VIII SA/Wa 103/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi I. A.- [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., znak [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania I. A. (dalej: "skarżąca") od decyzji Prezydenta R. z [...] października 2013 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że organ I instancji ww. decyzją orzekł o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca. Kolegium wskazało, że przesyłka adresowana do skarżącej, a zawierająca decyzję Prezydenta R. z [...] października 2013 r. została doręczona w dniu 5 listopada 2013 r. Zatem termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 19 listopada 2013 r. Tymczasem odwołanie zostało wniesione do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 25 listopada 2013 r. Do odwołania nie dołączono wniosku o przywrócenie terminu. W związku z powyższym organ II instancji uznał, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 kpa. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła skarżąca zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, ze doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 5 listopada 2013 r., a nie w dniu 12 listopada 2013 r., kiedy osobiście odebrała decyzję w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wskazała jednocześnie, że odwołanie napisała 24 listopada 2013 r. i osobiście dostarczyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 25 listopada 2013 r. Wobec tego zdaniem skarżącej odwołanie wniesiono z zachowaniem ustawowego terminu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Obowiązkiem organów administracji jest kierowanie się w toku postępowania zasadami wynikającymi z właściwej dla rozstrzyganej sprawy procedury. W rozpoznawanej sprawie regulację taką stanowi ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 30 poz. 168, ze zm.; dalej: "kpa"). Jedną z podstawowych zasad kodeksu jest zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażona w art. 16 § 1 kpa zgodnie, z którą decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze trybów szczególnych w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, a decyzja staje się ostateczna, gdy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji. Warunkiem pozwalającym na przeprowadzenie merytorycznego postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji, za wyjątkiem przypadków, o których stanowi przepis art. 16 § 1 kpa jest skuteczne wniesienie odwołania. O skuteczności odwołania decyduje zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania - art. 129 § 2 kpa. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania. W związku z tym obowiązkiem organu odwoławczego jest zbadanie, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, gdyż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa. Oznacza, bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem takiej, która korzysta z ochrony trwałości. Jak wynika z art. 129 § 2 w zw. z art. 57 § 1 kpa termin do wniesienia odwołania biegnie dla strony od dnia następnego po dniu doręczenia decyzji. Tym samym data doręczenia decyzji ma istotne znaczenie dla oceny terminowości odwołania. Szczegółowe uregulowanie dotyczące doręczania stronom korespondencji organów zawarte jest w przepisach rozdziału ósmego k.p.a. Podstawową zasadą wynikającą z zawartych tam regulacji jest, iż pisma doręcza się stronie lub ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi lub przedstawicielowi strony (art. 40 § 1 k.p.a.). W przypadku, gdy stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się w jej mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.). Od tej zasady przewidziane są odstępstwa, jednakże również ściśle uregulowane. Jedną z nich jest możliwość doręczania pisma nie do rąk strony, lecz dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba taka podjęła się oddania pisma adresatowi. Złożenie podpisu na zwrotnym pokwitowaniu odbioru przez taką osobę stanowi dowód na jej zobowiązanie się do przekazania przesyłki do rąk adresata - art. 43 kpa. Taka sytuacja jest możliwa podczas nieobecności adresata decyzji. Użyte w przepisie art. 43 kpa pojęcie "nieobecność adresata" niewątpliwie odnosi się do nieobecności w mieszkaniu, o którym mowa w art. 42 § 1 kpa. Doręczenie dokonane w trybie art. 43 kpa wywołuje skutek prawny, jeżeli zostaną spełnione określone w nim warunki: doręczenie dokonane za pokwitowaniem, do rąk dorosłego domownika, a dodatkowo w przypadku doręczenia sąsiadowi lub dozorcy – adresat zostanie o tym fakcie powiadomiony w określony sposób. W rozpoznawanej sprawie wątpliwości budzi ustalenie poczynione przez organ II instancji, że doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 5 listopada 2013 r. Na zwrotnym poświadczeniu odbioru pisma adresowanego do skarżącej brak jest, bowiem podpisu odbiorcy. Widnieje tam jedynie podpis doręczyciela i data. Sam fakt wpisania na zwrotnym potwierdzeniu przesyłki, że została doręczona w dniu 5 listopada 2013 r. nie przesądza jeszcze o tym, że tak w rzeczywistości było. Jak wynika z uzasadnienia skargi skarżąca decyzję Prezydenta R. z [...] października 2013 r. odebrała osobiście w siedzibie organu w dniu 12 listopada 2013 r. O tym, że data 12 listopada 2013 r. jest prawidłową datą doręczenia korespondencji skarżącej stanowi też pismo zastępcy dyrektora MOPS w R. z [...] stycznia 2014 r. Skoro, więc w rozpoznawanej sprawie organ nie miał wystarczających podstaw do przyjęcia, że przesyłka została prawidłowo doręczona, i kiedy, nie mógł – bez uprzedniego wyjaśnienia tych okoliczności – skutecznie wywodzić z tego skutków prawnych dla skarżącej. Na marginesie zauważyć należy, że rolą organów administracji publicznej jest wyegzekwowanie, by przesyłki doręczane adresatowi za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na odwrocie dowodu doręczenia były szczegółowo i prawidłowo wypełniane. Z dokumentu tego musi jednoznacznie wynikać, w jaki sposób przesyłka została doręczona. W przeciwnym razie doręczenie nie może zostać uznane za skuteczne. Z uwagi na stwierdzone uchybienia uznać należało, iż w postępowaniu niniejszym doszło do naruszenia ogólnych przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Zaznaczyć trzeba, że z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 kpa wynika obowiązek organu podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przepisem gwarantującym realizację tej zasady jest przepis art. 77 § 1 kpa, który obciąża organ obowiązkiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Niewątpliwie naruszenie powyższych przepisów prawa procesowego uznać należy za istotne, skoro wydane na podstawie art. 134 kpa orzeczenie zamknęło skarżącej drogę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji. Organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winien ocenić czy i kiedy doszło do skutecznego doręczenia, co pozwoli na stwierdzenie czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. .