VIII SA/Wa 1006/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur /sprawozdawca/, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. sprawy ze skargi W. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium") działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.,; dalej "O.p.") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez W. Ś. (dalej: "skarżący") od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] października 2012 r. znak: [...] w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości na 2012 r. Uzasadniając Kolegium wskazało, iż odwołanie skarżącego z dnia [...] października 2012 r. od wskazanej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] października 2012 r. zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...] października 2012 r. i nie zawierało podpisu strony. Następnie w dniu [...] października 2012 r. skarżący nadał w placówce pocztowej tej samej treści, co wcześniej, odwołanie opatrując je brakującym podpisem. Kolegium zauważyło, iż z akt sprawy wynika, iż zaskarżona decyzja, z powodu nieobecności skarżącego w domu została doręczona w dniu [...] października 2012 r. za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi – J. K., która podjęła się oddania pisma adresatowi. Dlatego też Kolegium uznało, iż doręczenie to spełnia wymogi przewidziane w art.149 O.p., a zatem jest skuteczne. Jednocześnie wskazało, iż w niniejszej sprawie decyzja została doręczona w dniu [...] października 2012 r., a zatem termin do wniesienia od niej odwołania upłynął w dniu [...] października 2012 r. Konkludując Kolegium uznało, iż odwołanie wniesione w dniu [...] października 2012 r., tj. po upływie terminu nie podlega rozpatrzeniu. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie z dnia [...] listopada 2012 r. skarżący podniósł m.in., iż mieszka sam w bloku spółdzielczym w kawalerce oraz, że nie posiada żadnej rodziny, znajomych ani przyjaciół poza opieką z tytułu inwalidztwa I grupy. Wskazał, iż J. K. nie jest domownikiem, ani jego rodziną, mieszka w tej samej klatce na parterze, a skarżący na I piętrze. Podniósł także, iż J. K. decyzję pokwitowała, ale jej nie odebrała, gdyż korespondencja została wrzucona do skrzynki na listy. W ocenie skarżącego doręczenie to nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 149 O.p. Jednocześnie skarżący wskazał, iż w dniu [...] października 2012 r. otrzymał nową decyzję (tej samej treści) tym samym otrzymując nowy termin odwołania od daty doręczenia decyzji dotrzymał go. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie wnosząc o jej oddalenie. Zauważyło, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji wynika, że domownik – K. J. pokwitowała odbiór decyzji w dniu [...] października 2012 r. A zatem – w ocenie Kolegium – skarżący po powrocie mógł złożyć jeszcze odwołanie, gdyż termin do złożenia odwołania upływał z dniem [...] października 2012 r. Kolegium wskazało także, iż wyjaśnienia skargi dotyczące osoby J. K. (że nie jest ona domownikiem tylko sąsiadką) nie mogą być uwzględnione. Powtórzyło, iż z doręczenia wynika, że J. K. jest domownikiem, kuzynką, a taką informację doręczyciel musiał uzyskać osobiście od tej osoby. Natomiast skarżący nie udokumentował, że jest to osoba obca, a nie domownik. Nadto J. K. zobowiązała się do oddania adresatowi przesyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju naruszenia wystąpiły, wobec czego należy uznać, iż skarga jest zasadna. Spór w sprawie ma charakter procesowy i sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii prawidłowości doręczenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] października 2012 r. znak: [...] w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości na 2012 r., a konsekwencji zachowania przez skarżącego ustawowego terminu do dokonania czynności polegającej na wniesieniu od tejże decyzji w dniu [...] października 2012 r. odwołania. Należy podkreślić, że na podstawie art. 120 O.p. organy podatkowe mają obowiązek działania zgodnie z przepisami prawa, stąd działania podejmowane przez organy w ramach doręczenia należy ocenić w kontekście regulacji zawartych w Rozdziale 5 Ordynacji podatkowej, poświęconym problematyce doręczeń. Zgodnie z art. 148 § 1 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Na mocy art. 149 O.p. w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W myśl art. 150 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w art. 148 § 1 lub art. 149, pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanego rozstrzygnięcia, w ocenie Sądu, Kolegium w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] listopada 2012 r. przedwcześnie uznało, iż doręczenie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] października 2012 r. znak: [...] spełnia wymogi przewidziane w art. 149 O.p., a zatem jest skuteczne. W literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż ze względu na doniosłe skutki, jakie ustawa wiąże z faktem doręczenia decyzji, jak również z uwagi na okoliczność, iż ustanowiony w powyższym przepisie zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, przepis art. 149 O.p. powinien być interpretowany ściśle, co oznacza, iż nie mogą istnieć jakiekolwiek wątpliwości co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, iż przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie doręczona (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa1094/04, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 533/12). Jedynie doręczenie zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej wywołuje skutki prawne przewidziane przez obowiązujące przepisy. W przypadku błędnego doręczenia czynność ta jest bezskuteczna (M. Nowosielska, R. Pasternak, "Doręczenie w postępowaniu podatkowym", Monitor Podatkowy 2000/6/25). Wskazać przy tym należy, iż ustawodawca nie przypisał doręczeniu w trybie art. 149 O.p. identycznego skutku, jak w art. 150 O.p., gdzie "pismo uważa się za doręczone". Nie można zatem przyjąć, iż doręczenie zastępcze w trybie art. 149 O.p. rodzi skutek fikcji doręczenia, ale jest raczej wzruszalnym domniemaniem prawnym (por. P. Pietrasz, Komentarz do art. 149 ustawy Ordynacja podatkowa, LEX). Doręczenie takie nie może być prawnie skuteczne, jeżeli dowody dokumentują, że fakt doręczenia nie nastąpił. Samo spełnienie warunków formalnych nie przekreśla możliwości przeprowadzenia dowodu na okoliczność niedoręczenia pisma przez osobę wskazaną w tym przepisie (H. Dzwonkowski, Komentarz do art. 149 ustawy Ordynacja podatkowa i powołane tam orzecznictwo). Z załączonego do akt administracyjnych sprawy dowodu doręczenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] października 2012 r. wynika, iż odbiór tejże decyzji pokwitowała J. K., którą doręczyciel na zwrotnym poświadczeniu odbioru pisma opisał jako kuzynkę skarżącego, jednocześnie zaznaczając, iż przesyłkę doręczono pełnoletniemu domownikowi. Tymczasem skarżący zakwestionował powyższą okoliczność wskazując, iż J. K. nie jest domownikiem, ani jego rodziną, lecz sąsiadką. W świetle powyższego, rzeczą Kolegium w pierwszej kolejności będzie rozważenie kwestii prawidłowości doręczenia decyzji z dnia [...] października 2012 r. i zbadanie, czy sposób doręczenia decyzji spełniał wymogi przewidziane w art. 149 O.p., aby można je było uznać za skuteczne procesowo. Jeśli bowiem J. K. nie jest domownikiem (kuzynką) skarżącego, jak zaznaczono na dowodzie doręczenia, ale jego sąsiadką, jak stwierdził skarżący, to doręczenie decyzji można by uznać za skuteczne tylko wobec spełnienia wymogów, wskazanych w art. 149 O.p. zd. drugie, to jest zostawienie zawiadomienia o doręczeniu pisma sąsiadowi w oddawczej skrzynce pocztowej, lub na drzwiach mieszkania adresata. Jeśli takich czynności doręczający decyzję nie dokonał, co zdaje się wynikać z dowodu doręczenia, to nie można mówić o prawidłowości doręczenia, a w konsekwencji o niedochowaniu przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania. Wobec braku prawidłowego doręczenia nie rozpoczyna się bowiem bieg terminu do wniesienia odwołania. O ile po ustaleniu prawidłowości doręczenia dokonanego w dniu [...] października 2012 roku okazałoby się, że nie może być ono uznane za prawidłowe i tym samym skuteczne, zasadne wydaje się sprawdzenie czy miało miejsce dokonanie prawidłowego i skutecznego doręczenia decyzji z dnia [...] października 2012 roku w innym terminie, w odniesieniu do którego termin do wniesienia odwołania, będącego przedmiotem niniejszej sprawy został zachowany. Z pisma Urzędu Miasta i Gminy w B. wynika bowiem, iż kolejne doręczenie decyzji, o której mowa było dokonywane. Od wyjaśnienia powyższych okoliczności zależny jest zatem dalszy tok postępowania w sprawie. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Stosownie do treści art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.