VIII SA/Wa 10/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu P. M. na postanowienie starszego referendarza sądowego z 22 czerwca 2017 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze sprawy P. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2010 rok postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Pismem z 20 grudnia 2015 r. (data nadania) P. M. (dalej: skarżący, wnioskodawca) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisaną w komparycji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w przedmiocie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Następnie w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Formularz wniosku wpłynął do Sądu 19 kwietnia 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). W wyniku rozpoznania ww. wniosku referendarz sądowy postanowieniem z 29 kwietnia 2016 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na skutek złożonego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał 10 czerwca 2016 r. postanowienie, którym utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2016 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem z 22 czerwca 2016 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł. W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżący złożył 1 sierpnia 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) drugi wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 31 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wpis sądowy od skargi (w wysokości [...] zł) skarżący uiścił 12 października 2016 r. Wyrokiem z 5 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego. Pismem z 18 stycznia 2017 r. skarżący wystąpił po raz trzeci o przyznanie prawa pomocy (w zakresie zwolnienia z opłaty kancelaryjnej). Ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został uzupełniony poprzez złożenie na urzędowym formularzu PPF, zarządzeniem z 20 marca 2017 r. wniosek pozostawiono bez rozpoznania. W dniu 28 lutego 2017 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną od wyroku z 5 stycznia 2017 r. Zarządzeniem z 30 marca 2017 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W związku z ww. wezwaniem w dniu 25 maja 2017 r. (data nadania formularza) skarżący złożył kolejny – czwarty - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do wniosku załączył plik dokumentów. W wyniku rozpoznania ww. wniosku starszy referendarz sądowy postanowieniem z 22 czerwca 2017 r., działając na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, iż brak jest podstaw do zmiany oceny sytuacji majątkowej skarżącego, dokonanej w prawomocnym postanowieniu referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 kwietnia 2016 r. Analizując przesłanki odmowy przyznania wnioskodawcy prawa pomocy po raz pierwszy referendarz sądowy ustalił, iż skarżący nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. W szczególności wskazał on kwotę ponoszonych wydatków (ponad [...] zł) przekraczającą łączny miesięczny dochód ([...] zł), co prowadziło do konkluzji o nierzetelności oświadczeń wnioskodawcy. W taki sam sposób ocenione zostały oświadczenia dotyczące braku środków pieniężnych na rachunku bankowym w świetle wątpliwości powziętych po analizie przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów. Ww. ocena referendarza sądowego została w pełni zaaprobowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który w uzasadnieniu do postanowienia z 10 czerwca 2016 r. wskazał, iż oświadczenia złożone przez skarżącego w treści wniosku oraz informacje wynikające z przedstawionych przez niego dokumentów są niekompletne i wybiórcze. Deklarowanie przez skarżącego, iż kwota jego stałych wydatków miesięcznych (tj. [...] zł) znacząco przewyższa kwotę uzyskiwanego dochodu ([...] zł miesięcznie brutto plus [...] zł z tytułu działalności rolniczej) rodzi – zdaniem Sądu – pytanie o źródła czerpania przez skarżącego środków na pokrycie tychże wydatków. Wskazano przy tym, iż przedstawione zaświadczenia opiewają na inną kwotę miesięcznego dochodu skarżącego ([...] zł). W ocenie Sądu, okolicznością, która świadczyć może o tym, że skarżący poza wykazanymi osiąga jeszcze inne dochody jest to, że z zeznania podatkowego (PIT-36) za 2014 r. wynika, że uzyskał on również przychód z najmu lub dzierżawy w kwocie [...] zł. Starszy referendarz sądowy dokonał porównania sytuacji materialnej skarżącego – w świetle oświadczeń złożonych na formularzu PPF z 19 kwietnia 2016 r. oraz na formularzu z 25 maja 2017 r. stwierdzając, że wnioskodawca uzasadnia zasadność wniosku poprzez eksponowanie tych samych przesłanek, które w jego ocenie przemawiają za udzieleniem prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W szczególności w obu wnioskach skarżący wskazuje identyczną wysokość miesięcznych dochodów ([...] zł). Różnica dotyczyła źródła dochodów, bowiem w pierwotnym wniosku skarżący oświadczył, że uzyskuje dochody z tytułu dwóch umów o pracę oraz z tytułu prowadzonej działalności rolnej ([...] zł), natomiast w ostatnim wniosku oświadczył, że uzyskuje dochód z trzech umów o pracę w kwotach: [...] zł, [...] zł oraz [...] zł. W formularzu PPF z 25 maja 2017 r. wskazał niższą niż w pierwotnym wniosku, ale zbliżoną wysokość ponoszonych wydatków ([...] zł). Nadal miesięczne wydatki przewyższają miesięczne dochody wnioskodawcy. Podnosząc tożsame co pierwotnie argumenty, skarżący dodatkowo oświadczył, że posiada udziały w spółkach cywilnych i prawa handlowego o łącznej "rzeczywistej" wartości do [...] zł. Oświadczył również, że z uwagi na trudną sytuację finansową zakończył prowadzenie działalności rolnej (nie uzyskuje z tego tytułu dochodów). Oceniając powyższe starszy referendarz sądowy stwierdził, iż w poprzednich wnioskach wnioskodawca nie wskazywał, że posiada udziały w spółkach cywilnych i prawa handlowego. Nadto, wobec dotychczasowych wątpliwości co do faktycznego prowadzenia działalności w związku z brakiem informacji o kosztach jej prowadzenia, złożone oświadczenie nie oznacza zmiany sytuacji majątkowej strony uzasadniającej wzruszenie prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z 29 kwietnia 2016 r. Referendarz wyjaśnił, że obowiązany jest stwierdzić, iż treść kolejnego wniosku skarżącej o prawo pomocy nie wskazuje, by w jakimkolwiek zakresie nakierowany był on na wykazanie zmiany okoliczności dotyczących jej sytuacji materialnej. Podniósł, że wnioskodawca ponownie składa tożsame oświadczenia w zakresie stanu majątkowego i nie wskazuje źródeł pokrycia dostrzeżonej uprzednio różnicy, co dowodzi dalszego świadomego uchylania się od złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia majątkowego. Porównanie poprzedniego oświadczenia majątkowego z przedmiotowym wnioskiem ujawnia brak podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się jego sytuacji majątkowej. Wyjaśnił w tym zakresie, iż postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Pismem z 10 lipca 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie, wnioskując o jego zmianę, rozpoznanie wniosków i orzeczenie o przyznaniu wnioskodawcy zwolnień. W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia skarżący podał, że jego wnioski powinny być bezwzględnie rozpoznane przez referendarza oraz że nie było podstaw do zastosowania art. 249a p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2012 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie zachodziła podstawa do umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Należy zaznaczyć, że art. 249a p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu (ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie) [tak trafnie M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, art. 249a Nb. 3, s. 989]. Sąd podziela ocenę starszego referendarza sądowego, że skarżący ponownie w kolejnych wnioskach o prawo pomocy nie wskazuje, by w jakimkolwiek zakresie nakierowany był on na wykazanie zmiany okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej. Wnioskodawca ponownie składa tożsame oświadczenia w zakresie stanu majątkowego i w tym samym nie wypełnia obowiązku uzupełnia wniosku i przedstawienia swojej rzeczywistej sytuacji dochodowej. Właściwe jest także stanowisko starszego referendarza sądowego, iż porównanie poprzedniego oświadczenia majątkowego z przedmiotowym wnioskiem ujawnia brak podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się sytuacji majątkowej skarżącego. Sąd podziela i tę ocenę, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu, zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego z 22 czerwca 2017 r. wydane zostało prawidłowo, w poprawnie ustalonym stanie faktycznym. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 249a oraz art. 260 §1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. .