VIII SA/Wa 1021/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]września 2021 r. znak [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z 23 lipca 2021 r., Nr [...]wydaną na podstawie art. 37 i art. 8 w związku z art. 102, art. 106, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.) Burmistrz Miasta i Gminy [...] (dalej organ I instancji) przyznał M. W.zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej od 1 czerwca 2021 r. do 1 września 2023 r., w wysokości 645 zł miesięcznie. W odwołaniu od powyższej decyzji M. W. (dalej: strona, skarżący) wniósł o zmianę decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] i przyznanie mu zasiłku od dnia 1 września 2020 r. Wyjaśnił, iż od tej daty powinien mieć przyznany zasiłek co wynika z wyroku Sądu wydanego 27 kwietnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej Kolegium, SKO, organ odwoławczy) decyzją z 14 września 2021 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1, art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej k.p.a.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż z akt sprawy wynika, że strona w dniu 11 czerwca 2021 r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego. Organ I instancji decyzją z 23 lipca 2021 r., przyznał stronie pomoc społeczną w postaci zasiłku stałego na okres od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 1 września 2023 r. w wysokości 645 zł miesięcznie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020r. poz. 1876 z późn. zm., dalej: ustawa o pomocy społecznej), która określa zadania w zakresie pomocy społecznej, rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania, organizację pomocy społecznej oraz zasady i tryb postępowania kontrolnego w zakresie pomocy społecznej. Wyjaśniło, iż z ustaleń organów wynika, że M. W. przebywa od 21 października 2020 r. w schronisku dla osób bezdomnych w miejscowości [...]. Nie posiada żądnych dochodów i jest bierny zawodowo. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn.. akt [...]Sąd Rejonowy dla [...]w [...]zaliczył M. W. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, wskazując, iż ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 września 2020 r., a orzeczenie wydaje się do 1 września 2023 r. Przesłanką uprawniającą do uzyskania zasiłku stałego jak podało Kolegium, jest niezdolność po pracy z powodu wieku lub całkowita niezdolność do pracy osoby ubiegającej się o przedmiotowe świadczenie oraz dochodowość niższa niż ustawowo określone kryterium. Skarżący spełnia kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania zasiłku stałego bowiem nie osiąga żadnych dochodów, jak również legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zatem w ocenie SKO, organ I instancji zasadnie uznał, iż skarżący spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu wnioskowanego świadczenia. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania wyjaśniono, iż zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. W przypadku złożenia przez osobę, która nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym łub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niezdolności do pracy albo wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wszczyna się postępowanie o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego, a następnie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia (art. 106 ust. 7 pkt 2). Na okres zawieszenia postępowania przyznaje się z urzędu zasiłek okresowy w wysokości i na zasadach określonych w art. 38 (art. 106 ust. 8). Z kolei na podstawie art. 106 ust. 9 ustawy jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7 (o stopniu niepełnosprawności) zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 7. Do ustalenia kwoty zasiłku stałego za okres pobierania zasiłku okresowego w trakcie zawieszenia postępowania art. 37 ust. 6 nie stosuje się. Jak stwierdziło Kolegium, skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego w dniu 11 czerwca 2021 r., zatem wnioskowane świadczenie zostało mu przyznane prawidłowo - zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy. Jednocześnie nie wykazał on, aby z wnioskiem takim wystąpił nie posiadając jeszcze orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Końcowo organ odwoławczy uznał, iż nie doszło do naruszenia przepisów prawa, które skutkowałyby uwzględnieniem odwołania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił: - obrazę prawa materialnego art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy należy stwierdzić brak spełnienia przesłanek do przyznania zasiłku stałego od dnia 1.09.2020 r.; - art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, poprzez nieuwzględnienie, iż orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności; - naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami z art. 107 § 3 k.p.a. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organu II instancji. Uzasadniając skargę podniósł, iż w związku z przedłużającym się postępowaniem o ustalenie stopnia niepełnosprawności niemożliwym było wcześniejsze ubieganie się o to świadczenie. Takie zaś ukształtowanie sytuacji prawnej osoby niepełnosprawnej, ubiegającej się o zasiłek stały, narusza zasadę demokratycznego państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, prawa obywatelskie do zabezpieczenia społecznego osób pozostających bez pracy nie z własnej woli i nie mających innych środków utrzymania oraz prawa osób niepełnosprawnych do pomocy państwa w zabezpieczeniu egzystencji. W ocenie skarżącego w stosunku do osoby niepełnosprawnej, wymagającej szczególnej opieki, prawo do zasiłku stałego powinno być ustalone od dnia, który został ustalony jako moment powstania niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację wynikająca z zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przeprowadzona według powyższych zasad sądowa kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do uznania, że skarga nie jest uzasadniona, a decyzja nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność jego wyeliminowania z porządku prawnego. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja SKO w [...]z 14 września 2021 r., którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...]w sprawie przyznania zasiłku stałego w wysokości 645 zł miesięcznie - na okres od 1 czerwca 2021 r. do 1 września 2023 r. Decyzja Kolegium zawiera również stwierdzenie, że zasiłek za miesiąc czerwiec 2021 r. zostanie wypłacony w lipcu 2021 r. Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w tym art. 106 ust. 3, zgodnie z którym świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11, oraz art. 106 ust. 9, zgodnie z którym, jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 7. Do ustalenia kwoty zasiłku stałego za okres pobierania zasiłku okresowego w trakcie zawieszenia postępowania art. 37 ust. 6 nie stosuje się. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcia zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. W sprawie niniejszej poza sporem jest kwestia przysługującego skarżącemu świadczenia oraz jego wysokości, spór dotyczy zaś tylko jednej kwestii, a mianowicie daty, od której winno być przyznane przedmiotowe świadczenie. Organy twierdzą, że od 1 czerwca 2021 r., bowiem wniosek został złożony 11 czerwca 2021 r. Z kolei skarżący stoi zaś na stanowisku, że świadczenie winno być przyznane od dnia ustalenia stopnia niepełnosprawności tj. od dnia 1 września 2020 r. W tym zakresie skarżący wywodził, iż Sąd Rejonowy w [...]wyrokiem z 27 kwietnia 2021 r. w sprawie [...]ustalił stopień niepełnosprawności od 1 września 2020 r., zaś on jako osoba niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji trwania postępowania sądowego. Zaznaczył przy tym, że po uprawomocnieniu się wyroku zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]o przyznanie zasiłku stałego. W przedmiotowej sprawie stan faktyczny sprawy jest niesporny między stronami. Wprawdzie akta administracyjne nie zawierają orzeczenia o stopniu niepełnosprawności strony, to z wyroku Sądu Rejonowego dla [...]w [...]z dnia 27 kwietnia 2021 r. w sprawie [...]wynika, że Sąd zmienił decyzję Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...]z 10 sierpnia 2020 r. znak [...], w ten sposób, że zaliczył M. W. do stopnia niepełnosprawności umiarkowanego, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 września 2020 r., orzeczenie wydaje się do 1 września 2023 r. Powyższy wyrok skutkował ustaleniem i przyznaniem zasiłku stałego na wyżej wymieniony okres. Spór w sprawie dotyczy ustalenia czy skarżącemu przysługuje wnioskowany zasiłek stały za okres poprzedzający moment złożenia wniosku. Skarżący w związku z tym podnosił, że dopiero na podstawie wyroku sądowego zmieniono orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności i zaliczono skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Natomiast wyrok po uprawomocnieniu złożył do organu I instancji. Przepis art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie statuuje zasadę, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. Przepis ten w tym brzmieniu wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2017 r. na mocy ustawy z dnia z dnia 2 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 2174). Tą samą ustawą zmieniającą wprowadzono art. 106 ust. 9, który jednoznacznie reguluje, że jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania (jak to miało miejsce w sprawie niniejszej), zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 7. Skoro więc wniosek, co jest bezsporne, został złożony 11 czerwca 2021 r. i był to pierwszy wniosek co wynika z akt administracyjnych, to świadczenie zasadnie przyznano od dnia 1 czerwca 2021 r. Zarzut skarżącego jest zatem całkowicie niezasadny. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Przy tym w świetle art. 6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przez całkowitą niezdolność do pracy rozumie się całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zasadą jest, w świetle art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. Wyjątek od generalnej zasady, wyrażonej w art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, określony jest w art. 106 ust. 7 ww. ustawy, który stanowi, że w razie złożenia przez osobę, która nie posiada orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o wydanie takiego orzeczenia, wszczyna się postępowanie o przyznanie zasiłku stałego, a po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia. Z kolei w myśl art. 106 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 7. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone po upływie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym dostarczono orzeczenie (ust. 10). Natomiast w przypadku niedostarczenia orzeczenia, o którym mowa w ust. 7, w terminie 3 lat od dnia zawieszenia postępowania, zawieszone postępowanie podejmuje się z urzędu (ust. 11). Analiza powyższych przepisów jednoznacznie wskazuje, że zasiłek stały przysługuje zawsze od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie świadczenia. Przy czym koniecznym warunkiem zastosowania odstępstwa od zasady wyrażonej w art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, jest nie tylko złożenie kolejnego wniosku o zasiłek stały, ale też złożenie potwierdzenia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Skarżący nie wykazał, aby wniosek o przyznanie zasiłku stałego złożył w innym, wcześniejszym okresie niż wykazały organy administracyjne. Reasumując, podniesiony w skardze zarzut nie może odnieść zamierzonego skutku, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób zgodny z prawem, a zgromadzony w sprawie materiał oceniony został właściwie. Przepisy mające zastosowanie w sprawie zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. W szczególności, w realiach niniejszej sprawy nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego. Stosownie do treści art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. organy administracji podjęły wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie i dokonały jego rzetelnej oceny. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 i 107 § 3 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji wraz z przytoczeniem przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że pomimo, iż wynik przeprowadzonego postępowania jest niezgodny z oczekiwaniami strony skarżącej, nie może to oznaczać, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Ponadto należy podkreślić, ze decyzje w przedmiocie zasiłku stałego mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że sposób rozstrzygnięcia sprawy (samo przyznanie świadczenia, a także jego wysokość) nie został pozostawiony uznaniu organu pomocy społecznej, ale jest ściśle determinowany przepisami prawa. Ustawodawca uregulował termin przyznania i wypłaty świadczeń pieniężnych. Powołany w skardze art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie znajduje zastosowania (przepis został uchylony). Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.