VIII SA/Wa 1010/12
PostanowienieWSA w Warszawie2013-04-26
Skład orzekający: Monika Kramek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która jest ustawowo zwolniona z kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym, może ubiegać się o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w ramach prawa pomocy, jeśli nie wykaże niemożności samodzielnego pokrycia kosztów ustanowienia takiego pełnomocnika?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, uznając, że skarżąca, mimo ustawowego zwolnienia z kosztów sądowych, nie wykazała, iż nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Samo ustawowe zwolnienie z opłat sądowych nie jest wystarczające do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, a stopień skomplikowania sprawy czy nieznajomość prawa przez stronę nie mają znaczenia dla spełnienia tych przesłanek.Stan faktyczny
T. R. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia dotyczącą obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Skarżąca podała, że jest inwalidką I grupy, cierpi na choroby przewlekłe i jej rodzina utrzymuje się z dochodu w wysokości [...] zł. Sąd uznał, że skarżąca jest ustawowo zwolniona z kosztów sądowych, ale odmówił ustanowienia adwokata, uznając, że nie wykazała ona niemożności samodzielnego pokrycia kosztów profesjonalnego pełnomocnika.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu odmówić przyznania prawa pomocy
T. R. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W jego uzasadnieniu podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z [...] rodziną córki, a łączny dochód rodziny wynosi [...] zł. Wyjaśniła, że jest inwalidką I grupy i ma wiele przewlekłych chorób.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy na wstępie należy zauważyć, że stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – wówczas obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, lub częściowym – wówczas obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2 i § 3 powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Nadmienić również należy, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie organu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem skarga dotyczy decyzji wydanej w przedmiocie ustalenia obowiązku podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Skoro więc skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, nie rozpoznawano w tej części jej wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Dokonując natomiast oceny sytuacji majątkowej pod kątem spełnienia przesłanek w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika uznano, że nie uzasadnia ona uwzględnienia wniosku. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że jej rodzina utrzymuje się z dochodu w łącznej wysokości [...] zł i nawet konieczność spłaty zadłużenia nie przesądza o trudnej sytuacji materialnej skarżącej. Inna jest bowiem sytuacja osoby samotnie gospodarującej, a inna pozostającej w kilkuosobowej rodzinie.
Skarżąca nie wykazała, że w sytuacji zwolnienia z mocy ustawy z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, nie jest w stanie samodzielnie opłacić kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Przy czym podkreślić w tym miejscu trzeba, że dla spełnienia przesłanek uzasadniających ustanowienie w ramach prawa pomocy pełnomocnika bez znaczenia pozostaje stopień skomplikowania sprawy, czy też nieznajomość przez stronę przepisów prawa.
Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło