VIII SA/Wa 1008/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy M. A. wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i [...] dzieci. Podała, że dochód męża z tytułu zatrudnienia wynosi [...] zł. Jako posiadany majątek wymieniła dom – [...] m², mieszkanie – [...] m², nieruchomość rolną [...] ha, samochód dostawczy [...]. Do wniosku załączyła wygenerowane elektronicznie rozliczenie dochodu za okres styczeń – grudzień 2012 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ze stratą w wysokości [...] zł i przychodem w wysokości [...] zł. W wyniku uzupełnienia wniosku oświadczyła, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży [...] (w załączeniu zaświadczenie o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej). Ponadto przedłożyła zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia męża oraz wyciągi z rachunków bankowych osobistych i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej p.p.s.a..) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 p.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W złożonym wniosku skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z tego obowiązku powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Z akt sprawy wynika, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży [...] natomiast jej mąż uzyskuje stały dochód z tytułu zatrudnienia. Jakkolwiek załączyła ona do wniosku informację o poniesionej stracie w 2012 r. to podkreślić należy, że w przypadku przedsiębiorców, a do takich należy skarżąca, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te nie kształtują się na niskim poziomie (przychód za 2012 r. – [...] zł). Również analiza operacji na rachunkach bankowych małżonków nie wskazuje na trudną sytuację materialną rodziny. Saldo końcowe na rachunku męża skarżącej za ostanie cztery miesiące wynosiło w styczniu 2013 r. – [...] zł, natomiast w okresie październik, listopad i grudzień 2012 r. odpowiednio – [...] zł, [...] zł, [...] zł. Z wyciągów tych wynika również że małżonkowie otrzymują dopłaty z AR i MR. Z wyżej wymienionych względów wniosek nie mógł być uwzględniony. Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a postanowiono, jak w sentencji.