VIII SA/Wa 1016/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących z nieujawnionych źródeł za 2008 rok postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF T. K., dalej: skarżąca wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] listopada 2011 r. (data złożenia w Sądzie) skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika prawidłowo wniosła sprzeciw na powołane postanowienie, podnosząc, iż w jej ocenie zostały spełnione przesłanki do przyznania wnioskowanej pomocy oraz, że Sąd nieprawidłowo przyjął, iż fakt posiadania przez skarżącą oszczędności w kwocie [...] zł czynił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych niezasadnym. Podniosła, iż Sąd pominął okoliczność, iż kwota ta stanowi dla skarżącej formę zabezpieczenia nieprzewidzianych zdarzeń losowych przy uwzględnieniu wieku skarżącej. Pełnomocnik zarzuciła nadto naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji polegające na pozbawieniu skarżącej prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny sąd wobec odmowy przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a). Wniosek T. K. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych – wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Z oświadczenia majątkowego skarżącej wynika natomiast, iż posiada ona oszczędności w wysokości [...] zł. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od uregulowanej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Ma ona na celu zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Dlatego też każdorazowo decyzja o przyznaniu prawa pomocy wnioskującemu powinna być poprzedzona wnikliwą analizą jego kondycji finansowej w aspekcie kosztów jakie musi ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie, tak aby instytucja ta stosowana była wyłącznie w odniesieniu do osób, które obiektywnie nie są w stanie ponieść ciężaru finansowego związanego z postępowaniem. Jednocześnie podkreślić należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, iż sytuacja majątkowa wnioskodawczyni nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, zaś argumentację dotyczącą kwestii posiadanych oszczędności jako formy zabezpieczenia na przyszłość Sąd uznaje za chybioną. W tym miejscu podkreślić należy, iż wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. ( por. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2011 r., I FZ 26/11, LEX nr 783620). Sąd akceptuje w całej rozciągłości wyrażony pogląd prawny i mając na względzie stan faktyczny sprawy zarzuty wniosku w tym zakresie uznaje za chybione. Na marginesie wypada przypomnieć, iż zgodnie z art. 199 p.p.s.a. podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania, instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy - jest ono przyznawane osobom będącym w trudnej sytuacji materialnej. W ocenie Sądu zatem, ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie narusza prawa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 260 powoływanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji.