VIII SA/Wa 1038/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2011 r. znak: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. postanawia: odmówić M. P. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi M. P. (dalej: "skarżąca") wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podała, że jedynym źródłem utrzymania rodziny (mąż i córka - uczennica [...]) jest dochód z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej – [...] zł. Natomiast wspólnie zamieszkujący synowie prowadzą własne firmy, przy czym syn P. ponosi aktualnie wyłącznie straty i wymaga pomocy rodziców. Skarżąca wskazała, że przed tutejszym Sądem toczy się inna sprawa, w której koszty (wpis od skargi) zostały sfinansowane z pożyczki zaciągniętej u dzieci. Do wniosku złączyła rachunek zysków i strat (styczeń – październik 2011 r.), zbiorcze podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za 2011 r. firmy "[...]" P. P., zawiadomienie Sądu Rejonowego w R. Wydział Ksiąg Wieczystych, bilans na dzień [...] października 2011 r. W piśmie uzupełniającym wniosek skarżąca wyjaśniła, że w chwili obecnej jej działalność gospodarcza jest w fazie likwidacji i spłaca jedynie zaległe faktury za wcześniejsze zakupy towarów, natomiast jej mąż nie prowadzi już działalności gospodarczej z uwagi na zły stan zdrowia [...]. Małżonkowie zamieszkują w domu należącym do dzieci i są przez nich utrzymywani. Do pisma z [...] września 2011 r. skarżąca załączyła wyciąg z rachunku bankowego (osobistego) męża skarżącej, na który wpływa wynagrodzenie ([...] zł) za posiedzenia rady nadzorczej, wyciągi z rachunków bankowych skarżącej związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz zeznania podatkowe skarżącej za 2010 r. – przychód [...] zł, koszty uzyskania przychodu – [...] zł dochód – [...] zł oraz jej męża przychód – [...] zł, koszty uzyskania przychodu – [...] zł, dochód [...] zł. Postanowieniem z 16 stycznia 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W dniu [...] stycznia 2012 r. (data nadania) skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od powołanego postanowienia referendarza sądowego. Wskazała, iż na skutek decyzji organów podatkowych utraciła zarówno możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, która jest w fazie likwidacji, jak i wszelkie źródła utrzymania. Dochody z 2010 r. wynikające z likwidacji nadwyżek magazynowych i sprzedaży środków trwałych posłużyły spłacie zobowiązań bieżących. Powtórzyła, iż wraz z mężem nie posiadają własnego źródła utrzymania (poza wynagrodzeniem za posiedzenia rady nadzorczej męża). Zamieszkują w domu dzieci, i pozostają na ich utrzymaniu. Podniosła, iż spłata zobowiązań kredytowych pochłonęła wszelkie wolne środki pieniężne. Dlatego nie jest w stanie uregulować wpisu sądowego od skargi. Do pisma z [...] stycznia 2012 r. skarżąca załączyła rachunek zysków i strat za 2011 r. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącą uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżąca rzeczywiście wykazała, iż pozbawiona jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy, uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych). Nie wykazała ona bowiem w sposób przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą (zakład handlowo-usługowy, transport samochodowy), z której uzyskuje znaczne przychody (w 2010 r. – [...] zł, a w 2011 r. – [...] zł). Analiza operacji na rachunku bankowym ([...]) wskazuje na wpływy w wysokości od kilkudziesięciu do kilkunastu tysięcy złotych. Dbałość o płynność finansową i regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza konieczności regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnym, w tym wpisu sądowego. Dodać warto, że zarówno skarżąca, jak i jej mąż nie posiadają statusu osoby bezrobotnej. Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż z uwagi na znikome dochody i brak oszczędności jest zmuszona do korzystania z pomocy dzieci lub społecznej. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.