy. W konsekwencji Minister wniósł o nieuwzględnienie wniosku o wymierzenie grzywny. Pismem z 15 lipca 2024 r. wnioskodawca złożył replikę na odpowiedź na skargę oraz na wniosek o wymierzenie grzywny podnosząc, że organ celowo wprowadza Sąd w błąd wskazując, że kierował do strony pisma w dniach 18 stycznia, 16 kwietnia i 30 kwietnia 2024 r. Faktycznie skarżący otrzymał tylko pierwsze pismo, dwa pozostałe zostały doręczone stronie dopiero 3 lipca 2024 r., łącznie z odpowiedzią organu. Pismem z 29 lipca 2024 r. Minister Klimatu nie zgodził się ze sformułowaniem, że celowo wprowadza Sąd w błąd, gdyż w odpowiedzi na skargę organ precyzyjnie wskazywał, że chodzi o pisma "datowane na (...)". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – zwanej dalej P.p.s.a.), organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje ją wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Natomiast w myśl art. 55 § 1 P.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa powyżej, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że grzywna o której mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a. ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny. Jej celem jest nie tylko doprowadzenie do tego, by organ przekazał sądowi administracyjnemu skargę wraz z aktami sprawy i swoim stanowiskiem, ale także ma ona być sankcją za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto ma ona również funkcję prewencyjną, której celem jest zapobieżenie naruszeniom prawa w przyszłości (por. postanowienia NSA z 4 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 5433/21 i 18 kwietnia 2023 r. sygn. akt III OZ 188/23 – orzeczenia przywołane w uzasadnieniu niniejszego postanowienia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że określenie w art. 54 § 2 P.p.s.a. terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu administracji w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 P.p.s.a. (por. uchwała NSA z 3 listopada 2009 r. sygn. akt: II GPS 3/09). I chociaż powołane przepisy nie zobowiązują sądu do wymierzenia organowi administracji publicznej grzywny, ale pozostawiają to do uznania sądu, o czym świadczy użycie sformułowania w art. 55 § 1 P.p.s.a. sąd "może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny, to przy rozstrzygnaniu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Rozpoznając niniejszy wniosek o wymierzenie grzywny, stwierdzić należy, że w odpowiedzi na pismo Sądu z 6 czerwca 2024 r. Minister Klimatu i Środowiska przy piśmie z 28 czerwca 2024 r. – odpowiedź na skargę oraz odpowiedź na wniosek o wymierzenie grzywny – przesłał do Sądu akta administracyjne sprawy, zawierające m.in. skargę z 21 grudnia 2023 r. na bezczynność organu dotyczącą nierozpoznania zażalenia na postanowienie Dyrektora [...] Parku Narodowego z [...] maja 2022 r., a więc skargę o której mowa w rozpoznawanym wniosku o wymierzenie grzywny. Jak wynika z akt sprawy skarga ta wpłynęła do organu 22 grudnia 2023 r. Tym samym trzydziestodniowy termin, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. na przekazanie do Sądu skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę upłynął 22 stycznia 2024 r. (poniedziałek). Skarga ta nie została przesłana Sądowi zgodnie z wymogami art. 54 § 2 P.p.s.a., co zresztą potwierdza sam organ w odpowiedzi na skargę i wniosek, wskazując na znaczne obciążenie zadaniowe Urzędu oraz skomplikowany charakter sprawy. Nie zmienia to jednak faktu, że organ uchybił swojemu ustawowemu obowiązkowi przekazania skargi wraz z odpowiedzią i aktami sprawy Sądowi, który wynika z art. 54 § 2 P.p.s.a. Przekazanie skargi na bezczynność wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy nastąpiło dopiero na skutek interwencji skarżącego poprzez złożenie wniosku o wymierzenie grzywny i przekazanie go organowi przez Sąd. W tej sytuacji, skoro organ nie wypełnił swojego obowiązku, to wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. należało uznać za zasadny. Ustalając kwotę grzywny, Sąd wziął pod uwagę, że ustawodawca pozostawił swobodę w decyzji co do wymiaru jej wysokości, tj. określił jedynie górną granicę jej wysokości (art. 154 § 6 P.p.s.a.). Sąd zważył także specyfikę i charakter okoliczności rozpatrywanej sprawy oraz to, że zakres i forma działania sądu administracyjnego nie powinna wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu, jakim jest sądowa kontrola wykonywania zadań przez organy administracji publicznej. W ocenie Sądu wymierzona grzywna w wysokości 1.000 zł będzie adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku ciążącego na organie administracji, a zarazem uczyni zadość funkcji dyscyplinującej, restrykcyjnej i prewencyjnej. Sąd miał również na uwadze wymiar przekroczonego terminu w realizacji obowiązku przekazania skargi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a., ustalając, że na ich wysokość składając się: wpis uiszczony od wniosku (100 zł) oraz koszty zastępstwa radcy prawnego (480 zł – § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.) wraz z opłatą od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 597 zł.