VIII SA/Wa 10/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Protokolant Michał Sikorski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2008 r. sprawy ze skargi W.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta P. z dnia [...] nr [...] II. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata Ż.Ż. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 złotych (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] listopada 2007 roku, znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2000 roku nr 98, poz. 1071 ze zmianami), dalej jako k.p.a., po rozpoznaniu odwołania W.G. od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta P. z dnia [...] października 2007 roku, znak [...] wymierzającej W.G. karę pieniężną w wysokości 3. 477,38 zł za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia z działki nr [...] położonej w L. przy ulicy [...]– utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ podnosił, że organ I instancji wymierzył W.G. karę pieniężną w wysokości 3. 477, 38 zł za usunięcie drzewa gatunku świerk pospolity bez wymaganego zezwolenia, jesienią 2005 roku z działki nr ewidencyjny [...] położonej w miejscowości L. stanowiącej jej własność. Obwód pnia usuniętego drzewa ustalono na podstawie informacji właścicielki. Wysokość wymierzonej kary pieniężnej wyliczono według stawek określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 roku w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. nr 228, poz. 2306) oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 18 października 2005 roku w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na 2006 rok (Monitor Polski nr 62, poz. 861). Od decyzji wniosła odwołanie W.G. wnosząc o jej uchylenie. Zarzuciła, że decyzja oparta została na zeznaniach skłóconych z nią świadków. Nadto podnosiła, że organ pierwszej instancji nie wykonał zaleceń Samorządowego Kolegium Odwoławczego o przeprowadzeniu dowodu z zeznań właścicieli sąsiednich nieruchomości. Podnosiła, że drzewo było suche i podczas burzy przewróciło się na jej dom. Argumentowała, że nie wiedziała o obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa. Działała w momencie powstania zagrożenia dla budynku i nawet gdyby wiedziała o obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie, to wobec obalenia drzewa podczas burzy nie mogłaby dopełnić tego obowiązku. W ocenie organu odwoławczego przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody stanowi, że usunięcie drzewa lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu stosownego zezwolenia wydanego przez burmistrza na wniosek właściciela nieruchomości. Ustalono, że właścicielką nieruchomości położonej w L., oznaczonej nr ewidencyjnym [...] jest W.G. i potwierdziła ona, że usunęła bez zezwolenia przedmiotowe drzewo. Zdaniem organu ustawa o ochronie przyrody nie przewiduje zaniechania uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa i dlatego w niniejszej sprawie bez znaczenia są okoliczności w których nastąpiło usunięcie drzewa. Zdaniem organu właścicielka nieruchomości, gdyby wystąpiła o zezwolenie na usunięcie drzewa obumarłego czy wywróconego, to być może organ odstąpiłby od wymierzania opłaty za usunięcie drzewa. Organ zauważył, że przepis art. 88 ust.1 ustawy o ochronie przyrody bezwzględnie stanowi, że " wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia". Wobec ustalenia, że W.G. usunęła bez wymaganego zezwolenia drzewo, to organ był zobligowany na podstawie wyżej przywołanego przepisu nałożyć na nią karę administracyjną. Organ ustalił obwód pnia usuniętego drzewa na podstawie oświadczenia W.G. Z tego względu, że nie zachowała się kłoda, a pień został wykarczowany, do wysokości kary zgodnie z dyspozycją art. 89 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, wymiary pnia ustalono na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ pierwszej instancji i dlatego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] złożyła W.G. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącej stanowisko organu odwoławczego, jak i organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo, a ustalenia faktyczne organów obu instancji są nieprawidłowe. Dowodem na to może być fakt, że sprawa była dwukrotnie rozpoznawana przez organy administracji i za każdym razem ustalano inną wysokość kary pieniężnej za usunięcie drzewa. Skarżąca podnosiła, że Burmistrz Miasta i Gminy S. jest osobą zainteresowaną w nałożeniu kary, ponieważ toczyły się sprawy cywilne z jej udziałem przeciwko gminie S. i gmina je przegrywała. Podnosiła, że nie dokonywała celowo wyrębu drzewa. Drzewo to bezpośrednio zagrażało jej bezpieczeństwu i musiała je usunąć będąc w stanie wyższej konieczności. Jej zdaniem, gdyby czekała na stosowne zezwolenie, mogłoby dojść do katastrofy budowlanej. Nadto podnosiła, że nie rozumie dlaczego obliczono obwód pnia opierając się na oświadczeniach skłóconych z nią osób. Argumentowała, że zasady współżycia społecznego nakazują traktowanie prawa zgodnie z jego celem i zasadami. Bezduszne stosowanie przepisów aby zaspokoić chęć zemsty za wcześniejsze działania nie może zasługiwać na akceptację. Podnosiła również, że takie traktowanie osoby mającej 89 lat narusza zasady humanizmu. Nadto na rozprawie reprezentujący skarżącą jej pełnomocnik podniósł, że przedmiotowe drzewo nie zostało wycięte. Było suche i samo się przewróciło. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga W.G. zasługuje na uwzględnienie, choć nie z powodów ponoszonych w skardze. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153 , poz.1269 ] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. [Dz.U. nr 153, poz.1270, ze zmianami] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skargi podniesionego na rozprawie, w zakresie naruszeń przepisów postępowania, skutkujących błędnym ustaleniem stanu faktycznego, ponieważ dopiero na tle prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych można prawidłowo zastosować przepisy prawa materialnego.[ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 października 2003 roku, I SA/Łd 764/03]. Skarżąca argumentowała, że nie wycięła drzewa. Podnosiła, że drzewo będąc suche samo się przewróciło. Organy administracji prowadzące postępowanie przyjęły, że skarżąca dokonała usunięcia drzewa i podniosły, że sama skarżąca w toku postępowania tę okoliczność przyznała. W ocenie Sądu istotną kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest niewadliwe ustalenie, czy doszło do usunięcia przez skarżącą przedmiotowego świerka. Kara pieniężna z art. 88 ustawy o ochronie przyrody może być nałożona między innymi za usunięcie drzewa. Pod tym pojęciem w ocenie Sądu mieści się ingerencja danej osoby w stosunku do drzewa powodująca jego fizyczne usunięcie z miejsca gdzie się znajdowało. W sytuacji, gdy mamy do czynienia ze zdarzeniem powodującym usunięcie drzewa wskutek działania sił natury (np. wskutek silnego wiatru), to w takim przypadku nie możemy przypisać danej osobie, iż dokonała ona usunięcia drzewa w rozumieniu wyżej powołanego przepisu art. 88 ustawy o ochronie przyrody. Samo zabranie i przeniesienie drzewa przewróconego wskutek działań sił natury, nie może być utożsamiane z jego usunięciem i nie podlega karze administracyjnej. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że dowody zebrane w sprawie przedstawiają w sposób sprzeczny, jak doszło do usunięcia przedmiotowego świerka. Świadek J.G. zeznał, że podczas wichury drzewo to było drzewem uschłym i zostało wywrócone z korzeniami przez wiatr. S.G., P.C. mówią o pochyleniu, bądź przewróceniu się drzewa na budynek mieszkalny skarżącej. Sama skarżąca mówi o uszkodzeniu drzewa podczas burzy i jego przewróceniu się na jej budynek mieszkalny. W aktach są również dowody, które przedstawiają usunięcie drzewa w sposób odmienny – zeznania świadków (A.Z., A.K.), z których wynika, że doszło do ścięcia przedmiotowego drzewa. Z art. 7, art. 77 § 2 i art. 80 k.p.a. wynika obowiązek wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zaś ta ocena winna znaleźć w świetle art. 107 § 3 k.p.a. pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie jest bowiem źródłem informacji dotyczącej sposobu rozumowania organu podejmującego decyzję, jak również przyjętych przez niego założeń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Jego zadaniem jest zatem wszechstronne wyjaśnienie rozstrzygnięcia objętego częścią dyspozytywną decyzji. Sporządzając uzasadnienie decyzji organ administracji publicznej winien mieć na uwadze szczególną funkcję, jaką przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wyznaczają tej części decyzji i wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Zawarte w uzasadnieniu motywy rozstrzygnięcia są bowiem istotne dla strony, która korzystając z przysługującego jej prawa zaskarżenia decyzji będzie mogła ocenić i ustosunkować się do argumentów organu wydającego decyzję. Uzasadnienie decyzji stosownie do art. 107 § 1 k.p.a. stanowi jej integralną część i kontroli Sądu podlega decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, syg. akt I SA/Gd 668/98 ). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, przyczyn dla których odmówił dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Dopiero po spełnieniu tych wymogów, uzasadnienie w dostatecznym stopniu motywuje rozstrzygnięcie i pozwala na poznanie i ocenę rozumowania organu poprzedzającego konkluzję znajdującą swój wyraz w rozstrzygnięciu. Pogląd ten znajduje oparcie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 października 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1194/2006, Lex Polonica nr 418603, wyrok NSA z dnia 31 marca 1999 r. , sygn. akt III SA/Wa 5191/98, Lex Polonica nr 343842, wyrok NSA z dnia 3 marca 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 1942/98, LexPolonica nr 339749). Organ wydając zaskarżoną decyzję poczynił ustalenia, że to właśnie skarżąca dokonała usunięcia drzewa, bez dostatecznego odniesienia się co do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Nie zaprezentowano argumentacji dlaczego organ nie daje wiary tej grupie dowodów, z której miałoby wynikać, że bez ingerencji skarżącej, w wyniku działania sił natury (silny wiatr) doszło do usunięcia drzewa (przewrócenia, a nawet wyrwania z korzeniami). Organ, dokonując oceny wyjaśnień skarżącej, bez głębszej analizy jednoznacznie uznał, iż przyznała, że dokonała usunięcia drzewa. Należy zauważyć, że organ nie wziął pod uwagę, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku i wypowiadając się w tym zakresie mogła posługiwać się pojęciem usunięcia drzewa w znaczeniu potocznym -zabrania go, ponieważ zostało zniszczone podczas burzy. Wobec wyraźnie zarysowanych sprzeczności, co do okoliczności usunięcia drzewa, organ nie mógł ograniczyć się w tym zakresie do przyjęcia, iż jest to okoliczność bezsporna, przyznana przez skarżącą. Tak dokonana ocena dowodów w tym zakresie nie spełnia wymogu swobodnej oceny dowodów i nosi znamiona dowolności, a tym samym narusza przepisy art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Dopiero jednoznaczne ustalenia faktyczne, czy przedmiotowy świerk został zniszczony w czasie burzy, a skarżąca tylko przeniosła go w inne miejsce, czy też doszło do ingerencji skarżącej, co tego drzewa i dopiero w wyniku tej ingerencji został on usunięty z miejsca gdzie się znajdował, może pozwolić na niewadliwe ustalenie, czy to skarżącej można przypisać dokonanie usunięcia drzewa. Braki przeprowadzonego w tym zakresie postępowania dają podstawę by uznać, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ ponownie rozpoznając sprawę poczyni ustalenia idące we wskazanym przez Sąd kierunku. Sąd nie dokonywał oceny czy doszło do naruszenia prawa materialnego. Należy zauważyć, że ocena naruszenia prawa materialnego może zostać dokonana wtedy, gdy prawidłowo zostało przeprowadzone postępowanie i poczyniono niewadliwie ustalenia faktyczne. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały dostatecznie wyjaśnione, uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy [por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1981 roku, SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz.7]. Z tego też względu, Sąd biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) i art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sąd orzekł na podstawie § 18 ust. 1 pkt c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zmianami) o przyznaniu na rzecz adwokata Ż.Z. wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej stronie skarżącej.