VIII SA/Wa 10/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora [...] Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia[...]listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2010 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 19 kwietnia 2016 r. skarżący P. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie wszczętej jego skargą na opisaną w sentencji decyzję w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2010. Wnioskodawca wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymywane z miesięcznych dochodów w wysokości [...] zł brutto. Na dochód ten składa się kwota [...] zł (brutto) z tytułu zatrudnienia na 1/4 etatu (pracownik biurowy) oraz kwota [...] zł (brutto) z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu. Dodatkowo skarżący zadeklarował uzyskiwanie dochodu z działalności rolniczej w wysokości [...] zł rocznie. Do majątku skarżący zaliczył zajętą przez komornika działkę o łącznej powierzchni [...] ha. Wnioskodawca oświadczył, że jego stałe wydatki, obejmujące czynsz za wynajmowane mieszkanie, opłaty za energię elektryczną, odpady komunalne, zakup środków czystości oraz żywności wynoszą ok. [...] zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że osiągane dochody nie są wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania i bieżących wydatków oraz na spłatę zaciąganych zobowiązań. Oświadczył, że stan zajęć komorniczych na rachunkach bankowych, ruchomościach oraz nieruchomościach od kilku lat nie zmalał oraz że jego majątek jest zajęty w całości. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie można przyjąć, że skarżący wykazał, że ustawową przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym spełnia. Okoliczności ujawnione przez skarżącego w treści rozpoznawanego wniosku wskazują, że oświadczenia złożone przez wnioskodawcę w sposób wybiórczy, niekompletny odnoszą się do rzeczywistej sytuacji majątkowej strony. Deklarowanie przez skarżącego, iż kwota jego stałych wydatków miesięcznych (tj. [...] zł) znacząco przewyższa kwotę uzyskiwanego dochodu ([...] zł miesięcznie brutto plus [...] zł rocznie z tytułu działalności rolniczej) rodzi pytanie o źródła czerpania przez skarżącego środków na pokrycie tychże wydatków. Należy przy tym przyjąć, że wskazany we wniosku katalog wydatków skarżącego (obejmujący opłaty związane z wynajmowanym mieszkaniem, zakupem środków czystości oraz żywności) nie jest kompletny, skoro nie zostały w nim uwzględnione np. wydatki konsumpcyjne na zdrowie, odzież, transport czy chociażby łączność (tu: usługi pocztowe nabywane w związku z kierowaną do sądu korespondencją, opłaty za rozmowy telefoniczne, usługi internetowe, ew. inne usługi telekomunikacyjne). Wskazuje to, że niebezpodstawne będzie założenie, iż wysokość dochodu rozporządzalnego przez skarżącego jest w istocie wyższa, niż ujawniona w złożonym wniosku o prawo pomocy. Stwierdzenie wystąpienia tego rodzaju rozbieżności w oświadczeniach strony uzasadniałoby wezwanie skarżącego w trybie art. 255 p.p.s.a. do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, gdyby nie okoliczność, że zastosowanie trybu z art. 255 p.p.s.a. ustawodawca uzależnił od stwierdzenia, że oświadczenie wnioskodawcy zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Ocena, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta nie aktywuje się została przyjęta przez organ sądowy rozpoznający wniosek na skutek uwzględnienia przez referendarza sądowego okoliczności znanych mu z urzędu. Ustalono bowiem, że skarżący jest stroną inicjującą liczne postępowania przed sądami administracyjnymi, w toku których występował i występuje on z wnioskami o przyznanie prawa pomocy. W toku tych postępowań skarżący swoją sytuację finansową przedstawia w sposób zasadniczo jednolity i zarazem zbieżny z zaprezentowaną w złożonym wniosku, tj. wskazując na osiąganie dochodów z trzech źródeł (z tytułu zatrudnienia na 1/4 etatu pracownika biurowego oraz z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu, jak również z działalności rolniczej), ponoszenie wydatków w kwocie przekraczającej [...] zł miesięcznie oraz podkreślając konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań oraz niezmieniony od lat stan zajęć komorniczych na rachunkach bankowych, ruchomościach oraz nieruchomościach (zob. postanowienia w sprawach: VIII SAB/Wa 86/15 z dnia 19 kwietnia 2016 r., VIII SA/Wa 1023/15 – postanowienie z 21 marca 2016 r., VIII SA/Wa 979/15 - postanowienie z dnia 16 marca 2016 r. ). O postrzeganiu przez skarżącego jego oświadczeń złożonych na potrzeby postępowań w sprawie przyznania mu prawa pomocy w powyżej wskazanych sprawach jako kompletnych i wystarczających dla potrzeb rozpoznania wniosku o prawo pomocy świadczy bezskuteczność kierowanych do niego na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwań sądowych, zmierzających do uzyskania od wnioskodawcy dodatkowych wyjaśnień odnoszących się do kwestii, które zaistniały także w niniejszej sprawie, tj. źródeł czerpania środków na pokrycie bieżących wydatków czy udokumentowania wysokości dochodu z działalności rolniczej. Dotychczasowy sposób wywiązywania się przez skarżącego z obowiązku nakładanego na niego na mocy zarządzeń wydawanych na podstawie art. 255 p.p.s.a. wskazuje, iż skarżący przedstawia materiał dowodowy na okoliczności niekwestionowane przez organy sądowe rozpoznające jego wnioski o przyznanie prawa pomocy, tj. dokumentując wysokość pobieranego wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia, wysokość opłat za energię elektryczną i gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz opłat czynszowych oraz przedstawiając rachunki bankowe wskazujące na brak dokonywania operacji bankowych w poszczególnych instytucjach finansowych w okresie jednomiesięcznym. Równocześnie wnioskodawca konsekwentnie uchyla się od złożenia wyjaśnień oraz materiałów źródłowych w odniesieniu do budzącej zasadnicze wątpliwości kwestii wysokości dochodu z działalności rolniczej, uzyskiwania dochodów z najmu lub dzierżawy w kwocie [...] zł, co wynika z przedstawianego przez stronę zeznania podatkowego (PIT-36) za 2014 r. (zob. w postanowienia w sprawach VIII SAB/Wa 86/15, VIII SA/Wa 1023/15, VIII SA/Wa 979/15) oraz dochodów pozyskanych z tytułu płatności rolnych (sprawy o sygn. akt VIII SAB/Wa: 101/15; 102/15; 115 – 117/15; 107 – 109/15). Mając zatem na względzie, że czynności podejmowane przez organy sądowe w innych postępowaniach dotyczących przyznania skarżącemu prawa pomocy w celu wyjaśnienia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej okazały się bezskuteczne, pomimo skutecznego doręczenia mu wezwań do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz dokumentów, referendarz sądowy rozpoznający wniosek złożony w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do uznania, że skarżący nie posiada świadomości, iż uwzględnienie wniosku o prawo pomocy jest możliwe wyłącznie w przypadku rzetelnego przedstawienia i wyjaśnienia podstaw zgłoszonego żądania oraz świadomości co do kwestii, które w aspekcie deklarowanej przez niego sytuacji majątkowej wymagały szczegółowego wyjaśnienia. Uznając zatem, że informacje przedstawione w rozpoznawanym wniosku wskazują na przedstawienie przez stronę swojej sytuacji finansowej w sposób fragmentaryczny i nierzetelny, mając na uwadze treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż poniesienie przez niego kosztów postępowania w jakimkolwiek zakresie wiązać się będzie z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. Z powołanych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.