VIII SA/Wa 1023/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. – wspólnika spółki cywilnej [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie anulowania numeru identyfikacyjnego oraz odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Pismem z [...] września 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) P. M. – wspólnik spółki cywilnej [...] (dalej: skarżący, wnioskodawca) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie anulowania numeru identyfikacyjnego oraz odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (w kwocie [...] zł) skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymywane z miesięcznych dochodów w wysokości [...] zł brutto. Na dochód ten składa się kwota [...] zł (brutto) z tytułu zatrudnienia na 1/4 etatu pracownika biurowego oraz kwota [...] zł (brutto) z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu. Dodatkowo skarżący zadeklarował uzyskiwanie dochodu z działalności rolniczej w wysokości [...] zł rocznie. Do majątku skarżący zaliczył zajętą przez komornika działkę o łącznej powierzchni 0,0205 ha. Wnioskodawca oświadczył, że jego stałe wydatki, obejmujące czynsz za wynajmowane mieszkanie, opłaty za energię elektryczną, odpady komunalne, zakup środków czystości oraz żywności wynoszą ok. [...] zł. Nadto skarżący wskazał, że osiągane dochody nie są wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania i bieżących wydatków oraz na spłatę zaciąganych zobowiązań. Oświadczył, że stan zajęć komorniczych na rachunkach bankowych, ruchomościach oraz nieruchomościach od kilku lat nie zmalał oraz że jego majątek jest zajęty w całości. Do wniosku skarżący załączył kopię zeznania podatkowego za 2014 r., faktury za energię elektryczną, dowody wpłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zaświadczenie o wysokości opłat czynszowych, zaświadczenia o dochodach z tytułu zatrudnienia na stanowisku pracownika biurowego oraz prezesa zarządu, a także wyciąg z rachunku bankowego w [...] Banku z [...] grudnia 2012 r. oraz w Banku [...] za okres od 1 do 31 stycznia 2016 r. Postanowieniem z 21 marca 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1023/15 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] marca 2016 r. (data nadania) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie ponownie wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Braki sprzeciwu polegające na jego podpisaniu, skarżący uzupełnił przy piśmie z dnia 4 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika natomiast, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych (art. 199 i art. 214 p.p.s.a.). Do tych kosztów zalicza się opłaty sądowe stanowiące dochód budżetu państwa i zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 p.p.s.a.). Ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki. Jednocześnie obowiązek wykazania okoliczności wskazujących na zasadność wniosku spoczywa na podmiocie występującym z takim wnioskiem, do Sądu natomiast należy ocena złożonych w tym zakresie dokumentów i wyjaśnień. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd uznał, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do jego pozytywnego rozstrzygnięcia, skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, iż okoliczności ujawnione przez skarżącego w treści rozpoznawanego wniosku oraz wynikające z przedstawionych przez niego dokumentów wskazują, że oświadczenia złożone przez wnioskodawcę w sposób wybiórczy, niekompletny odnoszą się do rzeczywistej sytuacji majątkowej strony. Deklarowanie przez skarżącego, iż kwota jego stałych wydatków miesięcznych (tj. [...] zł) znacząco przewyższa kwotę uzyskiwanego dochodu ([...] zł miesięcznie brutto plus [...] zł rocznie z tytułu działalności rolniczej) rodzi pytanie o źródła czerpania przez skarżącego środków na pokrycie tychże wydatków. Należy przy tym przyjąć, że wskazany we wniosku katalog wydatków skarżącego (obejmujący opłaty związane z wynajmowanym mieszkaniem, zakupem środków czystości oraz żywności) nie jest kompletny, skoro nie zostały w nim uwzględnione np. wydatki konsumpcyjne na zdrowie, odzież, transport czy chociażby łączność (tu: usługi pocztowe nabywane w związku z kierowaną do sądu korespondencją, opłaty za rozmowy telefoniczne, usługi internetowe, ew. inne usługi telekomunikacyjne). Powyższe wskazuje na niebezpodstawność założenia, iż wysokość dochodu rozporządzalnego przez skarżącego jest w istocie wyższa, niż ujawniona w złożonym wniosku o prawo pomocy. Nadto wątpliwości Sądu budzi oświadczenie skarżącego, że uzyskuje on dochód z tytułu działalności rolniczej w wysokości [...] zł rocznie, podczas gdy w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 979/15 wskazał, że jest to [...] zł miesięcznie. Okolicznością, która świadczyć może o tym, że skarżący poza wykazanymi, osiąga jeszcze inne dochody jest to, że z zeznania podatkowego (PIT-36) za 2014 r wynika, że skarżący uzyskał również przychód z najmu lub dzierżawy w kwocie [...] zł, być może dochody z tego tytułu uzyskuje nadal. Ponadto, w sprawie VIII SA/Wa 979/15 skarżący oświadczył, że na jego konto [...] sierpnia 2015 r. wpłynęła kwota [...] zł. Dodatkowo, sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem P. M., występujący jako wspólnik spółek cywilnych, oświadczył, że zostały mu wypłacone środki finansowe z tytułu płatności rolnych (por. sprawy o sygn. akt VIII SAB/Wa: 101/15; 102/15; 115 – 117/15; 107 – 109/15). W tym miejscu podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie w oparciu o wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Uznając zatem, że informacje przedstawione w rozpoznawanym wniosku oraz wynikające z załączonych dokumentów wskazują na przedstawienie przez stronę swojej sytuacji finansowej w sposób fragmentaryczny i nierzetelny, mając na uwadze treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż poniesienie przez niego kosztów postępowania w jakimkolwiek zakresie wiązać się będzie z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, referendarz sądowy prawidłowo odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.