VIII SA/Wa 1023/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. – wspólnika spółki cywilnej N. decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie anulowania numeru identyfikacyjnego oraz odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - Skarżący P. M. – wspólnik spółki cywilnej N. , wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jako wspólnik spółki nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych. Jego dochody są niewystarczające na pokrycie kosztów utrzymania i bieżących wydatków a także spłatę wymagalnych zobowiązań. Stan zajęć komorniczych na rachunkach bankowych, ruchomościach oraz nieruchomościach od kilku lat nie zmalał. Majątek jest zajęty w całości. Skarżący oświadczył, że z tytułu dochodu rolniczego otrzymuje rocznie kwotę 500 zł, z tytułu zatrudnienia na 1/4 etatu (pracownik biurowy) kwotę 462,50 zł (brutto) oraz z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu kwotę 462,50 zł (brutto). Skarżący załączył zaświadczenia o zatrudnieniu. Do swoich miesięcznych wydatków skarżący zaliczył wydatki na: czynsz za mieszkanie 743,50 zł, energię elektryczną – 431,24 zł, odpady komunalne – 16 zł, środki czystości i żywność – 900 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący przedłożył zeznanie podatkowe za 2014 r., wyciąg z rachunku bankowego w [...] z 31 grudnia 2012 r. oraz w [...] za okres od 1 do 31 stycznia 2016 r., zaświadczenia o dochodach, faktury za energię elektryczną, dowody wpłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz zaświadczenie o wysokości opłat czynszowych. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej – "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że powyższa przesłanka została spełniona. Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że łączny miesięczny dochód skarżącego wynosi 925 zł brutto plus rocznie 500 zł z tytułu działalności rolniczej. Natomiast miesięczne wydatki jakie skarżący ponosi wynoszą ponad 2.000 zł. Okoliczność ta wzbudza poważne wątpliwości, co do prawdziwości przedstawionych informacji. Wydatki skarżącego przewyższają bowiem kwotę osiąganych dochodów. Z powyższego wynikać więc może, że skarżący nie wykazał wszystkich źródeł utrzymania. Wątpliwości tych nie można było wyjaśnić na podstawie dokumentów, o które wezwał referendarz sądowy. Skarżący był zobowiązany do przesłania wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, a przedstawił jedynie wyciąg z rachunku bankowego w [...] za grudzień 2012 r. oraz [...] za styczeń 2016 r. Rachunki te nie dokumentują żadnych operacji. Skarżący nie udokumentował również wysokości dochodu z działalności rolniczej. Wątpliwości w tym zakresie budzi fakt, że w niniejszym postępowaniu skarżący oświadczył, że uzyskuje dochód z tego tytułu w wysokości 500 zł rocznie, z kolei w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 979/15 wskazał, że jest to 500 zł miesięcznie. Okolicznością, która świadczyć może o tym, że skarżący poza wykazanymi, osiąga jeszcze inne dochody jest to, że z zeznania podatkowego (PIT-36) za 2014 r wynika, że skarżący uzyskał również przychód z najmu lub dzierżawy w kwocie 57.928,78 zł, być może dochody z tego tytułu uzyskuje nadal. Ponadto, w sprawie VIII SA/Wa 979/15 skarżący oświadczył, że na jego konto 21 sierpnia 2015 r. wpłynęła kwota 101.608,38 zł. Dodatkowo, sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem P. M. występujący jako wspólnik spółek cywilnych oświadczył, że zostały mu wypłacone środki finansowe z tytułu płatności rolnych (zob. np. sprawy o sygn. akt VIII SAB/Wa: 101/15; 102/15; 115 – 117/15; 107 – 109/15). W tym miejscu podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie w oparciu o wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. W konsekwencji referendarz sądowy nie jest w stanie ocenić jakimi rzeczywiście dochodami dysponował skarżący na przestrzeni ostatnich kilku miesięcy Trudno zatem w pełni ocenić jego faktyczną sytuację majątkową. Wyjaśnić przy tym należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. – szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi (referendarzowi sądowemu) nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Na obecnym etapie postępowania kwota wpisu od skargi wysokości 100 zł jest jedynym kosztem, do którego skarżący jest zobowiązany. Podniesione okoliczności natomiast, przemawiają za odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.